Görsel Tasarımda Yaratıcı Düşünme Teknikleri — Ünite 4 Soru-Cevap

Anlatı üreticisinin temel amacı bir güç ve etki üretmektir. 

Roland Barthes’ın ünlü tanımıyla anlatılar, dil tarafından taşınabilen, sözlü veya yazılı, sabit veya
hareketli görüntüler, jestler ve tüm bu maddelerin düzenli karışımları olabilir. Efsane, mit, fabl, masal, roman, destan, tarih, trajedi, dram, komedi, resim, vitray, sinema, fotoğraf, çizgi roman, haber, sohbet vb. türlerle sunulabilir.

Gerçekliğin anlatısal inşası yaklaşımı, gerçekleri basitçe anlatılarda bir araya getirmek anlamına gelir. Hikâyelerin nasıl bir araya geldiğine, hayatın anlatı olarak nasıl anlamlı hâle getirildiğine dairdir ve aynı zamanda gerçekleri seçmemize ve onları sunma yollarımıza da yön verir.

Bir anlatı ister kurgu olsun ister olgusal (gerçek olaylara dayanan) olsun kendisini üreten unsurların dinamik bir birleşimidir. Anlatıyı oluşturan bu unsurlar: Öykü ve söylem, olay, zaman, mekân, anlatıcı, karakter ve bakış açısıdır. 

Anlatı ve öykü arasında teknik bir ayrım bulunmaktadır. Öykü bir olay veya olaylar dizisidir ve anlatı söylemi ise çeşitli yollardan temsil edilen bu olaylardır. Bu görüşe göre anlatı, öykünün biçim kazanması nesneleşmesi iken öykü sanal bir biçimde anlatıdır. Öykü, anlatı söylemi gibi bir temsildir ancak söylemden farklı olarak maddi göstergelerle kodlanmış bir temsil değildir. Öykü, zihinsel bir görüntüdür, belirli türdeki varlıklarla ve bu varlıklar arasındaki ilişkilerle ilgili bilişsel bir yapıdır. Anlatı, öykü ve söylemin bir kombinasyonu olarak tanımlanır. Anlatı söyleminin diğer en önemli özelliği öyküleri uyandırma yeteneğidir.

Olay, en genel anlamı ile anlatının kurucu özelliklerinden biri olan bir durum değişikliğini işaret eder. Olay temsil edilen dünyadaki durum değişikliklerini içerir ve böylece anlatının kurucu
bir yönü olan ve onu betimleme veya tartışma gibi diğer söylem biçimlerinden ayıran geçici zamanın
varlığını ima eder. 

Anlatılar için okuma-izleme zamanı ve olay örgüsü zamanı olarak iki tür zamandan söz edilebilir. 

Anlatı mekânı, hikâye karakterlerinin içinde hareket ettiği ve yaşadığı ortamdır.

Anlatı mekânı, bir anlatıda tanımlanan bireysel nesnelerden hikâyenin gerçekleştiği kozmik düzene kadar uzanır ve bu durumda beş temel anlatı mekânı ortaya çıkar. Bunlar şöyledir: mekânsal çerçeveler, genel anlatı mekanı, öykü mekanı, öykü dünyası ve anlatı evrenidir.  

Karakterlerin eylemleri ve düşünceleri tarafından eşlenen olay örgüsüyle ilgili mekândır. Tüm mekânsal çerçevelerden ve gerçekte meydana gelen olayların sahnesi olmayan anlatı tarafından
belirtilen tüm konumlardan oluşur.

Okuyucunun hayal gücü tarafından minimal ayrılma ilkesi temelinde tamamlanan öykü alanıdır. Öykü alanı boşluklarla ayrılan seçilmiş yerlerden oluşur. Alımlayıcılar tarafından anlatıların öykü dünyası, hayal gücü tarafından tutarlı, birleşik, ontolojik olarak dolu ve maddi olarak var olan bir coğrafi varlık olarak algılanır. 

Bir anlatı aracı olarak karakterleri sınıflandırmak mümkündür. Buna göre en belirgin çeşitleri
şu şekildedir: eylemci olarak karakter, rol olarak karakter, birey veya kişi olarak karakter ve anlatı aracı olarak karakterdir. 

Bakış açısı modelleri: mekansal bakış açısı, ideolojik bakış açısı, zamansal bakış açısı, dil bilimsel bakış açısı ve algısal bakış açısıdır. 

İnsanlık tarihinde karşılaşılan ilk anlatılar sözlü anlatılardır. Sözlü anlatılar bir dizi farklı öykü anlatımı
türünü kapsayan bir terim olarak karşımıza çıkar. Sözlü anlatının temel türü, spontane yani kendiliğinden ve anlık yapılan konuşma anlatısıdır.

Time- Lapse sadece fotoğraflardan üretilen bir çeşit videodur. Bir hareket hissi oluşturur. Herhangi bir olay veya eylemi seri fotoğraflarla göstermek için özel bir montaj tekniğini de kullanarak geliştirilen ‘Time-Lapse’ tekniği hikâye anlatımı adına önemli imkânları barındırır.

Bloglar, wiki’ler, Facebook, Twitter, Instagram, Youtube, Vimeo, Tik Tok sosyal medyanın en popüler alanlarından bazılarıdır. Bunların her biri bilgisayar, tablet ve cep telefonları aracılığıyla takip
edilebilen farklı anlatı uygulamalarıdır.

Bir metnin veya kavramın özel yorumunu destekleyen, hikâye olaylarını ve gelişimini tam anlamıyla yorumlayan veya ilişkisel olarak öneren statik, grafik ilkelere dayanan anlatı çizimidir.

Seçime dayalı anlatıların en çok bilinenleri elbette video oyunlarıdır. Video oyunları dışında ise
sinema, televizyon, dijital platform ve sanat alanlarında da seçime dayalı anlatıların geliştirildiği
görülmektedir.

Artırılmış gerçeklik, bilgisayar tarafından oluşturulan bilgileri onun üzerine bindirerek gerçek
dünyayı zenginleştiren bir sistemdir. Sanal Gerçeklik, sentetik veya sanal bir şekilde neredeyse gerçek ve/veya inanılır deneyimler sağlayan teknolojidir.

Transmedya kavramı, en saf düzeyinde, çeşitli, farklı medyalar arasında tek bir hikâye deneyimini anlatır. Televizyon, kitaplar, dijital içerik, oyunlar, film ve canlı etkinlikler farklı medya sağlayıcıları arasında yer alır.