Grafik Üretim ve Dijital Çoğaltım Teknikleri — Ünite 6 Soru-Cevap

Görsel iletişime dair çoğu ilke ve uygulama doğadan yola çıkarak, tasarıma adapte edilmiş fiziksel kurallarla yakın bir ilişkiye sahiptir. Örneğin
bir kompozisyonun dengesinden bahsedildiğinde, boşluğun ya da elemanların görsel ağırlığının sayfa üzerinde yarattığı denge ya da dengesizlik hissi, bu
elemanları maddeleştirerek bir terazinin kefelerine yerleştirdiğimizde ağırlık farklarının yaratacağı fiziksel dengeyle ilişkilidir.

Görsel iletişim alanında renk, bir tasarıma dinamizm kazandıran, izleyicinin dikkatini çeken ve belki de duygusal bir tepki ortaya çıkaran, mesajı iletmeye yardımcı olan en önemli görsel elemanlarından biridir. Renk, bir tasarımcı tarafından sayfadaki öğelerin düzenlenmesine yardımcı olmak ve gözü bir öğeden diğerine yönlendirmek veya görsel hiyerarşiyi düzenlemek için de kullanılır.

Renk çemberleri renklerin arasındaki ilişkileri anlamak, birbiri ile uyumlu renk armonileri kurmak, renk seçimleri yaparken birbirilerinin etkisini artırabilecek renkleri seçerken birbirinin etkisini zayıflatabilecek eşleşmelerden kaçınmak için faydalı araçlardır.

12’li renk çemberinde:
• 3 birincil (sarı, mavi, kırmızı)
• 3 ikincil (yeşil, mor, turuncu)
• 6 üçüncül (sarı-yeşil, mavi-yeşil, mavi-mor ve kırmızı-mor, kırmızı-turuncu, sarı-turuncu) olmak üzere toplam 12 renk bulunur.

12’li renk çemberinde:
• 3 birincil (sarı, mavi, kırmızı)
• 3 ikincil (yeşil, mor, turuncu)
• 6 üçüncül (sarı-yeşil, mavi-yeşil, mavi-mor ve kırmızı-mor, kırmızı-turuncu, sarı-turuncu) olmak üzere toplam 12 renk bulunur.
Bu renklerden; yeşil, mavi-yeşil, mavi, mavi-mor, mor ve kırmızı-mor renkler soğuk renkler olarak kabul edilirken; kırmızı, turuncu-kırmızı, turuncu, sarı-turuncu ve sarı sıcak renkler olarak kabul edilir.

Çıkarımsal renk metodu (pigment temelli) baskı ortamlarında kullanılır. Adını Cyan (mavi ya da camgöbeği), Magenta (macenta veya pembemsi kırmızı), Yellow (sarı) ve Key (siyah) renklerinin baş harflerinden alan CMYK sisteminde bu dört renk, ana renk kabul edilir ve diğer tüm renkler bu dördünün karışımı ile oluşturulur.

Renk türü veya sadece ‘renk’, bir rengi diğerinden görsel olarak ayırt etmemize yardımcı olan, rengin benzersiz özelliğini ifade eder. Renkler farklı ışık dalga boyları tarafından oluşturulur. İngilizce ‘Hue’ olarak karşımıza çıkan renk türü/renk özü bir rengin spektrumdaki yerini ifade eder. Mavi, kırmızı, sarı gibi nitelendirmeler rengin bu niteliğini tanımlamak için kullanılır.

Doygunluk ya da kroma (İngilizce Saturation) ise bir rengin griye doğru canlılığını kaybederek nötrleştiği skalada saflık derecesini betimler. Doygun olmayan renkler grileşirken içinde grilik olmayan saf renkler doygun olarak nitelendirilir.

Renk yönetimine duyulan ihtiyacın sebebi, sürece dahil olan farklı görüntüleme ortamlarının çeşitliliğidir. Dijital görüntüleme sistemlerinde Renk Yönetimi, tarayıcılar, televizyon ekranları, dijital kameralar, ev ya da ofis tipi yazıcılar, bilgisayar monitörleri ya da ofset gibi endüstriyel baskı sistemleri arasında kontrollü bir renk iletişimi sağlamak anlamına gelir.

Renk yönetimi, tasarım ve üretim aşamasında kullanılan cihazlar arasında renk dönüşümlerinin yapılmasını, baskı sonucunun ekranda ve provada simüle edilmesini sağlar. Bunu gerçekleştirebilmesi için kullanılan cihazların okuyabildiği ya da üretebildiği renk evreninin (renk uzayının) sınırlarının bilinmesi gerekmektedir. ICC profilleri, cihazların renk evrenlerinin sınırlarını ortaya koymaya ve bunları sisteme tanıtmaya yarar.

Kalibrasyon, tüm cihazların koordineli olması için ekipmanın önceden belirlenmiş değerlere ayarlanması anlamına gelmektedir. Örneğin, bilgisayarda yüzde 40 camgöbeği tonu değeri ayarlanırsa yazıcıda, provada veya kalıp oluşturucuda camgöbeği değeri de yüzde 40’a ayarlanır. Birçok cihaz kalibrasyon yazılımı veya araçlarıyla birlikte gelmektedir. Bir monitörü kalibre ettiğinizde, genellikle bir özelleştirme de yaparak monitör için bir ICC profili oluşturulur.

Spot renk adı verilen ve çoğunuzun Pantone sistemi ile aşina olduğunuz renkler ise proses renklerden farklı olarak baskı öncesinde hazır karışımlar hâlinde bulunurlar. CMYK ile elde edilemeyen renkleri de içeren spot renkler tek başlarına ya da CMYK ile basılmış ürünlere ilave renk olarak kullanılabilmektedir.

Spot renklerin floresan, yaldız gibi CMYK ile elde edilemeyen renkleri üretmek dışında bir diğer kullanım amacı ise, renk sonucunun tekrarlanan baskılarda değişmeyeceğini garanti ediyor olmasıdır. Teknik koşullar, kalibrasyon hataları, teknisyenlerin uygulama yöntemleri gibi birçok etmen CMYK ile üretilen
baskılarda istenmeyen renk değişikliklerine neden olabilmektedir. Ancak spot renkler hazır karışımlar oldukları için bu renkler her baskıda aynı sonucu vermektedir.

Web uyumlu renkler, web sayfalarının tasarımında kullanım için güvenli kabul edilen, toplamda 216 renkten oluşan bir gruptur. Bu palet, bilgisayar monitörlerinin yalnızca 256 renk gösterebildiği ve zamanın önde gelen web tarayıcılarının renk paletlerine uyacak şekilde seçildiği zamanlarda ortaya çıkmıştır. Web uyumlu renk paleti, kırmızı, yeşil ve mavinin altı tonunun üretilmesine olanak tanımaktadır.

Bu araç, etkin olarak seçili olan katmandaki görselin en koyu piksellerini saf siyah olarak koyulaştırır, en açık piksellerini ise saf beyaz olarak aydınlatır ve aradaki diğer tüm ton değerlerini yeniden dağıtır. Ancak bunu kanal bazında (RGB) yapmaktadır, yani Kırmızı, Yeşil ve Mavi kanalların her biri ayrı kontrast ayarlamasına tabi tutulur.

Otomatik kontrastı seçtiğimizde, Photoshop üç renk kanalının tümünün bileşimine bakar (başka bir deyişle, üçünü de tek bir gri tonlamalı görüntü gibi ele alır) ve en koyu pikselleri saf siyah olarak koyulaştırırken en açık pikselleri saf beyaz olarak aydınlatır. Aradaki diğer tüm ton değerlerini ise yeniden dağıtır.
Sonuç, iyileştirilmiş genel kontrasta (karşıtlığa) sahip bir görüntüdür.

Otomatik Renk, Otomatik Tonlama seçeneğine benzer. Kanal bazında en koyu pikselleri koyulaştırarak siyaha ve en açık pikselleri beyaza çevirirken Kırmızı, Yeşil ve Mavi kanallar birbirinden bağımsız ve ayrı ayrı etkilenir. Ancak Otomatik Renk Otomatik Tonlama’dan bir adım daha ileri gitmektedir. Aradaki diğer
tüm ton değerlerini basitçe yeniden dağıtmak yerine, görüntüdeki orta tonları nötrleştirerek istenmeyen renk tonlarını düzeltmeye çalışır.

Fazla parlak ya da fazla karanlık olan görüntüleri Parlaklık / Kontrast ayarlarını kullanarak düzeltmek mümkündür. Parlaklık ve kontrast ayarı, fotoğrafların renk ve ışık düzeltmelerinde en sık yararlanılan araçlardan biridir. Parlaklık yükseltildiğinde, görselin genel aydınlık seviyesi artarken, parlaklık azaltıldığında görselin tümünde genel bir aydınlık azalması yaşanır. Başka bir deyişle görüntü daha karanlık bir hâl alır. Kontrast ayarı ise görsellerin aydınlık ve karanlık alanları arasındaki farkı artırmaya ya da azaltmaya yaramaktadır. Bir görselin kontrastlığını arttırmak; o görseldeki aydınlık alanları daha aydınlık, karanlık alanları ise daha karanlık bir duruma getirir. Görselin kontrastlığını azaltmak ise, aydınlık ve karanlık alanların farkını azaltır ve bu alanları değer (valör) olarak birbirine yakınlaştırır.

Ton / Doygunluk aracını kullanarak, fotoğraf ya da illüstrasyon gibi görsellerin renklerini daha doygun ya da daha soluk hale getirmek ve renkleri değiştirmek mümkündür. Araçta bulunan ilk ayar olan Ton, görseldeki tüm renkleri aynı anda değiştirmeye yaramaktadır.

Doygunluk ayarı yükseltilerek (sıfır olan doygunluk ayarı sağa doğru sürüklenip, pozitif değerlere getirilerek) görseldeki renkler daha canlı görünürken, bu ayar tamamen kısıldığında (sola doğru sürükleyip -100 değerine ulaşıldığında) görsel siyah – beyaz ya da gri tonlamalı bir hâl alacaktır.

Ters Çevir aracı, bir görselin renklerini tek komutla negatif oluşturacak şekilde tersine çevirmeyi sağlar. Bu araç uygulandığı görseldeki renklerin tümünü renk çemberindeki karşıt rengine çevirir

Toplamsal renk metoduna göre R-G-B (Kırmızı, Yeşil ve Mavi) üç ana renktir. Beyaz renk, bu üç ana rengin birleşiminden meydana gelir. Kırmızı ve yeşilin üst üste geldiği yerde sarı, kırmızı ve mavinin üst üste geldiği yerde macenta, mavi ve yeşilin üst üste geldiği yerde ise camgöbeği (cyan) oluşur.