Görsel İletişim ve Kuramları — Ünite 4 Soru-Cevap

Göstergebilim “iletişim amacıyla kullanılan her türlü gösterge dizgesinin yapısını, işleyişini inceleyen bilim”dir (TDK).

İnsanların duygu ve düşüncelerini ifade etmek için kullandığı mimik ve jestler, günlük hayatta karşımıza çıkan trafik işaretleri, tabelalar, panolar, afişler, alfabeler, yazınsal eserler, filmler, reklamlar, tiyatro oyunları, müzik eserleri, mimari yapıtlar, heykeller, fotoğraflar gibi birçok örnek göstergebilimin evrenine dâhildir.

Göstergeyi oluşturan ögeler; gösteren ve gösterilen olarak belirtilmektedir. 

Pierce’in tanımıyla gösterge “bir şeyin yerini tutan, o şeyi üreten ya da niteleyen düşünce”dir.

Nitelikleri bakımından göstergeleri doğal göstergeler ve yapay göstergeler olarak ikiye ayırmak mümkündür.

Barthes düz anlamı göstergenin neyi temsil ettiği, yan anlamı ise nasıl temsil ettiği olarak açıklamıştır.

Pierce buna “Semiosis Süreci” adını vermiştir.

Morris göstergebilimi üç aşamada ele almıştır. Bunların ilki sözdizimsel boyuttur. Bu boyutta Morris nasıl sorusunun cevabını bulmaya çalışır. Bir sonraki boyut anlambilimsel boyuttur ve burada göstergeler ile anlam arasındaki ilişkiyi açıklar. Edinbilimsel boyut ise göstergeler ile yorumlayıcı arasındaki bağlantıyı ve ilişkiyi irdeler.

Fiske’nin “anlamlandırma sistemi” olarak nitelendirdiği kodlar mesajların iletilmesine olanak sağlayan bir göstergeler sistemidir. Bütün kodlar bir anlam taşırlar ve ortak kültürün birer ürünüdürler.

Kodlar sosyal kodlar, metinsel kodlar ve yorumlama kodları olmak üzere üçe ayrılır. Sosyal kodların en başında elbette dil gelir. Dilin dışında beden dili, jestler, mimikler, hâl ve tutumlar, ses tonu ve giyim kuşam da yine bu tür kodlara örnek olarak sayılabilir. Sosyal kodlar toplumdan topluma ve kültürden kültüre değişiklik gösterirler.

İmge bir kavramın, bir duygunun, bir düşüncenin ya da bir nesnenin zihindeki tasarımı, hayalidir (TDK, 2023).

Mit "geleneksel olarak yayılan veya toplumun hayal gücü etkisiyle biçim değiştiren alegorik bir anlatımı
olan halk hikâyesi” (TDK, 2023) anlamında gelmektedir.

Mitlerin temel dört işlevi vardır, bunlardan ilki yaratılışı ve doğaüstü olayları açıklamaktır. İkincisi mitlerin evrenin gizemlerine karşı imge oluşturmasıdır. Üçüncüsü ortak bir payda oluşturarak toplumsal birliği desteklemektir. Mitlerin dördüncüsü rolü ise aynı sanattakine benzer bir katharsis yaratarak bireye bir tatmin yaşamaktır.

Görsel iletişim metinlerinin ne söylediğini, nasıl söylediğini analiz etmenin en etkili yöntemlerinden biri kuşkusuz göstergebilimsel çözümlemedir. Göstergebilim aynı zamanda bu metinlerin okuyucu/izleyici üstündeki etkilerini de analiz etmesi açısından ayrıca bir önem taşır.

Doğada gördüğü bir buluttan yağmurun yağacağı sonucuna varan ya da dumanı gördüğünde bir yerde ateş yandığını hatta dumanın yoğunluğundan bunun hayati tehlike yaratacak bir yangın olabileceği sonucuna varan ya da avlanırken gördüğü hayvan ayak izlerinden karşılaşacağı tehlikenin boyutunu tahmin eden ilk insanlar, bu şekilde hayatta kalma şanslarını arttırmıştır. Tüm bu anlamlandırma süreçlerini ilk göstergebilimsel çözümlemeler olarak kabul edebiliriz.

Resim sanatı insanoğlunun kendini dil dışında bir araçla ifade etme çabasının en eski yöntemlerindendir.

Grafik tasarımında en yaratıcı alanlardan ikisi hiç şüphesiz afiş ve kitap tasarımlarıdır.

Gösterge - Gösteren - Gösterilen 

Kübizmin, o dönem için yeni sayılabilecek bir metodu olan kırık aynı yöntemiyle yapılan bu resim nesnelerin geleneksel tasvirini reddederek yeni bir grafik tasarım ile sunulur. 

Anlatımın Tözü, Anlatımın Biçimi, İçeriğin Tözü, İçeriğin Biçimi