Temel Sanat ve Tasarım Eğitimi — Ünite 5 Soru-Cevap

Tasarım dilinde çizgi, nokta, düzlem, hacim, biçim, boyut, renk, doku, yön, konum, boşluk, leke gibi temeller tasarımın ögeleri olarak adlandırılır.

Tasarımın temel ögeleri olan nokta, çizgi, düzlem ve hacim tasarımda kavramsal ögelerdir.

Nokta mekân içindeki bir pozisyonu gösteren yer, belirleyici bir işarettir.

 Zikzak çizgiler düzensizlik hissi uyandırmak için kullanılabilir.

Sanat ve tasarım alanında iki boyutlu düz bir yüzeyde düşüncelerin ve duyguların görselleştiği yere düzlem denir.

Biçim, kompozisyonun ya da tasarımın elemanlarının özgün yerleştirilmesi, düzenlenmesi ve bütünde bunların görünüşüdür.

Zihnimiz şeklin bütününü görmeye alışmıştır. Bu durum ilk olarak Almanca form anlamına gelen Gestalt’tan adını alan bir algılama ilkesidir. İlke algıda zihnin düzenlenmiş formları tek tek parçalar hâlinde algılamadan önce bütünü görmeye yatkın olması olarak tanımlar.

Ana renkler, diğer renklerin karışımıyla elde edilemeyen sarı, mavi ve kırmızıdan
meydana gelir.

Armoni, bir rengin farklı değerde ve yoğunlukta tekrarlanarak dolaşımına ya da
başka renkler içinde dolaşımına denir.

Nesnenin kendi içinde ya da diğer nesnelerle renk, biçim, leke ya da boyut açısından dengeli bir bütünlük oluşturması tasarımda oran olarak tanımlanabilir.

Altın oran, bir uzunluğun eşit olmayan şekilde ikiye bölünmesi sonucunda küçük
parçaların büyük parçaya oranının, büyük parçanın bütüne oranına eşit olmasıdır.

Bir nesnenin yüzeyine dokunulduğunda hissedilen, nesnenin doğası hakkında
fikir veren, pürüzler, pürüzsüzlükler, yumuşaklık, sertlik, girinti, çıkıntı gibi özelliklerdir.

Tasarımda yatay yönler çoğunlukla pasif, durağan; dikey yönler ise aktif ve dinamik bir etki bırakır.

Konum, kompozisyonda uzak yakın izlenimini yaratarak ögelerin birbiriyle ilişkisi üzerinden oluşan mekânda rengin, şeklin ya da boyutun birbirine göre düzenlenmesidir.

Tasarımda anlamlı ve estetik bir etki yaratabilmek için boşluk ögesi önemli bir role sahiptir. Espas tasarımı bir arada tutar, derinlik yaratır, bütünlük oluşturabilir, tam tersi olarak monotonluğu kırabilir, bir yandan vurgu ya da hareket sağlarken diğer yandan da dinlendirebilir.

İki boyutlu düzlemde üç boyutluluk etkisi yaratan lekeler kütlesel leke olarak tanımlanır.

Damla boya parçası ve iz şeklinde olan lekelere noktasal lekeler adı verilir.

Temsil

Anlam, İçerik

Görsel Anlatı

Temsil TDK'da bir şeyi belirgin özellikleriyle yansıtma, simgeleme” olarak tanımlanır.

Göstergebilim, yapıtın /görselin tanımlanması, sanatçının ve izleyicinin görme biçimleri ve iki görme biçimi arasındaki dinamik ilişki, etkileşim olarak tanımlanabilir.