İleri Tipografi — Ünite 8 Soru-Cevap

Vernaküler: Yerel bir dil, ifade veya ifade şekli; resmî yazıdan ziyade sıradan konuşmada meydana gelen bir ifade veya ifade şekli; bir dönemin, yerin veya grubun özelliği.

Efemera: Başlangıçta kullanıldıktan sonra atılması amaçlanarak üretilen ancak koleksiyon hâline gelen afiş, broşür ve bilet gibi kâğıt ögeler.

Postmodernizm: “İkinci Dünya Savaşı’nın ardından ortaya çıkan ve sağlam bir gerçeklik olgusunun varlığını sorgulayan yaratıcı bir akımdır. Postmodernistler, otoriteyi yapıbozuma uğratmış ve parçalılık, tutarsızlık ve absürtlük fikirleriyle ilgilenmişlerdir.

Vernakülerin görsel iletişim tasarımındaki yerinin sağlamlaşmasında Tibor Kalman’ın rolü önemlidir. Kalman, yaptığı çalışmalarla günlük iletişimde kullanılan vernaküler harflerden bir tipografi türü tanımlar. Ona göre, görsel iletişim tasarımının herhangi bir dil veya iletişim aracı gibi resmî olmayan,
kendine özgü lehçeleri veya yerel biçimleri vardır.

Böylece vernaküler tipografi, yalnızca tasarım eğitimi almamış kişiler tarafından yapılan bölgeye özgü ürünler veya nostaljik görüntüler değil, tam da postmodern anlayışın getirdiği bireyselliğe uygun olarak bir düşünme yöntemi ve bir tasarımcı   olarak karşımıza çıkar.

Petroglif: Bir kaya, taş üzerine yapılan oyma veya yazıt.

1990 yılında Steven Heller moderatörlüğünde Joe Duffy ile yaptığı tartışmada Kalman, vernakülerin kendi tasarım pratiği içerisindeki rolüne ilişkin, vernakülerin görünüm değil; bir konuda açık, karmaşık olmayan, filtre edilmemiş ve eğitilmemiş şekilde düşünme yöntemi olduğunu söyler.

Pastiş: Sanatçıların önceki işlerini sıklıkla hiciv amaçlı ve uyumsuz parçaların karman çormanlığı şeklinde taklit etmektir.

Postmodernizmden çok önce tasarımın esasen yerel bir dil olduğunu anlayan (Milton) Glaser, Mexico City’ye yaptığı gezide, küçük bir terzi reklamındaki harflemelerden etkilenerek tabelanın fotoğrafını çeker ve geri döndüğünde alfabenin geri kalanını tamamlayarak Baby Teeth adlı bir fonta dönüştürür

New York’ta ortaya çıkan eklektik retro yaklaşım, Viktorya Dönemi, Art Nouveau ve Art Deco biçimlerini ilham kaynağı olarak kullanan Milton Glaser, Seymour Chwast, Louise Fili, Paula Scher, Carin Goldberg dâhil olmak üzere az sayıda tasarımcıyla başlar.

Vernaküler tipografi ürünlerini keşfetme; Tony Palladino, George Tscherny, Robert Brownjohn, Tom Geismar, Ivan Chermayeff ve Bob Gill gibi dönemin tasarımcıları arasında yaygınlaşır.

1957 yılında Brownjohn ile bir tasarım ofisi kuran Chermayeff ve Geismar, kentin iç bölgelerine yaptıkları yürüyüşlerle sokak vernakülerinin görkemine kapılan tasarımcılar arasındadır.

Viktorya Dönemi ve Art Nouveau’nun tipografik temalarına sıklıkla başvuran Herb Lubalin ile çalışması nedeniyle Louise Fili, New York’un tarihselcilik geleneğini 1920’lere ve 1930’lara kadar geriye götürür.

Kalman ve New York’taki tasarım şirketi M&Co; fırça tabelalar, mağaza önlerindeki harflemeler, sosyal etkinlikleri veya satılık eşyaları ilan eden afişler gibi profesyonel tasarımcılardan ziyade sıradan insanlar tarafından yapılan ürünleri, vernakülerin en iyi örnekleri olarak tanımlar.

Minneapolis’teki Duffy Design Group, gıda etiketlerine sıcak, nostaljik, güven verici etki yaratmak
için Resimsel Modernizm, Ekspresyonizm ve Art Deco’nun yanı sıra vernaküleri kullanan dekoratif retro üslubuyla ünlenir.

Vernaküler yaklaşım, yerel/sıradan insanlar/zanaatkârlar tarafından yapılan ve belirli bir bölgeye özgü üretilmiş ürünleri/eserleri yeni çalışmalar için esin kaynağı olarak kullanmayı kapsarken nostalji, belirli bir duyguyu ortaya çıkarmak  amacıyla geçmiş akımların/üslupların sahip olduğu görsel ifade biçimlerinin doğrudan aktarılmasıdır.

Vernakülerin hevesli ve özenli arkeologlarından biri olan Art Chantry, atölyesinde biriktirdiği eski gazete reklamlarının, dergilerin, katalog parçalarının ve kullanılıp atılan küçük resimlerin görsel dilini
kullanır.

Chantry, belirli bir sektör için üretilen ve koleksiyon değeri taşımayan belgelerden yola çıkarak “belirgin noktaların damıtıldığı ve ilginç tipografi, saçma yazılar ve absürt kolajlarla dolup taşan kes-yapıştır üslup" geliştirir.

1990 yılında Barry Deck tarafından tasarlanan Template Gothic, New Yorklu tasarımcıların yaptığı gibi yerelin keşfiyle ortaya çıkan bir yazı tasarımıdır.

Yazı tasarımında vernakülerin referans olduğu diğer örnek ise İngiliz tasarımcı Jonathan Barnbrook’un Priori Sans adlı yazı ailesidir.