Dijital Görüntü İşlemenin Tarihsel Gelişimi ve Kullanım Alanları

Dijital görüntü, piksel olarak da bilinen resim ögelerinden oluşan, belirli özelliği ve renk yoğunluğu olan görüntünün, dijital ortama belirli boyutlarda aktarılarak oluşturulan hâline denir.

İki basit değişkenin bir fonksiyonu olarak tanımlanabilir. Dijital görüntü, f(x,y) olarak tanımlanan bir fonksiyonda “f” şiddet birimi (örneğin parlaklık) ve (x,y) değişkenleri ise görüntünün koordinatlarıdır. Dijital bir görüntü, elemanları uzaydaki x,y koordinatlarına karşılık gelen noktaların parlaklık değerlerini içeren bir matristir.

Vektör, görüntüyü oluşturan her çizginin başlangıç, bitiş, uzunluk, yön, dolgu rengi ve çizgi rengi
bilgilerinin saklandığı görüntü yapısıdır.

Fiziksel değişkenlerin durumu hakkında, verilerin aktarımını sağlayan ve sayısal olarak bir “f” fonksiyonu ile gösterilen kavramdır.

Sinyal, bir dijital görüntünün içeriğindeki görüntü verisini x ve y koordinat düzlemi üzerinde parlaklık verisi ile birlikte kodlamaktadır. Sinyaller analog ve dijital olarak iki farklı şekilde ayrılmaktadır.

Dijital görüntünün elde edilmesini ağlayan ve kontrol edilebilen en küçük birimdir. Piksel, İngilizce “pixel” yani “Picture Elements” kelimelerinden kısaltılarak üretilmiş bir kelimedir. Resim parçası anlamına gelen piksel, sayısal bir görüntüyü oluşturan ışığa duyarlı hücreler ya da kareler için kullanılır. Dijital görüntü denildiğinde piksellerden oluşan bir yapı akla gelmelidir. 

En yoğun kullanılan ve bilinen Adobe tarafından geliştirilen Illustrator yazılımıdır. Corel Draw programı da vektör temelli çalışan, yoğun şekilde PC’lerde kullanılan bir yazılımdır. 

İngilizcesi “resolution” olan, birim ölçüdeki piksel sayısına verilen isimdir. Örneğin 1920x1080px denildiğinde 1920 yatay 1080 dikey pikselden oluşan bir dijital görüntü kastedilmektedir. Bazı çözünürlüklerin yükseklik ve genişlik ölçüleri standartlaştırılmış ve özel isimler verilmiştir. 1280x720 px çözünürlük High Definition (HD) ve 1920x1080px çözünürlük Full High Definition (FHD) dönemleri itibariyle yoğun kullanılan çözünürlük standartlarıdır.

Ton, rengin belirli bir niteliğe ve onu diğerlerinden görsel olarak ayrıştırmamızı sağlayan
özellikleri tanımlar. Tonlar ışığın farklı dalga boyları tarafından meydana getirilir.

Doygunluk, bir rengin saflığını belirler ve rengin griye olan mesafesini tanımlar.

Parlaklık, bu nitelik rengin koyuluk ve açıklık oranlarını tanımlar. Işık değerindeki değişimler rengin siyah ya da beyazla karıştırılmasıyla elde edilir.

RGB bilgisayar ekranlarında kullanılan toplamsal bir renk alanıdır.

Bilgisayar ekranlarında olduğu gibi arka fonda siyah zemin bulunmaktadır. Rengi ışık kaynaklarından çıkan fotonlar oluşturur. Renklerin tümünü birleştirdiğimizde beyaza ulaşırız. Bu senteze de toplamsal renk modeli denir. İngilizce Red, Green ve Blue renklerinin baş harflerinin kısaltılmasından oluşur.  RGB ile renk oluşturmak için üç ışık ışını (bir kırmızı, bir yeşil ve bir mavi) üst üste binmelidir.

CMYK dört renkli baskı süreçlerinde kullanılan çıkarımsal bir renk alanıdır.  İngilizce Cyan, Magenta, Yellow ve Key renklerinin baş harflerinden oluşur. Cam göbeği, Macenta, Sarı ve Siyahtan oluşur. Bu dört renk baskı amacıyla kullanılır. RGB renk alanını kullanan bilgisayarlardaki dijital görüntüler baskı amacıyla CMYK renk alanına dönüştürülerek basılır.

Dijital görüntüler için temel dosya formatları bakıldığında BMP, GIF, JPEG, TIFF, PNG, PSD,
PDF, EPS ve AI’dir.

Dijital görüntünün elde edilmesine ait ilk uygulama 1920 yılında Amerika ve Avrupa kıtaları arasında deniz altından görüntü aktarımı için telgraf kablolarının kullanılması ile başlamaktadır. Gazete endüstrisinin fotoğraf verilerini hızlı bir şekilde kıtalar arasında gönderimi amacıyla, New York ve Londra şehirleri arasında deniz altından giden telgraf hatları kullanılarak ilk dijital görüntü transferi gerçekleştirilmiştir.

Dijital görüntünün ilk ilkel örneklerinden biri Bartlane Sistemi’dir.  Bartlane kablolu görüntü iletim sistemi ile bir görüntüyü Atlantik’den taşımak için gereken süre bir haftadan fazlayken üç saatten daha azına inmiştir. Sistem, İngiliz ve Amerikan otomatik telgraf sistemlerinde kullanılan Baudot Bandı adı verilen telgraf bandı ile görüntülerin kodlanarak iletilmesi temelinde çalışmaktadır.

Dijital sanatın ve animasyonun öncüsü olarak adlandırılan Amerikalı sanatçı ve bilgisayar sanatı öncüsü Charles Csuri, bir profesör, güzel sanatçı ve bilgisayar bilimcisi olarak, araştırmaları ve sanatsal vizyonu, 3D bilgisayar grafikleri, bilgisayar animasyonu, oyunlar ve 3D baskı için yeni sanatsal araçlar yaratan yazılımlarda bu alanda ilklerden olmuştur.

Sanatçının "Sinek Kuşu" filmi dijital animasyonun ilk örneklerindendir.

Amerikalı sanatçı Lillian Schwartz, Leonardo da Vinci’nin çalışmalarını bilgisayarlarla yaptığı deneylerde yoğun bir şekilde kullanmıştır. Leonardo da Vinci’nin otoportresinin görüntüsünü Mona Lisa ile benzerlikleri göstermek için eşleyerek Mona/Leo eserini dijital görüntü işlemlerini kullanarak bilgisayar ortamında bir araya getirmiş olduğu çalışması Dijital ve geleneksel sanat ürünlerinin birlikte kullanıldığı ilk örnektir.

Bilim, teknoloji ve sanatı bir araya getirerek bilgisayar tabanlı süreçlerle elde edilen sanat yapıtlarıyla sanat ortamını etkileyen ve dönüştüren yaklaşımlardan birisidir. Sanatsal üretim sürecinde otokontrol sisteminin kullanıldığı çağdaş sanat yaklaşımıdır.

3B bilgisayar grafikleri ve etkileşimli 3B ses, başa takılan bir ekran ve nefes alma ve
dengeye dayalı gerçek zamanlı hareket izleme özelliğine sahip sürükleyici, etkileşimli bir sanal gerçeklik ortamıdır. Benlik ile dünya arasındaki algı etkileşimini keşfetmek için bir alandır, yani çevredeki alanda benliğin bilinç olarak algılanmasını sağlayan bir yerdir.

Özcan Onur, Türkiye’deki sanat camiasını dijital sanatla ve dijital görüntü işleme ile
tanıştıran kişidir.

Mimariyi, medya sanatlarını, veri bilimini ve yapay zekâyı buluşturan, dünyada yapay zekâ sanatının başlamasına çalışmaları ile destek veren ve gelişimine katkı sağlayan Refik Anadol da bu genç sanatçılardan biridir.