Finansın Temelleri

Finans; bireylerin, kurumların, devletlerin ve işletmelerin para ve diğer finansal varlıkları nasıl edindikleri, harcadıkları ve yönettiklerinin incelenmesidir.

Muhasebeciler, tasarruf sahipleri ve borçlular arasındaki finansal fon akışında kullanılan finansal araçların sahipliğini göstermek için kayıt tutma mekanizmasını inşa ederler.

Finansal Kurumlar, Finansal Piyasalar, Menkul Kıymet Analizi ve Portföy Yönetimi, Finansal Yönetim finansın temel alanlarıdır.

Finansal kurumlar; finansal sistemin verimli bir şekilde çalışmasına yardımcı olan ve tasarruf edilen fonları tasarruf sahiplerinden ve yatırımcılardan, söz konusu fonları fiziksel varlıklara (envanterler, binalar ve ekipmanlar) harcamak veya yatırım yapmak isteyen bireylere, işletmelere ve devletlere aktaran kuruluşlar veya aracılardır.

Finansal piyasalar; yatırımcılar, işletmeler ve hükümetler arasında fon akışını kolaylaştıran pazarlardır.

Menkul Kıymet Analizi ve Portföy Yönetimi alanı, hisse senedi ve tahvil gibi menkul kıymetlerin ihraç edilmesi (çıkarılması) ve bunlara yatırım yapılması ile ilgili kararların alınmasını, yani menkul kıymetlerin satışını veya pazarlanmasını, menkul kıymetlerin analizini ve portföy çeşitlendirmesi yoluyla yatırım riskinin yönetimini içerir.

Finansal yönetim, işletmelerin değerini artırmak için finansal planlama, varlıklara yatırım yapma ve fon yaratma kararlarını içerir.

Kâr amacı güden bir kuruluştaki finans yöneticisinin amacı, sahiplerin servetini en üst düzeye çıkarmaktır. Bu da etkili finansal planlama ve analiz, etkin varlık yönetimi ve finansman yoluyla gerçekleştirilir.

Kâr amacı gütmeyen kuruluşlardaki finans yöneticileri, Kabul edilebilir maliyetlerle istenen düzeyde hizmet sunmayı amaçlar ve kâr amacı güden meslektaşlarıyla aynı finansal yönetim işlevlerini yerine getirir.

Finansman kararları, işletmenin sermaye yapısı olarak da ifade edilen finansman yapısını oluşturan finansman kaynaklarının karmasının belirlenmesine yönelik alınan kararlardır.

Finansal yönetimin ilkeleri şunlardır:

1. Finansal kararlarda nakit akışları dikkate alınmalıdır
2. Finansal kararlarda paranın zaman değeri hesaba katılmalıdır
3. Riskle beklenen getiri arasında pozitif ilişki bulunduğu hatırlanmalıdır
4. Piyasa fiyatlarının etkin piyasalarda doğru olduğu hatırlanmalıdır
5. Çıkar çatışmalarının “Vekalet”  sorunlarına neden olduğunun farkında olunmalıdır.

Finansal piyasalar, yatırım yapacak fon fazlası olanlarla fon ihtiyacı olanları

bir araya getiren mekanizmalardır.

• Hane halkları/Bireyler
• İşletmeler (finansal ve finansal olmayan)
• Devletler
• Devlet Kuruluşları
• Küresel Ekonomik Kuruluşlar (Dünya Bankası, Avrupa Yatırım Bankası vb.) menkul kıymet ihraç eden ve menkul kıymetlere yatırım yapan piyasa katılımcılarıdır.

Finansal piyasalar temelde şu şekilde sınıflandırılabilir:

• Borç piyasası/öz sermaye piyasası
• Birincil piyasa / ikincil piyasa
• Para piyasası / sermaye piyasası
• Organize piyasa / organize olmayan (tezgahüstü) piyasa
• Spot piyasa/vadeli piyasa

İşletmelerin borç veya sermaye finansmanı elde etmek amacıyla ilk kez ihraç ettikleri tahvil veya hisse senedi gibi menkul kıymetlerin yatırımcılara sunulduğu piyasalar, birincil piyasalar olarak adlandırılır.

Finansal piyasalar, alım satımı yapılan menkul kıymetlerin vadesine göre; kısa vadeli menkul kıymetlerin işlem gördüğü Para Piyasası ve uzun vadeli menkul kıymetlerin işlem gördüğü Sermaye Piyasası olarak sınıflandırılabilir.  

Para piyasasında en çok işlem gören finansal varlıklar kısa vadeli krediler, finansman bonoları, Hazine bonoları, teminat mektupları ve repodur.

Finansal sistem, ülkeler arasında para ve finansal menkul kıymet akışını kolaylaştırmak için oluşturulmuş mekanizmaları içeren finans ortamıdır.

Finansal systemin Türkiye’de faaliyet gösteren en önemli unsurları şunlardır: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Borsa İstanbul, Sermaye Piyasası Kurulu ve Finansal Aracılar.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), temel olarak ülkemizde para ve kur politikalarının yönetilmesinden sorumlu kurumdur. TCMB, uyguladığı para politikası ile fiyat istikrarını sağlamak ve Türkiye’deki finansal sistemin istikrarını korumak için para ve döviz piyasalarıyla ilgili düzenleyici önlemleri alır.

Finansal aracılar, finansal sistemin bir parçası olarak bireylerin ve işletmelerin finansal ihtiyaçlarını karşılamak için faaliyet gösteren kuruluşlardır.

Finansal aracıların işlevleri şunlardır:

• Dolaylı finansman sağlamak
• Finansal piyasalarda asimetrik bilgi sorunlarının azaltılmasına katkıda bulunmak
• Finansal piyasalarda işlem maliyetlerinin azaltılmasına yardımcı olmak
• Finansal piyasalarda risklerin paylaşımını kolaylaştırmak

Asimetrik bilgi, finansal bir işlemde bir tarafın diğer tarafın sahip olmadığı bilgilere sahip

olması durumunda söz konusudur.