önemli argümanı olarak düşünülür. Bu bakımdan Giriş yaratıcılık ve yeni şeyler geliştirmek için zihinsel ön
Günümüzde geleceğin temel becerilerinden biri olarak yargıların kırılması, farklı pratiklerin hayata geçirilmesi kabul edilen yaratıcılık, kültürel ögeler üzerinde yükselen gereklidir. Örneğin bu konuda enerji kullanımını azaltmak özgün pratiklerin kümülatif bir sonucudur. Yaratıcı ürün için yeni yollar üzerinde beyin fırtınası yapılabilir, bir bütçe aslında bilgi, işaret ve simge dilinin bir yansımasıdır. krizi sırasında maliyetleri düşürmenin yeni yolları Çevremizi saran sınırsız bilgi dünyası yaratıcı dürtüyü bulunabilir veya bir müşteriyi savunmak için benzersiz bir açığa çıkaran önemli bir kaynaktır. Bilgiler bizim dışımızda dava stratejisi geliştirilebilir. Yaratıcı düşünme, insanların sürekli gelişir; bilgi ve kaynakları, görüntüler, metaforlar ve problemlere ve çözümlere nasıl yaklaştıklarını, mevcut sözcüklerin simgesel dönüşümüyle yaratıcı ufkumuz fikirleri yeni kombinasyonlarda bir araya getirme genişler, önümüzün açılmasına, öngörü geliştirmemize kapasitelerini ifade eder. Yaratıcı düşünme aynı zamanda olanak sağlanır. sorunlara yeni çözümler bulmak için yeteneklerin, Yaratıcılığın bilişsel değişkenleri, kişilik özellikleri, aile ve becerilerin kullanılması ve yeni, sıra dışı bir şeyin eğitsel boyutlarıyla birlikte hem sosyal hem de kültürel yaratıldığı bir fenomen anlamına gelir. Yaratıcı düşünme unsurları içeren çok boyutlu bir yapı olarak anlaşılabilir. Bu becerileri, konuyu değerlendirmek ve bir plan geliştirmek boyutlar, bireysel düşünce ve yaratıcı tarzlara göre için doğru araçları kullanarak konuya farklı ve özgün birbirleriyle etkileşir, farklı şekillerde ifade edilir ve kendi açılardan bakmak için kullanılan tekniklerdir.
içinde özel bir anlam taşır. Elon Musk ve Düşünme Sürecinde Temel İlkeler
Yaratıcı Düşünce ve Yaratıcı Kuramlar “Bir sorunu çözmek için bir saatim olsaydı, 55 dakikayı sorunu, 5 dakikasını da çözümleri düşünmek için Daha güçlü, daha kapsayıcı ve daha sürdürülebilir bir harcardım.” Albert Einstein Tarihteki en etkili, en çığır kalkınma elde etmek için yeni büyüme kaynaklarına acilen açıcı fikirlerin gerçekleşmesi, bir şeyin ilk ilkelere göre ihtiyaç duyulmaktadır. Yenilikçi, yaratıcı ekonomiler daha analizinin yapılıp tasarlanarak hayata geçirilmesinden üretken, dayanıklı, uyumlu ve yüksek yaşam standartlarını kaynaklanmıştır. İlkesel düşünme, Antik dönemden daha iyi destekleyebiliyor. Geleceğe hazırlanmak için itibaren şüphe ve sorgulama anlayışına dayalı olarak insanlar yaratıcı düşünebilmeli; yeni ürün, hizmet ve işler günümüze kadar gelen önemli bir düşünme sürecidir. üretebilmeli ve bunları geliştirebilmelidir. Yaratıcı, Aslında parçalarla düşünme anlamına gelen bir olguyu yenilikçi düşünme, yeni yaşam biçimleri, girişimler, temel parçalara ayırma ve daha sonra hepsini daha etkili bir sektörler, iş modelleri ve sosyal modellerin hayata şekilde bir araya getirme (deconstruction) döngüsü, geçirilmesini zorunlu kılıyor. Bu bakımdan geleceğe yeniden yapılandırma sürecidir. Bir sorunun çözümünü bir hazırlıklı olmak için bireyler, daha organize ve entegre bir ev olarak hayal edin. “Bir Evin Temeli’ çözümün dayandığı şekilde yaratıcı düşünmeyi ve hareket etmeyi öğrenmek varsayımlardır. Temel bozuksa ev çöker. Temel sağlamsa, zorundadır. Dolayısıyla yaratıcılık iki temel süreci içerir; ev dayanacaktır. Dolayısıyla evin yapımı için oluşturulan düşünmek ve sonra üretmek. ilk ilkeler ev için sağlam bir temel oluşturur (Bloom, 2021). Yaratıcılık Nedir? Yaratıcılık, yeni ve özgün fikirleri İlk ilkeler düşüncesi, bu sürü zihniyetinden kurtulmanıza, gerçeğe dönüştürme, yeni olanı hayata geçirme eylemidir. alışılmışın dışında düşünmenize ve tanıdık sorunlara Yaratıcılık, dünyayı yeni biçimlerde algılama, farklı bakış yepyeni çözümler üretmenize yardımcı olacak güçlü bir açıları geliştirme, görünüşte ilgisiz fenomenler arasında yoldur. Ancak ilk ilkeleri oluşturmanın belirlenmiş keskin bağlantı kurma, sorun çözme, çözümler üretme yeteneği ve bir yolu yoktur. Temel gerçeklere ulaşmak için sistematik kalıpların dışında düşünme biçiminde karakterize edilir. sorgulamayı kullandığımız bir teknik ve yöntemdir. Yaratıcılık kavramının büyük ölçüde sorun çözme yetisi üzerinde odaklandığı görülür. John Dewey’e göre sorun Yaratıcılık kuramları üzerinde çalışan psikologlar, çözmeye ilişkin aşağıda belirlenen mantıksal beş basamak düşünürler ve diğer araştırmacılar yaratıcılığın kuramsal vardır (Steveni, 1968), bunlar: temellerine ilişkin düşüncelerini farklı başlıklar altında tanımlamışlardır. Bunlar, Karabey ve Yürümezoğlu’na • Fark edilmiş bir sorun (2015) göre; Psikoanalitik, Hümanistik, Bilişsel, Gestaltçı • Sorunun oluştuğu, bulunduğu yer ve tanımı ve Karma yaklaşım olarak ifade edilmiştir. • Olası çözüm ve alternatiflerin ortaya konulması • Farklı öneriler geliştirilerek nedenleri ve Psikoanalitik yaklaşım, yaratıcılık iç güdüsel dürtülerin içeriklerinin araştırılması dışa vurumuyla ilgilidir. Hümanistik yaklaşım, (her insanın • Kabul gören veya sonuca götüren ileri derecedeki uygun zaman ve yeterli koşullar sağlandığında yaratıcı gözlemlerdir. ürünler ortaya koyabileceğini, dolayısıyla insanı merkeze alan bir anlayış olması ile ilgilidir. Bilişsel yaklaşım, esnek Yaratıcı Düşünme düşünme, zihinsel temsiller ve muhakeme becerileri
Yaratıcı problem çözme, yenilikçi düşünme olarak öne üzerinde yoğunlaşmıştır. Gestaltçı yaklaşım, sorunları bir çıkıyor. Ön yargılar ve denenmemiş pratikler başarısızlığın bütünlük içinde algılama ve çözme sürecini içerir. Bireyin kapılarını aralar. Aslında başarısızlığı yaşamak, daha önceden edinmiş olduğu bilgiler ve pratiklerin yaratıcı başarısızlıklardan ders almak yenilik ve gelişimin en süreci etkileyebileceği üzerinde durur. Karma yaklaşım
ise Gardner’ın Çoklu Zekâ Kuramına göre veya basitleştirilmesinden kaynaklanabilir. Yaratıcılık yapılandırılmıştır. hakkındaki yanlış inançların ciddi pratik sonuçları olabilir.
Yaratıcılığın Doğası ve Sınırları Yaratıcı Tasarım
Yaratıcılık, evrenin temel doğasıdır, yaratma sürecinin Bir sanat yapıtının, örneğin bir resmin, bir heykelin, bir kendisidir. Yaratıcılık sadece işimizde iyi olmakla ilgili müzik yapıtının ve yine bir endüstri ürünü dediğimiz değildir. Yaratıcılık aslında gerçekte kim olduğumuz ve yapıtın, elimde tuttuğum kalemin, üzerinde yazı yazdığım onu nasıl ifade ettiğimizlee odaklanmakta, olay ve olgular masanın, su içtiğim bardağın, bindiğim otomobilin üzerindeki duyarlılıklarımızla ilgilidir. meydana gelmesini bir ‘yaratma’ olarak ifade ettiğimizde bununla ne demek istemekteyiz? Tüm bu yapıtlar bir Yaratıcılık öğrenilebilir mi? Yaratıcılığın tasarım varlığıdır, diyoruz ve daha en baştan tasarım öğretilemeyeceği toplumda genellikle kabul gören bir varlığının yaratma ile örtüştüğünü kabul ediyoruz. Bu argümandır. Bu anlayışa göre sadece belirli insanların nedenle, yaratma dediğimiz olayı çözümlemek, onunla doğuştan yaratıcı olduğu, diğerlerinin ise yaratıcı olmadığı örtüşen tasarım olgusunu çözümlemek anlamına gelir. düşüncesi hâkimdir. Robinson’a (2003) göre insanlar, yaratıcı olan, olmayan diye ayrıldığında yaratıcılığın Yaratıcılık ve Cinsiyet, Yaratıcılık ve Yaş öğretilemeyeceğini ileri sürmek mümkün görünmektedir. Yaratıcılıkta cinsiyet farklılıklarını değerlendirmek
Yaratıcılığımızı geliştirebiliriz. Günlük yaşamınızda oldukça tartışmalı bir konudur. Yapılan bazı bilimsel uygulayabileceğiniz küçük değişiklikler; söz gelimi araştırmalar erkek ve kadınların yaratıcılıkla ilgili bulunduğumuz ortamı dizayn ederken sağlıksal etkenleri yönlerinde biyolojik ve/veya sosyokültürel etkiler önemsemek, yaratıcı bir zihniyet geliştirmenize yardımcı nedeniyle farklılıklar gösterebileceğini göstermektedir.
olabilecek önemli etkenlerden sadece biridir. Yaratıcılık ve yaş ilişkisi oldukça tartışmalıdır. Aslında
Yaratıcılık Mitleri yaratıcı özelliklere ilişkin düşüş 40-50 yaşlarında başlamaz. Beş yaş civarı yaratıcı potansiyelimizin hemen hemen Bugünün toplumunda yaratıcı düşüncenin değeri, %80’ini kullanabiliyoruz, ön ergenlik döneminden itibaren fonksiyonu ve önemi konusunda insanlar arasında ortak bir ise bu durum gittikçe azalmaya başlar. fikir birliği yok. Sorunun bir kısmı, yaratıcı olmanın ne anlama geldiği konusunda ortak bir düşüncenin Aslında hafıza ve tepki bağlamında, beyin hücreleri olmamasından kaynaklanmaktadır. Bazı insanlar arasındaki temel bağlantıların sayısını artırabiliriz. Beynin yaratıcılığı çok farklı şekillerde düşünür ve ona öyle uyarılmasıyla entelektüel ve yaratıcı özellikler yaklaşırlar. geliştirilebilir, duygusal bozukluklar giderilebilir. Bazı insanlar erken yaşlardan itibaren düşük düzeyde entelektüel Yaratıcı mitler aşağıda verilmiştir. Bunlar; 1. Yaratıcılık aktivite gösterirken bazıları ileri yaşlara veya ölene kadar sadece sanatsal alanlarla ilgilidir. 2. Yaratıcılık genetiktir, çok aktif olmaya devam eder. Kökeninin Almanca olduğu geliştirilemez. 3. Yaratıcılık herkeste olmayan özel bir bilinen ve bu durumu iyi yansıtan bir söz vardır: “İşlemeyen beceridir. 4. Bazı kısıtlamalar yaratıcılığı öldürür. 5. demir paslanır” Yaratıcı fikirler kesinlikle orijinal olmalıdır. 6. Yaratıcılık anlık parlak fikirlerle ortaya çıkar. Yetenek ve Kişilik Özelliği Olarak Yaratıcılık
Yaratıcılık Mitlerinin Yaygınlığı “Yetenek” terimi, insanların bilgi sermayesi ile beceri, Yaratıcılık mitleri, yaratıcılıkla ilgili bilimsel kanıtlarla yetkinlik ve önceki deneyimleri ile ilgilidir. Aynı zamanda desteklenmeyen popüler inançlar, yaratıcılıkla ilgili gizeme (ortak) bir amaca ulaşmak için birinin veya bir grup insanın katkı sunmaya devam ediyor. Yaratıcılıkla ilgili bilinen ne yapabileceği, neyi başarabileceği olarak da görülebilir. yanlış anlamaların kökenine bakıldığında yaratıcılığın Yetenek aynı zamanda önceki bilgileri yeni amaçlara tanımı, yaratıcı süreç, yaratıcı insanların özellikleri ve uyarlama yeteneğini ifade eder.
yaratıcı performansın nasıl teşvik edileceği dâhil olmak Yetenek kavramı, kişinin belirli bir görevdeki üzere yapının bütün yönleriyle ilgilidir. Örneğin yaratıcılık performansının mükemmeliyeti ile ilgili olan çoğu kez sanatla eş anlamlı olarak görülürken yaratıcılığın becerilerinden farklıdır. Yetenek, herhangi bir şeyi bilim, felsefe, ekonomi ve diğer sosyal alanların dâhilinde öğrenmek, bir işi yapmak ve tamamlamak ya da bir duruma ifade edilebileceği gerçeği çoğu kez göz ardı edilmiştir. başarıyla uymak konusunda organizmada bulunan ve Yaratıcı Deha ve Delilik doğuştan gelen ve kişinin kalıtımsal olarak öğrenmesini çerçeveleyen sınır ve dışarıdan gelen bir etkiyi alabilme Benedek, Karstendiek ve arkadaşlarına (2020) göre, yaygın gücüdür. bir toplumsal kanı olarak yaratıcılar hakkındaki yoğun anlatılar, ani ilham anları veya akıllara kolayca kazınan Kişilik Özellikleri ve Yaratıcılık
delilik nöbetleri gibi dramatik yönlere odaklanma Bireyin yaratıcı kişilik özellikleri, bilişsel yetenekle eğilimindedir. Alternatif olarak yaratıcılık mitleri, yakından ilişkili olmakla birlikte, yaratıcı süreci etkileyen karmaşık bilimsel bulguların bilgisiz yorumlanmasından önemli bir faktördür.
Kişiliğin yaratıcılık bağlamında ölçülmesinin ana Yaratıcılık ve Sezgi Gücü yollarından biri, John M. Digman’ın beş tür kişilik Einstein’in sezgiye güveni ile hayal gücünün etkisine olan özellikleridir. Bunlar: Açıklık, Öz denetim, Dışa dönüklük, sarsılmaz inancı ayrılmaz bir bütündü. Einstein’in bilgiyi Uyumluluk ve Nevrotizm şeklinde ifade edilmiştir. Digman alıp tamamen özgün bir şekilde yeniden şekillendirmesine bu özellikleri, kişilik tiplerini ölçülebilir niceliklere olanak sağlayan buydu. Dünyayı ondan önce gelen ayırmak için kullanır. Bu bireysel özelliklerin her birinin herkesten farklı bir gözle görecek hayal gücüne (ve hayal yaratıcı süreci nasıl etkilediği açık olmasa da ana nokta, gücünün dizginlerini serbest bırakacak cesarete) sahipti. kişiliğin bütünüyle yaratıcı süreç üzerinde önemli bir etkiye Nobel Ödüllü Fizikçi Arthur Compton’ın ifade ettiği gibi: sahip olmasıdır. “Einstein çok büyük çünkü bize dünyamızı, evrenle
Yaratıcı Bireylerin Yaratıcı Kişilik Özellikleri ilişkimizi biraz daha net anlamamıza yardım etti” (Smith, 2014). Yaratıcı birey çevresinin bilincindedir, önceden seçmeden bilgiyi alır ve kabul eder. Gerçekliği indirgemekten kaçınır. Sezgisel Düşünme (4-7 yaş): Çocuklar, mantık kurallarına Tam tersine kulak ile görür, ağzı ile hisseder, kalbi ile uygun düşünme yerine, olayları sezgilerine dayanarak dinler. Formları işitir ve vücudu ile konuşur (Sungur, 1997). açıklar ve neden gösterirler. Aşağıdaki konularda çok Bu özellikler kişilik ve karakter özelliklerine göre zayıftırlar. değişkenlik gösterebilmektedir. • Olayların sırasını açıklama Yaratıcılığın Bileşenleri • İlişkileri, özellikle sebep-sonuç ilişkisini açıklama
Yaratıcılığın bileşenlerine ilişkin teori hem psikolojik hem • Sayıları ve ilişkilerini anlama de örgütsel açıdan kapsamlı bir şekilde 1983’te Teresa • Başka konuşmacıları doğru olarak algılama Amabile tarafından geliştirilen bir modeldir. Harvard • Kuralları hatırlama ve anlama Business School profesörü Teresa Amabile’ye göre yaratıcılığın üç bileşeni vardır. Bunlar: Yaratıcı düşünme Bir Süreç Olarak Hayal Gücü ve Yaratıcılık
becerileri, alan becerileri ve motivasyondur. Hayal gücü yaratıcılığın en önemli varlık nedenidir. Çünkü yaratıcılık, gerçek dünyada bir şeyler yaratma eylemidir, Yaratıcı Kişilik Özellikleri hayal gücü ise gerçekliğin sınırlarından arınmış ‘gerçek
Yaratıcılık kavramı oldukça karmaşık olmasına rağmen, dışı’ düşüncelerle ilgilenir. kişinin iş hayatında ve özel hayatında sahip olması gereken önemli bir beceridir. Yaratıcılığın bireysel yetenek ve Yaratıcı süreç, yaratıcı bir etkinlik-iş anlamına gelir ve becerilerin bir toplamı olarak sınırlandırılmaması; yaratıcı etkinlik boyunca kullanılan teknik, yöntem ve işlemleri kişilik özelliklerinin, yaratıcı zekâ, akıl yürütme, proaktif kapsar. Bu süreç içinde önemli olan; düşünmek, özellikler ve yaşam biçimiyle ilgili olabileceği ve tasarlamak, keşfetmek ve uygulamaktır.
bireylerdeki bazı kişilik özelliklerinin yaratıcılığı Empati Nedir, Öğrenilebilir mi? açıklamada ve yaratıcı kapasitenin öngörülmesinde önemli Latince kökenli bir sözcük olan empati, bir başkasının bir etken olabileceği düşünülmektedir. “Yaratıcı Kişi” gözünden hayata ve yaşam olaylarının anlamına dürüstçe kavramı; sanata, bilime, felsefeye, yönetim bilgisine ve bakmak için kendini başka birinin algısal dünyasına diğer insan faaliyetlerine “benzersiz” bir katkıda bulunan sokmanın aktif sürecidir. kişi anlamına gelmektedir. Bir tanıma göre, yaratıcı kişi, nadir rastlanılan bir kimse olup yaptığı katkı yeni veya Yaratıcılığın Boyutları ve Yaratıcılık Testleri orijinaldir. Yaratıcılık, kişilerin doğuştan getirdikleri bir özelliktir. Her
Yaratıcılık ve “Merak” Duygusu Arasında Bir İlişki Var insanda az veya çok bazı yaratıcı belirtiler ve özellikler Mıdır? vardır. Yaratıcılık, sınırları olmayan, geliştirilebilen bir eylemdir. Öğrenilmez fakat uygun koşullar sağlandığı Çocukken çoğu zaman üstümüze vazife olmayan işlerle takdirde geliştirilebilir. Yaratıcı pratikler, toplumun uğraştığımız için veya çok meraklı olduğumuz ve bu baskın ekonomik veya sosyal yapısının sanatçının kişiliği duygudan ötürü zarar görebileceğimiz olasılığına karşı tarafından sorgulanıp, düşünceleriyle yoğrulup yeni-özgün uyarılır, tepki görürüz. bir biçim almasında önemli bir etkendir. Robinson (2003) Merak ve yaratıcılık arasındaki doğrudan ilişki istatistiksel yaratıcılığın farklı disiplinlerin ve düşüncelerin sınırlarını anlamlılığa ulaşmasa da akış, merakı yaratıcılıkla pozitif aşan duygular ve düşünceler arasındaki etkileşime bağlı olarak ilişkilendirmiştir. Özellikle merak ve yaratıcılık olduğunu ifade eder. arasındaki ilişki son birkaç yılda artan bir ilgi görmüştür. IQ Düzeyi Yüksek Olan Her Birey Yaratıcı Olabilir mi? Yapılan araştırmalarda meraklı olmanın yaratıcılığı Sorunun yanıtı biraz karmaşık olmakla birlikte muhtemelen körükleyebileceğini, yaratıcı süreç sırasında fikirlerin olamaz, yönündedir. Yapılan araştırmalar, yaratıcılık için keşfedilmesini ve ilişkilendirilmesini teşvik ettiği normal düzeyde bir zekânın şart olduğu sonucunu söylenebilir (Schutte ve Malouff, 2020). çıkarmıştır. Ancak aynı zamanda yüksek düzeyde zekâya sahip olan bireylerin yüksek derecede yaratıcı beceriye sahip olduklarını gösteren bir bulguya da rastlanmamıştır.
Kimsenin göremediğini görebilmek önemli zihinsel bir tarafından çok tüketilen “Absent” adlı içkiyi kullandığı ve çabayı gerektirir. Fransız Ressam Paul Cezanne dünyayı sık sık delirium nöbetleri (akut organik beyin sendromu) gözlemlemede yerleşik bakış açılarının çeşitliliğine karşı geçirdiği, alkolizmin yanı sıra depresyonları da olduğu yeni bir farkındalık geliştirdi. Keşfini ortaya koyarken basit açıklık kazandı (Güney, 2006). bir gerçekten yola çıkıyordu. Kişi, görsel bir yüzeye bir Psikanaliz, öznenin kendini hayata karşı genel ilişkilerini gözü açık, diğeri kapalı baktığında manzara değişiyordu. yapılandırması, çözümlemesi ve yeniden oluşturması, Benzer şekilde kişi diğer gözüyle baktığında manzara tekrar anlamlandırması bağlamında tümüyle yaratıcı bir değişiyordu. Cezanne’ın dehası ressamın dünyayı harekettir. Samurçay’a (2008) göre psikanaliz aynı gözlemlemede yaşadığı bu algı farklılıklarının sunduğu zamanda felsefe, din ve sanat sorunlarının çözümlenmesine yaratıcılık olasılıklarını ayırt etmekti ve böylelikle sanatın de olanak tanır. İnsana ilişkin tüm görünümlerin arasında doğasını değiştiriyordu (Michalko, 2020). ayrıcalığı olan, “yaratıcılık ve sanat alanları”dır. Freud’un Yaratıcılık Testleri söylediği gibi, başlangıçta bir tedavi yöntemi olarak Jean P. Guilford’un çalışması üzerine inşa edilen ve Paul kurulan ve bugün artık bilinç dışı kuvvetlerinin bir bilimi Torrance tarafından geliştirilen bir yaratıcılık testi olan durumuna erişen psikanaliz için “sanat” çok verimli bir Torrance Yaratıcı Düşünme Testleri, farklı düşünme ve kaynak oluşturur (Samurçay, 2008).
diğer problem çözme becerilerinin basit testlerini Klasik müzik dinlemenin bireylerin zekâ düzeylerini içeriyordu. Sözel testler ve resim testlerinde yer alan alt yükseltebileceği inancı bazı araştırmacılar tarafından testler, sorun çözme için gerekli çok sayıda (akıcı), “Mozart Etkisi” olarak adlandırılmaktadır. Müzik dinleme; olabildiğince farklı alanda (esnek) ve oldukça az rastlanan duygularımızı etkileyebilir, bizi mutlu, umutlu, huzurlu, ve yaratıcı güç gerektiren (özgün) düşünceleri ortaya heyecanlı ve güçlü hissettirebilir. Ancak müziğin tüm çıkarmayı amaçlamaktadır (Sungur, 1997). bunların ötesinde ritmik gücü de vardır. Dünyanın farklı
Zekâ ve Yaratıcı Zekâ bölgelerinde kanser, tansiyon, kronik ağrılar ve zihinsel sorunların rehabilitasyonunda (özellikle alternatif tıp Dünyada zekâ kavramı 19. yüzyılın sonlarına doğru ele alanlarında) önemli bir şifa, terapi kaynağı olarak alınmış; Fransa’da Alfret Binet’in çalışmalarıyla, özellikle görülebilmektedir. zekâ testini geliştirmesiyle, sistematik bir inceleme konusu hâline gelerek kısa zamanda, psikolojide bir araştırma boyutu özelliğini kazanmıştır.
Robert Sternberg (Sternberg, 1988); pratik zekâ, yaratıcı zekâ ve analitik zekâ olmak üzere zekânın üç yönüne odaklanmıştır.
Yaratıcı zekâ testleri yaratıcılığı oluşturan nitelikleri ve yetenekleri değerlendirmeyi amaçlar. Bu testlerin zihinsel yetenekleri geleneksel zekâ testlerinden farklıdır.
Bir İnsan Çiz Testi
İlk olarak 1926’da Florence Goodenough tarafından geliştirilen bu test, “Bir Adam Çiz Testi/Draw-A-Man Test” olarak bilinen ve 1963 yılında Dale B. Harris tarafından revize edilerek geliştirilen projektif bir testtir.
Bir Ağaç Çiz Testi
Aşağıda, konumuza ilişkin bir fikir verebilmesi bakımından çocuğun psikanalitik açıdan tanımlanmasına olanak sağlayan bir test örneği verilmiştir (Bakırcıoğlu, 2003): Test şöyle uygulanıyor: Test uygulanacak çocuğa normal büyüklükte bir kâğıt ve bir kurşun kalem veriliyor. Çocuğa, “Bir ağaç resmi çiz ama bu bir çam ağacı olmasın!” deniyor. Çam ağacı, simetrik kenarlarla temsil edildiği için psikanalitik yoruma olanak tanımamaktadır.
Psikanaliz ve Yaratıcılık
Van Gogh’un ölümünden sonra psikiyatristler psikotik bir hastalığın sanatta yaratıcılığı nasıl etkilediğini sorgulamaya başladılar. Van Gogh’un tanısının epilepsi mi, duygudurum bozukluğu mu ya da şizofreni mi olduğu çok fazla tartışıldı. Sonunda alkolik olduğu, o yıllarda Fransa’da sanatçılar