Görsel Tasarımda Yaratıcı Düşünme Teknikleri — Ünite 3 Soru-Cevap

Sanatın işlevleri ise iletişimsel, eğitimsel, kültürel, aydınlatıcı, salt haz verme, ulusallık ve evrenselliktir (Artut, 2000).

Kuram: Bilim ya da sanatla ilgili olayların açıklanabilmesi için bağlantıları belirleyerek olaylara sistematik bir görüş kazandırılmasıdır (Artut, 2000).

Gerçeğin yansıtılmasında ön planda olan üç görüş vardır:
• Birinci görüş, görüntünün gerçeğe sadık kalarak olduğu gibi yansıtıldığıdır.
• İkinci görüş, sanatın geneli veya özü yansıttığıdır ki sanat, nesnelerin herkesin bildiği ortak özelliklerini anlatmalıdır.
• Üçüncü görüş de sanatın ideal olanı yansıttığıdır ki burada da hoşa gitmeyen şeylerin atılması ve yalnızca güzelin yansıtılması gerekliliği vardır. Eserlerin bu akımda, olması gerektiği gibi kusursuz idealleştirilmesi söz konusudur (Gökay Yılmaz, 2011).

Biçimci Kuram:

Sanat çalışmalarının biçimsel anlamda düzenlenmesinin önemini vurgular. Eserin yapısal değerleriyle ilgilenir. Biçimi oluşturan renk, leke, çizgi, doku gibi elemanların düzenleri söz konusudur. Bu sanatsal elemanların birbirleriyle ilişkileri, konumlandırılmaları ve daha çok soyut düzendeki görünüşleri önem taşır. Kuram, soyut eser üreten sanatçıların eserlerinde izlenir. Bu anlamda “Sanat, Sanat İçindir” ilkesi bu kuram bağlamında değerlendirilebilir (Artut 2000).

Dışavurumcu (Anlatım) Kuram:
Bu anlayışta yapılmış çalışmalarda duygular ve birey üzerindeki psikolojik etkileri ön plandadır. Sanatçının ruhunun yansıması söz konusudur. İç dünyasını kendi seçtiği sanat biçimiyle tuvaline yansıtır. Bu nedenle bu anlayıştaki çalışmalarda dram ve sevinç gibi konular daha çok işlenir. Van Gogh’un “İhtiyar” adlı yapıtı ile E. Munch‘un “Çığlık” adlı yapıtı buna örnek verilebilir (Artut, 2000).

 İşlevsellik Kuramı:
Bu kuramda eğitimsel veya sosyolojik içerikli etkinlikler mevcuttur. Zanaat etkisi de hissedilen bu çalışmalar, grafiksel anlamda bir afiş ya da slogan türü de olabilir (Artut, 2000). Sanatçı bu kuramda işlevsel bir görüşü eseri aracılığıyla yaymayı hedefler. Sonuçta eser bir mesaj aktarımında ne kadar başarılı olmuştur, buna göre yargılanacaktır.

İşlevsellik Kuramı:

Zanaat olarak değerlendirebileceğimiz el dokuma kilimler farklı semboller içermektedir. Her bir sembolün bir mesaj niteliğinde olan anlamları vardır. Nazar, dilek dileme, aile bütünlüğü, kadın, bereket ve güç gibi.

Alman dilinde bu iki anlayış kısaca “sanat eğitimi” (Kunsterziehung) ve “sanat
dersi” (Kunstunterricht) olarak ayrımlaşmıştır. Bu iki anlayış bizde ise “sanat yoluyla eğitim” ve “sanat dersi” olarak tanımlanmıştır (San, 2003).

Sanat eğitimi görüşleri ; Almancada ayrımlanan belli başlı üç formül:

1. “sanatla (sanat yoluyla) eğitim” ,
2. “sanat için eğitim” 
3. “sanata doğru eğitim”  olarak belirlenebilir 

“Sanat yoluyla eğitim” formülü çocuk ve yetişkinin, kısaca insanın, uyumlu ve dengeli bir kişilik kazanması ereğine yöneliktir.

Eğitim Ağırlıklı Sanat Eğitimi (Sanat Yoluyla Eğitim):

Eğitim ağırlıklı sanat eğitimi ya da sanat yoluyla eğitim adıyla anılan kuramın incelendiği kitabın yazarı olan Herbert Read, kitapta vermek istediği en önemli noktanın sanattaki pedagojik önem ve ağırlık olduğunu ve salt eğitim bilimsel bir program üzerinde durmak istemediğini belirtir. Sanat için eğitimi ve görsel – plastik alanda eğitimi değil, eğitimin belli bir formunu amaçlayarak kendini ifade etmenin tüm sanatsal biçimlerini içine alan birleştirici ve bütünleştirici bir yöntemi talep eder.

Didaktik: Öğretim yöntemlerini ele alan bilgi, öğretim bilgisidir.

''Rogers'e göre; eğitim, tutucu, kalıplaşmış; bağımsız düşünen, yaratıcı ve özgün olmaktan çok eğitimini tamamlamış bireyler yetiştirmektedir. Bu sistemi değiştirmek için yönetici, yanlışları düzeltmek adına sorular sorarak çözüm için olası sonuçları düşünerek hareket etmelidir. Yanlış eylemler hakkında soru sormalı; nedenleri, olası sonuçları, olası çözümlere ilişkin kestirimler yapmalıdır.''

“Yaratıcı kişi sorunlara yeni çözüm yolları bulan, karmaşık ve yeni düzeyde bir birleşim yani sentez yapabilendir” (Türkdoğan, 1984).

Wallas 1926 yılında, yaratıcılığın çalışma şeklini hazırlık, kuluçka,
aydınlanma ve doğrulama aşamalarından oluşan bir model ile açıklamıştır.

Wallas’ın Yaratıcılık Modelinin Özeti: Sıkı çalış, bir sürü bilgiyi derleyip topla, sonra ondan uzaklaşıp gevşe, aydınlanmayı ümit et, sonunda da “Hah! Buldum! dönemine geç. (Orhon, 2011).

“Yaratıcılık” kavramını ilk olarak II. Dünya Savaşı’nın başlangıç zamanlarında yani 1940’larda Amerikalı Psikolog Alex F. Osborn dile getirmiştir.

İkinci kuşak yaratıcılık çalışmaları ise 1960 ve 1970’lerde başlamıştır. Bu dönem literatürde Geniş Uygulama Dönemi olarak geçmektedir.

Beynimiz iki farklı düşünme biçimine sahiptir:

Sol beyin analitik düşünme, sağ beyin ise yaratıcı düşünme yöntemlerini kaydetmektedir.

Yaratıcılığa ilişkin kuramsal yaklaşımların belli başlıları Psikoanalitik, Gestalt, Hümaniter, Çağrışım, Bilişsel ve Algısal kuramlar  şekilde incelenmektedir.

Gestalt kuramının yaratıcı düşünceye bakışı “üretken düşünce” ve “sorun çözme” kavramlarının bir birleşimidir.