Kurgu Kavramları ve Teknolojileri

Hareketli görüntünün filme kaydedilmesi ve daha sonra tekrar izlenebilmesi sinemanın başlangıcı olarak kabul edilir.

Kurgu kelimesi Türkçe sözlük anlamı ile “…Bir bütün oluşturmak için parçaları takıp birleştirme işi. Bir filmin değişik süre ve yerlerde çekilen bölümlerini, bir uyum ve anlam bütünlüğü sağlayarak birleştirme, montaj (TDK, 2023).” olarak tanımlanmaktadır.

Bir filmi oluşturan en küçük birim “çekim” olarak tanımlanır. Çekim, kameranın kayda girip kayıttan çıkması süresi boyunca kaydettiği tek parça görüntüyü ifade etmektedir. Bir çekim sırasında kamera sabit kalabileceği gibi hareket de edebilir. Çekimler birleşerek sahneleri oluşturmaktadır.

Filmlere kendi yaratıcı katkısını yapan yönetmenler Auteur olarak adlandırılmaktadır.

Görüntüleri birleştirme işlemi, dünyanın en güçlü sinema endüstrisine sahip ABD’de “cutting” ve “editing” kelimeleriyle, Avrupa’da ise “montage” kelimesi ile karşılanmaktadır.

Bir saniyelik görüntü 24 kare ile oluşturulabileceği gibi 25,50 ya da daha fazla kare ile de oluşturulabilir. Kurguda kullanılan çekim bir kare uzunluğunda olabileceği gibi yüzlerce ya da binlerce kare uzunluğunda da olabilir.

Sinemada üretim, yapım öncesi (pre prodüksiyon), yapım (prodüksiyon) ve yapım sonrası (post prodüksiyon) olarak üçe ayrılmaktadır.

Kurgunun tam olarak yapılması ve sonlandırılması post prodüksiyon sürecinde gerçekleşir.

Brown (2020: 142-143) kurgunun altı adımını şöyle sıralamaktadır: İlk karşılaşma (logging), İlk Birleştirme (first assembly), Kaba Kurgu (rough cut), İlk Kurgu (first cut), İnce Kurgu (fine cut) ve Son Kurgu (final cut). Bu çok ayrıntılı bir sınıflandırmadır ve her filmde bu şekilde olması gerekmez.

Pelikül, “Boş film, film şeridi (TDK); kullanılmamış, duyarkatı ışıkla etkilenmemiş sinema filmi (Oxford Languages)” olarak tanımlanabilir. Sinema filmleri, sinemanın icadından sonra gelen yüz yıl boyunca bu ışığa duyarlı yüzeye sahip film şeritleri kullanılarak yapılmıştır.

Moviola isimli kurgu sistemi, kurguculara üzerinde çalıştıkları film parçalarını rahatça izleyebilme, ileri geri oynatarak bu parçaları bir akış içinde etraflıca inceleyebilme imkânı vermektedir. Bu sistemin kurguya getirdiği en önemli yeniliklerden biri de filmdeki hareketi tek bir kare olarak izlemeyi mümkün kılmasıdır (Nişancı, 2018: 100). Ayrıca filmleri ileri ve geri sarmayı sağlayan pedallar ile fren kolları sayesinde kurgucular bu sistemde film materyali üzerinde fiziksel kontrolü daha kolay şekilde sağlamaktadır. Film parçalarını dikey olarak hareket ettiren Moviola sisteminde kurgucular ayakta çalışmakta ve böylece elleri ile birlikte ayaklarını da kurgu yaparken kullanabilmektedirler.

Televizyon yayıncılığı çok büyük coğrafyalarda eş zamanlı olarak yapılmak istendiğinde, bölgeler arasındaki saat farkları sorun oluşturmuştur. Belirli bir bölgede belirli bir saatte yayınlanan bir programın saat farkı olan başka bir bölgede aynı saatte yayınlanabilmesi için televizyon yayınlarının kaydedilmesi bir zorunluluk haline gelmiştir. Bunun için ilk önce Kinoscope adı verilen bir alet kullanılmıştır.

İlk başarılı video kayıtları 1956 yılında Ampex firması tarafından kullanıma sunulan 2 İnç Quadruplex Video Bant (2-inch Quadruplex Video Tape) ile yapılmıştır.

Video kasetler ile çalışan kurgu sistemleri “manyetik bant” tabanlıdır ve bu nedenle kurgulanan görüntü ve seslerin sırasının değiştirilmesi, bir görüntünün bulunduğu yerden başka bir yere taşınması teknik olarak çok zor ve uğraştırıcıdır. Bu tür kurgu sistemlerinde sıralamanın değiştirilebilmesi için kurgulanan materyalin tek parça halinde yeni kasetlere aktarılması gerekmektedir (Nişancı, 2018:102).

RGB, dijital görüntüyü oluştururken bu görüntüdeki renkleri birbirine eklenerek elde etmeyi sağlayan ana renkler olan kırmızı (red, R), yeşil (green, G) ve maviyi (blue, B) ifade etmektedir.

Kayıpsız (lossless) sıkıştırma, verilerin tekrar düzenlenerek kayıp yaşanmadan sıkıştırılmasıdır. Bu işlem karmaşık ve rastgele olarak düzenlenmiş bir seyahat valizinin tekrar ve dikkatle düzenlenmesine benzemektedir. Kayıpsız sıkıştırma işlemlerinde küçük de olsa bir veri tasarrufu sağlanabilmektedir.

Kareler arası sıkıştırma sistemi hareketli video görüntüleri için geliştirilmiştir. Bu sıkıştırma sisteminde her kare diğerlerinden bağımsız olarak sıkıştırılmak yerine, bir kareden diğerine fazlalıklar aranmaktadır. Temel olarak, sistem her kareyi bir öncekiyle karşılaştırır ve yalnızca değişikliği oluşturan pikselleri kaydeder.

Kompozit sinyal bir görüntüye ait RGB renk verilerini birleştirip tek bir sinyal olarak tek bir kablo üzerinden aktarmaktadır. Komponent sinyaller ise renk verilerini ayrı sinyaller olarak hepsini farklı kablolar üzerinden iletmektedir.

Uzun metrajlı film, genellikle süresi 90 ile 120 dakika arasında değişen sinema filmi anlamına gelmektedir. Bu süre daha da uzun olabilmektedir.

Altın saat, gün doğumundan hemen sonra ya da gün batımından hemen önceki zamanda oluşan, dış mekânda ve güneş ışınlarının kırmızı ya da altın tonlarının baskın olduğu saat aralıklarını ifade etmektedir.

Dijital bir görüntüde piksel, görüntüyü oluşturan ve kontrol edilebilen küçük noktaları ifade etmektedir. RGB renklerini elde edebilmek için pikseller üç alt piksele bölünmektedir.

Video görüntüsünü oluşturmak için kullanılan iki temel tarama yöntemi Tek geçişli (progressive) ve Geçmeli (interlaced) taramalardır. Görüntü çözünürlüğü gösterilirken kullanılan 576p, 1080p gibi ifadelerdeki “p” harfi pikselin değil “progressive” kelimesinin kısaltmasıdır ve görüntüyü oluşturan tarama yöntemini göstermektedir.

Bir filmin çekimleri bittikten, yani prodüksiyon süreci tamamlandıktan sonra post prodüksiyon süreci ile birlikte kurgu süreci başlamaktadır.