Çalışma Sermayesi Yönetimi

İşletmelerin bilançolarında dönen varlıklar olarak sunulan varlıklar şunlardır (Usta, 2012,168):

(1) Kasa ve bankalardaki paralar,

(2) Kısa sürede paraya dönüştürülebilecek menkul kıymetler (Ha-

zine Bonosu, Tahviller, Pay Senetleri v.b),

(3) Alacaklar,

(4) Stoklar,

(5) Peşin Ödenmiş Giderler.

1. İki varlık grubu arasındaki en belirgin farklılık nakde dönüşüm süreleri bakımındandır. Dönen varlıklar bir yıldan kısa sürede nakde dönüşürken duran varlıkların nakde dönüşüm süresi bir yıldan uzundur.
2. Dönen varlıkların getiri sağlama potansiyeli duran varlıklara kıyasla daha düşüktür.
3. Çalışma sermayesi olarak adlandırılan varlıklara yapılan kaynak tahsisatları bölünebilir niteliktedir. Bölünebilirlik özellikleri nedeniyle bu varlıklara daha fazla ya da daha az kaynak tahsisi mümkündür.
4. Çalışma sermayesi olarak adlandırılan varlık grubunun likiditesi yüksektir. Likidite ile kastettiğimiz paraya dönüş hızı olup bu grup varlıkların kısa sürede paraya dönüşme imkânı vardır.

Çalışma sermayesinin optimum seviyesi ile kastedilen, bu varlık grubuna en uygun risk ve getiri bileşiminin sağlayacak şekilde kaynak tahsisatının yapılmış olduğu durumdur.

1. İşletmelerde finans yöneticilerinin yaptıkları işlerin, gerçekleştirdikleri faaliyetlerin zaman bakımından en büyük kısmı bu grup varlıklara ilişkin işler ve kararlardan oluşur.

2. Çalışma sermayesi olarak adlandırılan dönen varlıkların toplam varlıklar içerisindeki nispi ağırlığının arttığı ölçüde, çalışma sermayesinin yönetiminin önemi de artar. Bu durumda, çalışma sermayesi ile bağlantılı olan ve hemen her işletme için geçerli olan para-mal-alacak-para şeklinde ifade edilebilecek çalışma sermayesi döngüsü ve bu döngünün yönetimi konusu önemli hale gelir.

3. Çalışma sermayesi tutarının işletme satışları ile doğrudan ilişkili olması da bu varlıkların yönetimi konusunu önemli kılan nedenlerden birisidir. Genellikle, işletmelerin satış hacmi ile dönen varlık seviyesi arasında doğrudan ve pozitif (eş yönlü) bir ilişki vardır.

• Satış hacminde ortaya çıkan değişmeler
• Yönetim etkinliğindeki farklılaşma
• Enflasyon

Nakit akış döngüsü, çalışma sermayesi ödemeleri ile çalışma sermayesi kalemlerinin satışının tahsil edilme zamanı arasındaki uzunluktur.

[(50.000)x365]:10.000+[10.000x365]:200.000=200,75

Faaliyet döngü süresi: 200,75 

Nakit döngü süresi= 200,75-[(30.000x365):100.000]=91.25

Net çalışma sermayesi, dönen varlıkların kısa süreli borçları aşan kısmıdır.

Riske karşı ihtiyatlı yaklaşımda, satış hacmindeki artış nedeniyle çalışma sermayesi ihtiyacında artış olduğunda (çalışma sermayesinin değişken kısmı) bu artışın finansmanı kısa vadeli kaynaklarla sağlanmaktadır. Çalışma sermayesinin sabit kısmı ve duran varlıklar uzun vadeli borçlar ve öz kaynaklar kullanılarak karşılanmaktadır.

Çalışma sermayesinin finansmanı konusunda riske karşı atak yaklaşım sergilendiği durumda ise işletmenin sahip olduğu dönen varlıkların tümünün (sabit ve değişken kısım toplamı) kısa vadeli kaynaklarla karşılanması, sabit varlıkların ise uzun süreli borçlar ve özkaynaklarla karşılanması söz konusudur.

Riske karşı dengeli yaklaşımda, çalışma sermayesinin değişken kısmının tamamının ve çalışma sermayesinin sabit kısmının bir bölümünün kısa süreli borçlarla, çalışma sermayesinin sabit kısmının kalanı ile sabit varlıkların uzun vadeli borçlar ve özkaynaklar kullanılarak karşılanması söz konusudur.

İşletmelerin varlıklarının finansmanında kullanabilecekleri kaynaklar başlıca iki alandan temin edilir:

1- Borçlanma yoluyla

2-Öz kaynaklar yoluyla.

Faaliyet Devri Katsayısı Yöntemine göre çalışma sermayesi ihtiyacı, işletmelerde var olan para-mal-alacak-para şeklindeki faaliyet döngüsü ve planlanan satış hacmiyle bağlantılı olarak aşağıda verildiği şekilde hesaplanır;

Çalışma Sermayesi İhtiyacı=

Tahmini Yıllık İşletme Giderleri/Faaliyet Devri katsayısı

Faaliyet devri katsayı alacak tahsil süresi, stok tutma süresi ve eldeki nakdin ödemeleri karşılayabildiği gün sayısı toplamı olarak ifade edilen faaliyet devri süresini yıldaki gün sayısına bölerek hesaplanır.

Faaliyet devri süresi: Stok tutma süresi ve eldeki nakdin ödemeleri karşılayabildiği gün sayısı toplamıdır.

1. İşletmenin nakit yönetim politikası
2. Yönetimin likidite ve risk konusundaki tercihleri
3. Borçların vade yapısı
4. İşletmenin borçlanma yeteneği (kredi temin olanakları)
5. Geleceğe ilişkin para akış tahmini

1. Satış Hacmi; İşletmenin satış tutarı ve alacakları arasında yakın bir ilişki vardır. Diğer koşullar değişmeksizin satışlarda meydana gelen bir artışın, alacak tutarını da artırması beklenir. Satışların mevsimlik dalgalanmalar gösterdiği durumda alacak tutarı da satışlardaki dalgalanmaya bağlı olarak farklılaşır.
2. İşletmenin Kredili Satış Politikası; Uygulanacak kredili satış politikaları genel olarak, işletmenin kararlarına bağlı olarak şekillenir. Bu politikaların belirlenmesinde, faaliyette bulunulan sektördeki uygulamalar, işletmenin sektördeki konumu, sektör içindeki rekabet durumu ve genel ekonomik koşullar dikkate alınmalıdır.
3. Satılan Ürünün Niteliği; Gıda maddeleri gibi satılan ürünün tüketim hızının yüksek olduğu durumda, tanınan vadeler nispeten daha kısa olacağından alacaklara bağlanan fonlar daha az, dayanıklı tüketim malları ya da endüstriyel ürünler gibi ürünün tüketim hızının yavaş olduğu durumda daha uzun vadeler söz konusu olacağından, alacaklara bağlanan fonlar da daha büyük tutarlarda olacaktır.
4. İşletmenin Büyüklüğü ve Kaynak Temin Olanakları; Kredili satış işlemlerinde satıcı işletmeler alıcı işletmeleri finanse etmektedirler. İşletmelerin kredili satış yapabilmesi, o satış için gerekli kaynağın temin edildiği durumda mümkündür. Nispeten büyük işletmelerin düşük maliyetlerle kaynak te- min imkanlarının küçük işletmelere kıyasla daha yüksek olduğu söylenebilir. Böyle olduğu durumda, bu tür işletmelerin daha cazip koşullarla kredili satış yapabilmeleri ve bu suretle alacaklarının da daha yüksek tutarlarda olması beklenir.

 (1) Hammadde ve malzeme stokları,

(2) Yarı mamul stokları,

(3) Mamul stokları.

Ekonomik Sipariş Miktarı hesaplaması, stoklara yapılan yatırım optimum seviyede olup olmadığının kontrolüne imkan verir.