GİT302U-DİJİTAL VİDEO KURGU VE EFEKT
Ünite 5: Temel Kurgu Uygulamaları
Giriş
Kurgu yaratıcı olduğu kadar teknik bir süreçtir. Dijital kurgu ile birlikte el becerisi (filmi kesme ve yapıştırma gibi özen isteyen işlemler) artık gerekli olmasa da çekim sonrası kurgu kendi iç disiplinleriyle her zaman teknik bir süreçtir.
Organizasyon aşamasında sağlıklı bir iş akışı için gerekli olan yapılanmaya odaklanılacaktır. Genel olarak tüm içerik üreticileri bir an önce çekimlerinin kurgusuna girmek isterler. Bu yaklaşım özellikle uzun süreli çalışmalarda ilerleyen süreçte bazı problemler doğurmaktadır. Bunların başında da var olan görüntü ve ses verilerinin içinde kaybolmak yer almaktadır. Bu nedenle de kurgu süreci sıkıcı ve yorucu olmaya başlar.
İzleme aşaması ise görüntü ve ses bağlamında hangi görüntünün projeniz için daha uygun olduğu hakkında ön bilgiye sahip olduğunuz kısımdır. Bu aşamayı görüntünün ve sesin analizi olarak da düşünebiliriz. Ne kadar iyi analiz o kadar iyi ve yaratıcı bir kurgu sürecini beraberinde getirecektir.
Kurguda Organizasyon
Bir filmin üretim sürecinin tamamı adeta askeri bir disipline benzer bir şekilde ilerler. Bu disiplinli çalışmanın temeli olan organizasyon ve koordinasyon zaman ve maliyet açısından sağladığı kazançlar yanında filmin yaratıcı ekibinin sanatına odaklanmasını da sağlar. Kurgu süreci de kurgucunun sadece hikâyeye, anlatıma, duyguya ve geçişlerin tekniğine odaklanması için çok iyi organize edilmelidir. Kurgu sürecindeki temel sorumlu kurgu asistanıdır.
Klasörleme
Bir proje kurgu aşamasına geldiği zaman genel olarak çekimleri ve ses kayıtları bitmiştir. Bazen daha çekimler bitmeden de sahneler üzerinden kurgu sürecinin başladığı yapılar vardır. Çekimler devam etsin ya da etmesin organizasyon aşaması aynı şekilde devam eder. Adobe Premiere üzerinden bir iş akışı kuruyorsak bilgisayarınız üzerinde aşağıdaki sıralamada klasör hiyerarşisi oluşturmak sağlıklı olacaktır. Bu yapı farklı yazılımlarla da kullanılabilir.
1. Project: Proje dosyaları kayıt edilir. 2. Media: Görüntü ve ses dosyaları kopyalanır. 3. After Effects: Dikey kurgu yazılımıdır. 4. Temp: Genel olarak efekt uygulamada kullanılan taslaklar saklanır. 5. Documents: Dokümanlar bu klasörde saklanır. 6. Exports: Çalışma bittikten sonra çıkış videolara bu kısma kayıt edilir.
Proje Kurulumu
Adobe Premiere Pro’yu açtığımızda ilk olarak bir ana ekran açılır. Burada yeni proje yarabilir ya da daha önce çalıştığımız projeleri görebiliriz. Burada “New Project” butonuna tıkladığımızda proje kurulum ekranı açılır. Projemize isim verip, proje dosyasının bilgisayarımızda
kaydolacağı yeri gösterdikten sonra “Create” butonuna tıklıyoruz.
Import
Kurgusunu yapacağımız malzemeleri projemizin içe aktarım işlemine import diyoruz. En sağlıklı yöntem yazılımdaki “Media Browser” panelini kullanmaktır.
Proje içi Organizasyon
Premiere projesinin içinde de dışarıda yaptığımız gibi düzenli bir iş akışı oluşturmak çok önemlidir. Proje içinde aradığımız malzemeyi hızlıca bulabilmemiz gerekir. Bu organizasyonu sağlayabilmek için “Bin” adı verilen klasörleri kullanabiliriz. Üzerinde çalıştığımız projesinin doğasına uygun bir klasörleme sistemi yapabiliriz. Bin oluşturmak için proje panelinin sağ altında bulunan “New Bin” butonuna tıklarız ya da proje paneline sağ tıklayarak “New Bin” komutunu veririz.
Bin’ler dışında bir başka organizasyon aracı renk kodlarıdır (Label). Oluşturduğunuz bin’lere ve bu bin’lerin içindeki kliplere farklı renk kodları verebiliriz. Seçim yapıp sağ tıklayarak Label menüsünden istediğimiz rengi seçebiliriz.
Proxy
Dijital kurgu sürecinde proxy iş akışını analog kurgudaki pozitif iş kopyalarına benzetilebilir. Dijital kurgu iş akışında da kameradan gelen yüksek çözünürlüklü verileri, kurgu yapacağımız sistemde takılma vs. olmadan izleyebilmek ve işleyebilmek için proxy adını verdiğimiz düşük çözünürlüklü ve düşük veri hızına sahip kopyaları çıkarılır. Kurgu bu kopyalar üzerinden yapılır ve işin sonunda orijinalleri ile yer değiştirilir.
Proxy iş akışında iki yöntem vardır. Bunlar;
• in-camera iş akışı ve • geleneksel iş akışı
olarak adlandırılabilir.
Görüntü ve Ses Organizasyonu
Herhangi bir içerik üretiminde ses ve videonun ayrı cihazlar ile kaydedilmesi genel olarak tercih etmemiz gereken yöntemdir. Bunun temel nedeni iki kayıt aracının da kendi hareket özgürlüklerine sahip olmasıdır. Kamera bulunduğu konumdan en iyi açıyı çekerken o konum ses kaydı için uygun bir konum olmayabilir. Elbette kablosuz ses kayıt seçenekleri konuya bağlanmış bir telsiz yaka mikrofonu ile gerekli esnekliği size sağlar. Ancak unutmayın ki kameraların dahili ses kayıt etme becerileri sınırlıdır. Bir ses kayıtçısının ses kayıt kalitesi kameranın dahili ses kaydından iyi olacaktır. Aynı zamanda görüntüyle ilgilenen kameramanın ses ile ilgili durumları da sorumluluğuna alması çok sağlıklı bir iş akışı değildir. Bir kişinin ki bu da genel olarak ses teknisyenidir, sadece sese odaklanması daha sağlıklı sonuçlar verir.
Kurgu aşamasına gelmiş ses ve görüntüleri senkron hale getirmenin birkaç farklı yöntemi vardır. Kullandığımız yazılımın otomatik senkron araçlarını kullanabiliriz ya da
ses ve görüntü kliplerini timeline’da kaydırarak manuel olarak senkron işlemini yapabiliriz.
Bir diğer yöntem otomatik senkrondur. Senkronlanacak klipleri seçip sağ tıklayarak “Synchronize” konutunu veririz. Açılan pencerede yazılıma sesleri analiz etmesini söyleriz. Sonrasında yazılım kliplerdeki sesleri analiz eder ve aynı frekansları alt alta getirerek senkronu yapar. Bu yöntemde kamerada ses kaydı olması zorunludur. Kamerada ses kaydı olmayan durumlarda en iyi ihtimal çekimde klaket kullanılmış olmasıdır. Klaket varsa klaketin çakıldığı kareye bir marker atarız, seste de aynı anı bulup oraya da bir marker atarak ister manuel olarak ister yukarıdaki ilk yöntemi kullanarak senkronu yapabiliriz.
Kurguda İzleme
İzleme aşaması kurgucunun filmin bütün çekim malzemelerine hâkim olma sürecidir. Unutmamalıyız ki tek başına bir şey ifade etmeyen çekimler başka çekimlerle ilişkiye girdikleri zaman çok işlevsel bir hale gelebilirler. O nedenle bu aşamada çekimlerinizi projenin dışına atmak çok da doğru değildir. İlerleyen kurgu sürecinde bu çekimlere ihtiyacınız olabilir.
Bir Çekimi Ne Başarılı Kılabilir ya da Bozabilir?
Kurguladığınız içerik türüne göre genellikle kendi tarzına, geleneklerine ve neyin kabul edilebilir neyin kabul edilemez olduğuna dair özgün bir anlayış olacaktır ancak her zaman bu olası teknik meseleleri bilmek bir kurgucunun temel zorunluluklarındandır.
Netlik
Kurgu sırasında karşılaşabileceğiniz en önemli sorun çekim sırasında yapılmış yanlış odaklamadır. Kötü odaklama yani netliği bozuk olan çekimler iyi bir performans barındırsa bile kullanılamaz halde olurlar. Çekim sırasında netlik problemi fark edildiği zaman çekim genel olarak iptal edilir ve tekrar yapılır. Ancak belgesel ve canlı çekimler için bu durum farklıdır, çekim için bir kez şansınız vardır. Bozuk odaklamaya sahip hareketli bir görüntü izlediğimizde, gözlerimiz ekran görüntüsüne odaklanmaya çalışırken dikkatimiz dağılır ve rahatsız oluruz. Bir şeyleri bulanık görmek bizim için doğal değildir, bu nedenle bir film yapımcısı bir çekimde kasıtlı olarak bir şeylerin bulanıklaşmasına neden olduğunda, bunu mümkün olan en kısa sürede çerçeve içindeki bir nesneyi iyi odaklayarak hızlı bir şekilde takip etmelidir.
Ses Kalitesi
Bir proje için çekilen görüntülerle ilgili bir diğer büyük teknik sorun da düşük ses kalitesi olacaktır. Sesin son ses miksinde kullanılabilmesi için iyi kalitede olması gerekir. Kötü odaklamanın aksine, ses kalitesini iyileştirmek için getirilebilecek bazı çözümler vardır ve bunlar günümüzde çoğunlukla bilgisayar yazılımlarıyla elde edilmektedir.
Pozlama ve Renk Isısı
Günümüzde yüksek çözünürlüklü video formatları ve gelişmiş dijital yazılımlar sayesinde pozlamadaki ve renk
ısısındaki problemler önemli ölçüde giderilebilmektedir. Yine de bu tür sorunlar barındırmayan çekimler öncelikli olarak tercih edilmelidir.
Kompozisyon
Çekimleri iyi odaklanmanın yanı sıra iyi çerçeveleme ve uygun kompozisyon açısından da izlemeniz gerekir. Bir kamera hareketi, oyuncuyu ya da aksiyonu kadrajlarken çarpıyor, zıplıyor, sallanıyor ya da bir şekilde hedefini ıskalıyorsa, o çekimi ya da en azından o çekimin belirli bir bölümünü kullanmayı düşünmemelisiniz.
İzleme Panelleri ve Araçlar
Projemizdeki görüntüleri izlediğimiz ve ses dinlediğimiz iki monitor mevcuttur. Bunlar:
• “Source Monitor” • “Program Monitor”dür.
Source Monitör ile görüntüyü oynatıp durdurabilirsiniz. Program Monitör ile yaptığınız kurguyu izleyebilirsiniz.
Yatay ve Dikey Kurgu Temel Araçları
Yatay kurgu klasik anlatı kurgusunun temel biçimi olarak tanımlanabilir. Bu biçim timeline üzerinde kurgu parçalarının soldan sağa birbirlerinin arkalarına eklenerek dizilmesi olarak şekillenir. Bir kurgu yazılımında dikey kurgu tasarım biçimiyse genel olarak müzik videoları ve TV programı gibi yapılarda kendini gösterir. Pek çok açıdan çekilmiş bir müzik video performansı temel motif müzik olduğu için müziğe göre senkronlanır.
Sekanslar
Premiere Pro’da içinde kurgu yaptığımız timeline’lara “Sequence” adı verilir. Yeni bir sekans oluşturmak için proje panelinin sağ altındaki “New Item” ikonuna tıklıyoruz ve açılan menüde “Sequence” seçeneğini seçiyoruz.
Sekansa Görüntü ve Ses Ekleme
Seçtiğimiz görüntü ve sesleri sekansa yani timeline’a dizmenin birkaç farklı yolu vardır. Öncelikle Source Monitor’de izlediğimiz çekimin seçtiğimiz kısmına IN ve OUT vermemiz gerekir. Bunun için seçtiğimiz kısmın ilk karesine gelip I tuşuna ve son karesinde de O tuşuna basıyoruz.
Sekansta Görüntü ve Sesleri Düzenleme
Sekansa eklediğimiz görüntü ve ses parçalarını daha sonra düzenleyebiliriz. Yerlerini değiştirebilir, uzatıp kısaltabiliriz.
Kesme Dışındaki Geçiş Araçları
Bir videonun büyük çoğunluğu kesmelerden oluşurken bazen teknik kusurları kapatmak bazen de anlatıya destek için kesme dışında geçiş tekniklerini de kullanabiliriz. Trasitions, aralarında animasyonlu bir bağlantı oluşturmak için medya parçaları arasına eklenen bir efekttir. Geçişler, bir sahneyi bir çekimden diğerine taşımak için kullanılır.
Multicam (Çoklu Kamera Kurgusu)
Aynı anda birden fazla kamerayla çekilmiş projelerde kurgu yazılımlarındaki Multicam özelliğini kullanarak kurgu yapabiliriz. Örneğin; sahne sanatları çekimlerini kurgularken Multicam’e ihtiyacımız olabilir. TV programları da genellikle aynı anda birden fazla kamerayla çekildiği için yine Multicam kullanılarak kurgulanabilir. Ya da kurmaca bir filmde de çoklu kamerayla çekilmiş sahneler olabilir, bu çekimleri izlemesi ve kurgusu Multicam ile yapılabilir.
İyi Bir Kurgunun Yol Gösterici Katmanları
Kurgu; film biçiminden film kuramlarına kadar sinemanın tüm evreninde belirleyici bir rol oynar. Hem teorik hem de teknik olarak sinema alanında çalışan herkesin bilmesi gereken zorunlu bir ortak alandır. Ancak kurguyu bilmek bir yazılımı ya da bir kurgu masasını kullanmayı bilmek demek değildir. Kurgu, kurgu makinesini öğrenmekten çok daha fazlasıdır.
Kurmaca Film Kurgusu İş Akışı
Kurmaca filmler genellikle çekim devam ederken kurgulanmaya başlar. Her gün çekilen sahneler kurguya gelir. Günlük olarak gelen bu çekimlere “Dailies” adı verilir. Kurgucu ve kurgu asistanı vardiyalı olarak çalışabilirler. Kurgu bittikten sonra görüntü kitlenir (Picture lock). Buradan itibaren farklı departmanların çalışmaları başlar. Filmin görsel efekt, ses tasarımı, yazı tasarımları, renk düzenlemesi ve ses miksajı yapılır. Her departmandan gelen veri bir araya getirilerek film master yayın kopyası alınır.
Belgesel Kurgusu İş Akışı
Belgesel filmlerin iş akışı kurmaca filmlerden organizasyon kısmında farklılıklar gösterir. Kurmaca filme göre çok daha fazla malzemenin organize edilmesi gerekir. Bunlar içinde
• arşiv görüntüleri, • haberler, • radyo yayınları, • çeşitli belgeler
vb. olabilir.
Belgesel uzun bir zaman aralığını konu alıyor olabilir. Tüm bu malzemenin tasnifi çok önemlidir. Üzerinde çalıştığımız belgesel için çekilen ve arşivlerden alınan tüm malzemeler
• tarihlerine, • içeriklerine
göre kategorilendirilerek klasörlenmelidir.
Röportajlara dayalı belgesel kurgusunda A-Roll ve B-Roll çekimleri devreye girer. Kurgu bittikten sonraki süreç kurmaca filmle aynıdır.
Reklam Kurgusu İş Akışı
Reklam kurguları film kurgularına göre çok hızlı süreçlerdir. Çekim bittikten sonra yine organizasyon işlemleri yapılır ve kurgu başlar. Kurgucu ve yönetmen
kurguyu yapıp ilk versiyonu hazırlarlar, ardından revizyon süreci başlar.
Müzik Videosu Kurgusu İş Akışı
Müzik videoları genellikle senkron performanslara dayalıdır. Çekimler bittikten sonra aynı şekilde organizasyon, transcode ve senkron işlemleri yapılır. Timeline’da senkronlanan tüm performans çekimleri sırayla izlenerek kullanılmayacak yerleri silinir, beğenilen yerleri timeline’da bırakılır.
Çekimlerin Tercihinde Dramatik Etki
Sinema tarihinin en önemli kurgucularından olan Walter Murch kurgunun kendine göre altı kuralını belirlerken bir filmin kurgusunun hissiyatı üzerine odaklanır ve dramatik değerlerin kesmenin en geçerli neden olduğunu belirtir. Murch uyguladığı altı kesme, kurgu kuralını önem sırasıyla ve yüzdelerle şu şekilde sıralar: 1. Duygu (51%), 2. Öykü (23%), 3. Ritim (10%), 4.Göz takibi (7%), 5. Perdenin iki boyutlu yapısı (5%), 6.Aksiyonun üç boyutlu yapısı (4%).
Kesmenin Zamanı ve Nedeni
Film kurgusunun sağlıklı ilerleyebilmesi için kesmenin zamanlamasını anlatı bağlamında yanıtlayabilecek daha doğru ve her zaman sorulması gereken bir soru vardır: “Kesmenin nedeni nedir?”
Kurgucu, belirli bir kamera konumunun sahnenin belirli bir bölümü için gerekli bilgiyi en etkili biçimde nerede vereceğini bilmelidir ve bir çekimi gerekli bilgiyi en iyi biçimde ilettiği süre kadar uzun tutmalıdır. Diğer çekime geçiş ancak yeni çekim sahnenin amaçlarına iyi hizmet ettiği zaman tercih edilmelidir.
Bilgi
Bilgi bütün kurgu tercihlerinin en temel gerekçesidir. Her yeni çekim izleyiciye yeni bir bilgi sunmalıdır. Bir çekimden diğerine geçildiği zaman yeni gelen çekimin yeni bir bilgi içerip içermediği izleyici bakış açısıyla sorgulanmalıdır.
Motivasyon
Görmekte olduğumuz çekimin bilgi olarak işlevinin bitmesi o çekimi geride bırakmamız, yani yeni çekime kesmemiz için temel nedendir. Bu nedeni zamanlama olarak belirleyici kılan diğer bir kurgu etmeniyse motivasyondur. Yönlendirme ögesi olarak tanımlayabileceğimiz motivasyon, görsel olabileceği gibi işitsel de olabilir. Yönlendirici öge çekimin içindeki bir öznenin ya da nesnenin hareketidir.
Pay Bırakmak
Bilgi ve motivasyon ögeleri kesmenin zamanı ve nedeni için temel bir adımdır. Ancak kesmenin olabilecek en mükemmel haline gelmesi yani görünmez kesmeye dönüşmesi için görsel ve işitsel ince işçilikler devreye girecektir. Kurgucunun karşısında daha çok tercih varsa karar vermesi de o kadar zorlaşır. Bu tür kararsızlık durumlarında yapılması gereken, çekimlerin kesme paylarının uzun tutulmasıdır.