Görsel Efekt Uygulamaları

Görsel efekt, en temel tanımıyla, bir filmin canlı çekimi esnasında gerçekleştirilemeyen görüntülerin dijital olarak yaratılması ve yaratılan bu unsurların birleştirilmesi ile ilgili süreçlerini tanımlamak için kullanılan terimdir.

Canlı aksiyona eklenecek olan görsel efektler, farklı tekniklerle üretilebilir. Bunlar, mat boyama (matte painting), bilgisayar aracılığıyla üretilmiş karakterler, grafikler, çevre ögeleri ya da toz, kar, ateş gibi partikül simülasyonları (CGI) ve ayrı olarak çekilmiş diğer görsellerin birleştirilmesi (compositing) şeklinde özetlenebilir.

Özel efektler genellikle sahne çekilirken yapılabilen efektler olarak tanımlanır. Özel efektler, görsel efektlerle iç içe girmiş durumdadır, öyle ki neyin özel efekt neyin görsel efekt olduğunu belirlemek genellikle zordur.

Görsel efektler uygulama süreçleri açısından altı ana başlıkta incelenebilir. Bunlar;
• Chroma Key (Mavi-Yeşil Perde)
• Rotoskop (Rotoscoping)
• Matchmove (Hareket Eşleştirme)
• Digital Matte Painting (Dijital Mat Boyama)
• Digital Compositing (Dijital Kurgu)
• Animation (Üç Boyutlu Animasyon)

3B Post prodüksiyon, görsel bir ürün elde etmek için görüntüleri yönetmeye, taşımaya ve manipüle etmeye adanmış bir iş akışını tanımlar ve aşağıdaki amaçlar için kullanılır.
• Derinlik izlenimi yaratmak,
• İzleyici beklentisini ve göz konforunu en üst düzeye çıkarmak,
• Devamlılığı desteklemek
• Yaratıcılığı desteklemek.

Bilgisayar tarafından oluşturulan görüntüler ile film ve televizyonda dijital olarak oluşturulan görsel efektleri tanımlamak için kullanılan genel terimdir.

CGI’da en çok konuşulan süreç, 3 boyutlu modellemedir; herhangi bir nesnenin, yüzeyin veya canlının 3 boyutlu temsilinin oluşturulmasıdır. CGI görsel efektler, bir ejderha veya canavar gibi var olmayan bir canlı yaratmak için kullandıklarında, izleyici tarafından rahatlıkla ayırt edilebilir.

Genellikle “Mocap” olarak kısaltılan hareket yakalama, bir oyuncunun hareketlerini dijital olarak kaydetme ve ardından bu hareketleri bilgisayar tarafından oluşturulan bir 3 boyutlu modele aktarma işlemidir.

Bir oyuncunun yüz ifadelerini kaydetmeyi içerdiğinde, buna genellikle “performans yakalama”
denir.

Hareket yakalama, bir aktörün, kameranın izleyebileceği özel işaretlerle (veya performans yakalama durumunda, oyuncunun yüzüne boyanmış noktalarla) kaplı bir hareket yakalama giysisi giyerek aksiyon içinde bulunması ile gerçekleşir. Kameralar ve sensörler tarafından yakalanan veriler, daha sonra hareket yakalama yazılımı kullanılarak bir 3 boyutlu iskelet modeline eşlenir. Bu sayede 3 boyutlu karakter oyuncunun gerçekleştirdiği en ufak hareketi bile gerçekçi bir şekilde yapar.

Set genişletme, mevcut maddi ya da fiziksel imkansızlıklar nedeniyle prodüksiyon ile elde edilemeyecek mekânsal genişletmenin, mat boyama, canlı aksiyon ya da CGI olarak üretilmiş ögeleri kullanarak, birleştirme yöntemleri ile genişletilmesi anlamına gelir.

Set genişletmeye ihtiyaç duyulan durumlar şöyle sıralanabilir;
• Mevcut çekimlerden daha panoramik bir en boy oranına (aspect ratio) ihtiyaç duyulduğunda.
• Mevcut çekimlerdeki arka planlar “z ekseninde” yeterli derinliğe ya da detaya sahip olmadığında.
• Mevcut çekimlerdeki arka planlar farklı arka planlar ile değiştirilmek istendiğinde.

Yeşil Ekran: Teknik olarak bu terim, şeffaf yapılması ve çekimden çıkarılması istenilen renkli arka planı ifade eder. Bu genellikle herhangi bir renk olabilen, geçişsiz bir zemindir, ancak insan teni tonlarından en uzak renk olduğu için genellikle parlak yeşil tercih edilir (Mavi ekranlar, ilk günlerde filmlerde sıklıkla kullanılıyordu ve halen kullanılabilir).

Kamera, doğrudan insan eli ile hareket ettirilebileceği gibi, vinç, steady cam, drone, dolly ekipmanları ile son derece karmaşık hareketler yapabilmektedir.

Kamera takibi süreci temelde canlı-aksiyon ile çekilen görüntüdeki kontrast pixellerin her kare için program tarafından algılanması ve analizden sonra, çekimdeki yer düzleminin perspektifinin ve sanal kameranın oluşturulabilmesini içermektedir.

Canlı aksiyon çekimdeki kamera hareketlerinin analiz edilmesi sürecinde, takip edilmesi gereken işlem sırası, maddeler halinde listelenmiştir.
1. Öncelikle After Effects’in project paneline, import edilen video’nun, kamera takibi yapılacak zamanaralığının belirlenmesi gerekir. Programın zaman çizelgesindeki (timeline) zaman kaydırıcı  (time slider) analizin başlangıcına çekilir ve klavyenin B tuşu ile analiz yapılacak olan zaman aralığının başlangıcı sınırlanmış olur. Daha sonra time slider analizin biteceği noktaya sürüklenir ve klavyenin N tuşu ile analizin sonu zaman çizelgesinde belirlenir.

2. “Animation” menüsü altındaki “Track Camera” seçeneği seçilir ve analiz edilmesi beklenir.

3. Gerçekleşen analiz sonucunda, belirlenen zaman aralığı için, videonun belirli yerlerine takip noktaları atandığı görülür.

4. Bu noktalar, bir yüzey oluşturması amacıyla en az 3 tane olacak şekilde seçilir.
5. Oluşturulmak istenen yüzeye en yakın perspektife sahip, temsili daire belirdiğinde, farenin sağ tuşu yardımı ile, seçilen noktalar ile yapılabileceklerin listelendiği menüye ulaşılır.

6. Bu menüden “yüzey ve kamera oluştur” (create plane & camera) seçeneği seçilerek, 3 boyutlu özelliği olan bir solid katman ve bir de videodaki kamera hareketine, zaman çizelgesinde yaratılmış olan key frame animasyonu sayesinde bire bir riayet eden bir sanal kamera oluşturulur.

Bu terim, analog kurgu masasından, günümüzdeki sayısal birleştirme süreçlerini de kapsayacak şekilde, birleştirme sanatçılarının (Compositing Artist) farklı kaynaklardan gelen görsel ögeleri, aynı yerdeymiş gibi görünmelerini sağlamak için birleştirmesi anlamına gelir.

Chroma Key: Bu terim, yeşil ekranla özdeş olarak kullanılır. Renk tonlarına göre iki görüntüyü ayrı katmanlara ayırabilmek, veya birleştirmek anlamına gelir. Her rengin bir kroma aralığı vardır. Kroma, bir nesneyi oluşturan pigmentlerin yoğunluğundan kaynaklanan algısal doygunluğu şeklinde tanımlanabilir.

Keying: Bu terim, video düzenleme yazılımı kullanılarak post prodüksiyonda “yeşil ekran arka planının kaldırılması” anlamına gelir. Bu işlem gerçekleştirildiğinde arka plan, yani yeşil ekran tamamen şeffaf olacaktır. Daha sonra bu şeffaf alan farklı bir resim veya video ile doldurulmaya hazır hale gelecektir. Amaç, mümkün olan en temiz “key’i” elde etmektir, yani görüntünüzde yeşil ekranın başlangıçta göründüğü yerde hiçbir görüntü kalmaz.

Spill: Bu terim yeşil ekrandan öznenize geri yansıyan renkli ışığı ifade eder. Yeşil bir ekran parlak bir şekilde aydınlatıldığında, ışık bu rengi öznenize geri yansıtarak istenmeyen yeşil alanlara neden olabilir. Bu durum da anahtarlama aşamasında bir soruna neden olabilir. Yeşil ekran ayrıştırmada dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıdaki gibi özetlenmiştir. Doğru yeşil (veya mavi) ile başlamak. Öncelikle çekim aşamasında ışığı yansıtmayan bir yeşil ekran malzemesi kullanmak ve arka planı “chroma key green” yada “digi green” diye ifade edilen renklerden oluşturmak gerekir. Bu renkler, yeşil ekranlarla kullanım için ideal olacak şekilde tonlanmıştır Alternatif olarak, özellikle gece sahnelerini çoğaltmak için mavi ekranlar da kullanılabilir.

Konuyu Arka Plandan Ayırmak: Çekim esnasında ön plandaki ögeleri yeşil ekrandan en az 1,8 metre uzakta tutmak gerekir. Bu, yeşil ekran arka planından yansıyan yeşil ışığın ön plandaki karakterler üzerine düşmesini önleyecek (spill) ve istenmeyen gölgeleri en aza indirmeye yardımcı olacaktır. RAW formatı kullanmak. Mümkünse en yüksek bit hızında/en az sıkıştırılmış codec bileşenine sahip film çekmek doğru olacaktır. 10 bit renk, 8 bitten daha üstün olacaktır. RAW sıkıştırma olmaksızın dönüştürülen en iyi formattır. Arka ve ön plan doğru aydınlatmak. Ön planınızı ve arka planınızı ayrı ayrı aydınlatmak esastır. Yeşil ekranınızın arka planını homojen bir şekilde aydınlatmak önemlidir. Uygun aydınlatma maruziyeti, aşırı yeşil aydınlatma yansımasını (spill) önlemeye yardımcı olur. Hareket bulanıklığını ortadan kaldırmak. Daha hızlı enstantane hızıyla çekim yapmak, hareket bulanıklığını azaltır ve daha temiz bir “key” sağlamaya yardımcı olur. Post prodüksiyon sırasında her zaman ikincil hareket bulanıklığı eklenebilir.

Hareket takibi, temelde kamera takibine (Camera Tracking) çok benzer. Camera Tracking’de canlı aksiyonla kaydedilmiş görüntüdeki yüzlerce kontrast pixel takip edilir ve CGI sanatçısının 3 boyutlu modeller ve gerçek kamerayla eşleşen bir sanal kamera oluşturmasına yardımcı olur. Motion Tracking’de genellikle canlı aksiyon çekimdeki birkaç kontrast nokta izlenir ve 2 boyutlu bir görüntünün üzerine yine 2 boyutlu başka bir görselin aynı şekilde hareket edebilmesini sağlamak için kullanılır.

Kalabalık kopyalama sıklıkla ihtiyaç duyulan bir süreçtir. Çekim esnasında ulaşılamayacak sayıda askerden oluşan ordular, seyirci kitleleri, ya da hayvan sürüleri gerektiğinde “crowd duplication/kalabalık kopyalama” sürecine başvurulur.

Kalabalık kopyalama yöntemleri aşağıdaki ana başlıklar altında incelenebilir;
1- Kamera konumunu ve açısını değiştirmeden, aynı oyuncuları farklı kıyafet, saç ve makyaj ile farklı konumlarda çekime almak, sonrasında birleştirme programının maskeleme araçları yardımıyla bu çekimleri bileştirmek.
2- Mevcut çekimin üzerine, yeşil ekranda çekilmiş oyuncuları gereken kompozit süreçlerine tabi tutarak (renk doğrulama, maskeleme, kamera hareketine göre hareket takibi, perspektife göre büyüklüğünü ayarlamak, gölgelerini dijital olarak oluşturmak vb) eklemek.
3- Kalabalığı oluşturan oyuncuları CGI olarak (3 boyutlu modelleme ve animasyon yöntemiyle) üretip, çekimin kamera açıları ve hareketlerini takip ederek, 3 boyutlu karakterin kamera hareketlerini oluşturmak, sonrasında geçirgen arka plan (alpha chanel) ile sekans render’ı alıp, canlı çekim ile kompoze etmek.

Rotoskop, gerçekçi bir görüntü oluşturabilmek için her bir karenin canlı aksiyondaki karakterler ya da nesneler üzerinden çizilmesi anlamına gelir.

Canlı aksiyon çekimdeki arka plandan ayrılması istenen ögenin rotoskop sürecinde, takip edilmesi
gereken işlem sırası, maddeler halinde listelenmiştir. Bu işlem 2 farklı metot ile anlatılacaktır ilki çok daha sağlıklı olan “pen” aracının kullanımı ile, ikincisi ise After Effects programının içinde rotoskop için özelleşmiş bir araç olan “Roto Brush” aracı ile gerçekleştirilecektir.

Mat resim, set ortamında gerçekleştirmenin imkansız olduğu veya bunu yapmanın pratik olmadığı bir sahneyi oluşturmada kullanılan, dijital veya geleneksel boyama teknikleri aracılığıyla yaratılan bir görüntüdür.

Mat boyama ile elde edilen mekan, setin veya uzak bir yerin resmedilmiş temsilidir. Tarihsel olarak, mat ressamlar ve film teknisyenleri, mat boyalı bir görüntüyü canlı çekim görüntüleri ile birleştirmek için çeşitli teknikler kullandılar. Filmde mat boyama ile elde edilen görüntü statiktir ve hareketler bunun üzerine entegre edilmiştir. Bir mat resim, dijital sanatın, fotoğraf birleştirmenin, deformasyonun ve 3B efektlerin karışımı olabilir. Dijital mat resimler yalnızca filmler için değil aynı zamanda, hem basılı hem de video reklamlar oluşturmak ya da video oyunları için arka planlar ve gökyüzü yaratma amaçlı kullanılabilir. Video oyunlarının açık dünya ortamları ve dış mekan sahnelerinde sıklıkla kullanılmaktadır.

Render Pass, üç boyutlu sahnelerde yaratılmış olan tüm unsurların farklı özelliklerini ayrı sekans dosyaları şeklinde çıktı alabilmek anlamına gelen terimdir.

Render ayarları butonuna basıldığında açılan pencerenin sol sütununda yer alan “Multi Pass” seçeneğine sağ tıklandığında ayrı şekilde render alınabilecek birçok özelliğin listelendiği
görülür. Örneğin sadece gölge pass’i alınacaksa, açılan menüden “Shadow” seçilir. Render alınırken, bu örnekteki tercih, önce sandalyenin üzerinde durduğu plane saklanarak, kendi başına, arka plan saydam şekilde render alınması, sonra da sandalyeye compositing tag atanıp “Seen by Cameras” seçeneği kapatıldıktan sonra sadece üzerinde durduğu yüzeyin gölge pass’inin alınması şeklinde olmuştur. Bu sayede iki ayrı sekans katmanı After Effects bünyesinde rahatlıkla birleştirilebilmiştir.