EMY210U- EMLAK PAZARLAMASI
Ünite 2: Emlak Pazarlamasında Çevresel Faktörler
Giriş
Hangi sektör ya da pazar t ür üolursa olsun, pazarlamayla uğ ra şanlar pazarlamayla ilgili faaliyetlerini dı ş çevreyi oluş turan pek çok de ğiş ik faktör ün etkisi altında yü r ütmek zorundadır. Pazarlama çevresi, kimi zaman sınıflandırılması zor gibi gör ünen, bununla birlikte i şletme iç in karı şık tehdit ve fırsat ortamlarını ifade eden bir kavramdır.
Emlak Pazarlamasında Çevre Fakt örlerı̇
İşletmelerin pazarlama ç e vresi, onun hedef pazar ya da pazarlarındaki tüketiciler ya da alıcılarla olan ticari iş ve ilişkilerini başarılı bir biçimde sürdürmek ve geliştirmek için, sahip olduğu olanak ve yetenekleri etkileyen baskı ve aktörlerden oluşur .
Emlak pazarlaması, emlak işletmesi tarafından; emlağın tasarlanması, inşa edilmesi, tanıtılması ve fiyatlandırılması faaliyetlerini kapsamaktadır. Emlak pazarlaması, aslında bir yer pazarlaması olarak değerlendirilebilir. Emlak pazarında emlağın tasarımı, kullanılan malzemelerin kalitesi, doğal afetlere karşı güvenliği, işçilik, yer seçimi, çevre düzenlemesi ve sosyal hizmet birimlerinin tasarımı gibi konular tüketicilerin tercihlerine duyarlı olmalıdır.
Emlak pazarında, emlak seçimini etkileyen iki temel çevresel faktör vardır: Ma kro ç evresel faktörler ve mikro çevresel faktörler . Kontrolümüz altında ve etkileyebildiğimiz ç evre faktörleri mikro ç evre faktörlerini, doğrudan etkileyemediğimiz ancak vereceğimiz tüm kararlar ü zerinde etkisi olan faktörler ise makro ç evre faktörlerini ifade etmektedir.
Emlak Pazarlamasında Mı̇kro Çevre Fakt örlerı̇
Pazarlama yönetiminin görevi, mü şteri de ğeri ve mü şteri tatmini yaratarak m üşteriler ile ili şki kurmaktır. Pazarlama başarısı elde etmek için yöneticilerin değer dağıtım ağını oluş turan diğer departmanlar, tedarikçiler, pazarlama aracıları, rakipler, kamuoyunun ç eşitli kesimleri ve müşteriler ile de ilişkiler kurmaları gerekmektedir .
Emlak işletmelerinin ü st yönetimi, misyon, hedefler ve uzun dönemli stratejileri belirler. Emlak işl etmelerinin pazarlama yöneticileri, işletmenin diğer departmanlarıyla yakın ilişki içinde ç alışmalıdır.
Mikro ç evre faktörleri, emlak pazarları açısından beş başlık altında ele alınır. Bunlar emlak tedarikçileri, emlak aracıları, emlak işletmelerinin rakip leri, kamuoyu, emlak müşterileri.
Emlak Tedarik çileri
Emlak sektöründe emlak ü rünlerinin pazarlanması açısından tedarikçiler, emlak ü reticileri ve emlağını satmak isteyen mülk sahipleri olarak değerlendirilebilir. Bu çerçevede, tedarikçilerin itibarlı v e marka olan emlak
reticiler ü olması, müşterilerin güven duymasına ve satışların hızlanmasına olanak sağlayacaktır.
Emlak Aracıları
Emlak pazarlarında yer alan aracılar, emlağın reticiden/satıcıdan ü emlak müşterisine ulaşmasında özellikle mülkiyet akışı, ödeme akışı, bilgi akışı ve tutundurma akışını gerçekleştirerek önemli roller stlenirler ü . Emlak pazarındaki aracılar müşteri bulmada, müşterilere emlakların tanıtılmasında ve mü terilerin satınş almaları için ikna edilmesinde satıcı ve alıcı arasında bir köprü görevi görürler. Emlak aracılarının temel işlevi, bir emlağın mülkiyeti ya da kullanım hakkı müşteriye ulaşana kadar tüm satın alma sürecinin yönetimidir.
Emlak İşletmelerinin Rakipleri
Emlak pazarlarında, bu pazara ü rün ve hizmet sunan ç eşitli işletmeler birbiri ile rekabet hâlindedir. İşletmelerin mevcut rakiplerinin yanı sıra, pazara girebilecek olan potansiyel rakiplerini de dikkate almaları gerekmektedir. Pazarlama anlayışına göre başarılı olabilmek için sektörde bulunan tüm işletmelerden daha fazla müşteri memnuniyeti sağlamak gerekir.
Kamuoyu
Emlak sektörü de dahil olmak ü zere bir firmanın pazarlama çevresi, kamuoyunun farklı bölümlerini kapsar. Kamuoyu bölümleri ; finansal topluluk, medya topluluğu, k amuya ait resmî topluluklar, Sivil Toplum Örgütleri , yerel/lokal topluluklar, genel topluluklar ve kurum içi topluluk.
Bir emlak ü reticisi ya da aracısı, tıpkı müşterilerin olduğu nihai pazar gibi kamuoyunu ve yukarıda sözü edilen kamuoyu gruplarını da dikkate almalıdır. Özellikle farklı emlak projelerinin pazara sunumunda ya da bu projelerin markalaşmasında kamuoyu desteğini almak, işletmenin işini kolaylaştırır.
Emlak Müşterileri
Müşteriler, bir işletmenin mikro ç evres i içindeki en önemli aktörlerdir. Üretilen her ş ey, müşteri tarafından satın alınacağı varsayımıyla ekonomik açıdan değer kazanır. Bu bağlamda, müşteri ayrıca işletmelerin en önemli sermayesidir. Tüm değer dağıtım ağının amacı, hedef müşterilere ulaşmak ve onlarla güçlü ilişkiler kurmaktır.
Emlak Pazarlamasında Makro Çevre Fakt örlerı̇
İyi bir yönetim tarzı, makro ç evre faktörlerinin bir kısmını öngörülebilir ve kontrol edilebilir hâle getirebilir. Unutulmamalı ki içinde bulunduğu ç evreyi iyi tanıyan ve bu ç evreye uyum sağlayan işletmeler başarıyla büyüme gösterirken bunu başaramayan işletmeler ise farklı güçlüklerle karşılaşırlar. Emlak işletmelerini etkileyen makro ç evre faktörleri yedi başlık altında ele alınmaktadır.
Demografik Faktörler
Pazarlama kararlarını en fazla etkileyen ç evre faktörü, demografik faktörlerdir.
Demografik ç evre, bir toplumun demografik özellikleri, nüfus yapısı ve nüfusla ilgili sosyal kurumlar gibi unsurlardan oluşur. Demografik özellikler nüfusun; yaş, cinsiyet, meslek, eğitim, ehirleşme, aile büyüklüğü, gelir ş vb. nitelikler itibarıyla dağılımını ifade eder .
Pazarlamacıların hedef kitlesini oluşturan toplumdaki bireylerin demografik yapısı, pazarlamacıların büyük oranda ilgisini ç ekmektedir. Dünya nüfusu büyük bir hızla büyüyere k 8 milyar kişiyi geçmiştir. Bu büyük ve ç eşitliliği fazla olan nüfus, işletmelere ç eşitli fırsatlar da sunmaktadır.
Demografik değişimler, bir ü lkenin sosyal, ekonomik ve kültürel dinamiklerini önemli ölçüde etkiler. Türkiye son yıllarda aşağıdaki açıklam alardan da görüldüğü gibi, demografik değişimlerin etkilerini güçlü bir ş ekilde hisseden ü lkelerden biri olmuştur .
Nüfus dağılımı: Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne göre, Türkiye’nin 2022 yılı nüfusu 85.279.553’tür. Bu sayının %50,1’i (42.704.112) erkeklerden, %49,9’u (42.575.441) kadınlardan oluşmaktadır.
Nüfus artışı bütün mal ve hizmetlere olan talebi artırdığı gibi, konuta olan talebi de artırmaktadır. Arslan vd. (2013) yaptıkları bir ç alışmada, Türkiye için nüfus artış hızı ve nüfus dağılımının konu t talebi ü zerindeki etkisini incelemişlerdir.
Eğitim: 1935 yılında erkeklerde %29, kadınlarda %10 seviyesinde olan okuryazarlık oranı 2022 yılında erkeklerde %99, kadınlarda %96’ya ula şmış tır. 2022 yılında 25 yaş ve ü zeri nüfusun aldığı ortalama eğitim süresi 9,2 yıla ç ıkmıştır. Ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu iller sırasıyla Ankara, İstanbul ve Eskişehir’dir .
Eitimleğ birlikte yaşam standartlarının ve kalitesinin artması, emlak niteliklerine yönelik beklentilerin ve standartlarının da değişme sine yol açmaktadır.
Kentleşme ve Göç: Son yıllarda Türkiye’de kentleşme oranı hızla artmıştır. Kırsal alanlardan kentlere ve yurt dışından Türkiye’ye doğru yoğun bir göç hareketi yaşanmakt adır.
Bu durum, özellikle büyük ş ehirlerdeki nüfusu ve emlak talebini arttırarak emlak sektörünü de etkilemektedir.
Bağımlılık Oranı: Çalışma ç ağının (faal nüfus) dışındaki nüfusun, (0 -14 ve 65+ yaş) ç alışma ç ağındaki nüfusa (15 - 64 yaş) oranını gösteren bağımlılık oranı 1935’te 100 kişi için 83 kişiyken 1990’da ç alışma çağındaki her 100 kişi için 64 kişi olmuştur.
Bağımlılık oranının düşmesi, özellik - le konut talebini olumlu yönde etkileyen faktörlerden biridir. İnsanların daha fazla ç alışması, daha fazla gelire sahip olması anlamına gelir.
Yaşlanan Nüfus: Türkiye’de ya lış nüfusun (65+ yaş) toplam nüfus içindeki payı, 20. yüzyılın son on yılına kadar % 5’in altında kalarak ciddi bir değişiklik göstermemiştir. Doğurganlıktaki düşüşle birlikte, yaşlı nüfusun toplam
nüfus içindeki payı da giderek artmıştır. Hızlı iç göç nedeniyle özellikle kırsal kesimin yaşlılık oranları daha hızlı artmaktadır. Nüfusun yaşlanması, genç nüfusun özellikle de kadınların iş yaşamına dahil olması bakım hizmetlerine olan talebi arttırmıştır.
Hane halkı büyüklüğü: Hane halkı, tek bir aileden oluşabileceği gibi, birden fazla ailenin bir araya gelmesiyle de oluşabilir. “Tek kişilik hane halkı” ise yalnız yaşayanlardan oluşmaktadır. Kentleşme, göç, demografik gelişmeler, hane halkı yapısının değişimi (yalnız yaşama isteği, evlenme, boşanma vb.) v e konut tüketim alışkanlıklarının farklılaşması gibi etkenler, konut gereksinmesinde niteliksel ve niceliksel değişimlere neden olmaktadır. Aile yapısına ilişkin önemli bir gelişme de boşanma sayısı ve oranının son 20 senede ciddi ş ekilde artmasıdır. 2001- 2022 arasında yıllık boşanma sayısı 92 binden 181 bine kadar ç ıkmıştır.
Dünyanın değişim gösteren demografik ç evresi, işletmeler için büyük anlam taşımaktadır . Bu nedenle pazarlamacılar, hedef pazarlarındaki demografik eğilimleri ve gelişmeleri yakından takip etmektedirler. İşletmeler; değişen yaş ve aile yapılarını, nüfusun coğrafi olarak nasıl yer değiştirdiğini, eğitim düzeyine ilişkin özellikleri ve nüfus çeşitliliğini incelemektedirler.
Ekonomik Faktörler
İşletmenin içinde bulunduğu ekonomik ç evre, talep kavramıyla doğrudan ilişkili ç eşitli unsurlardan oluşur. Bu unsurlar; millî gelir, kişi başına harcanabilir gelir, gelirin dağılımı, gelirin elde ediliş dönemleri, borçlanma olanakları, ticaret sektörünün yapısı ve işleyişi ve değişik sektörlerin gelişme yönleri gibi alt unsurlardır. Ekonomik koşulların olumlu olduğu dönemlerde, tüketicilerin satın alma gücü artar, tüketici güven endeksi yükselir ve tüketiciler daha ç ok satın almaya istekli olurlar. Enflasyon ve faiz oranları da gelir ve satın alma gü cü ü zerinde etkilidir. Fiyatlar genel seviyesindeki artış eğilimi olarak ifade edilen enflasyon satın alma gücünü düşürür. Bu durum ise pazarda istikrarsızlık yaratır ve gelir dağılımını bozar.
Emlak talebini belirleyen faktörlerden biri de hane halkının gelir düzeyidir. Kişilerin emlak talebi, gelir düzeyine bağlı olarak değişmektedir.
Toplumsal ve Kültürel Faktörler
İ letmelerin ü rünlerini tasarlayıp pazara sunmadan önce,ş toplumun yapısını ve kültürünü iyi tanıması önem taşır. İnsanların tüm istekler i ve beklentileri ş ekillendiren ve buna bağlı olarak algıları yöneten kültürel ç evre, diğer sektörlerde olduğu gibi emlak pazarında verilecek olan tüm kararları da etkiler.
Kültürün temel özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir :
Kültür paylaşılır. Kültür sosyalleşme ve yabancı kültürü benimseme ile öğrenilir. Kültür kuşaktan kuşağa aktarılır. Kültür dinamiktir. Kültür adapte edilebilir .
Yasal ve Politik Faktörler
Emlak sektöründe de imar, tapu, mülkiyet vb. konuları düzenleyen yasalar pazarlama kararları zerinde etkilidir. ü Devletin ve yerel yönetimlerin ç ıkardıkları yasalar, tüzükler, yönetmelikler emlakla ilgili pazarlama faaliyetlerine ç eşitli kısıtlamalar getirir. Özellikle emlak müşterisinin haklarını korumaya ve pazardaki rekabeti düzenlemeye yönelik ortaya konan yasalar ve diğer düzenlemeler de pazarlama faaliyetlerinin sınırlarının belirlenmesinde oldukça önemlidir.
Emlak sektörü, yasal düzenlemelerin etkisi altında sürekli bir dönüşüm içindedir. Bu düzenlemeler, sektörün daha effaf, güvenilir ve s ş rdürülebilir bir yapıya kavuşmasınıü sağlamakla birlikte, yatırımcıların ve tüketicilerin karar alma süreçlerini de doğrudan etkilemektedir. Dolayısıyla, sektördeki gelişmeleri yakından takip etmek ve yasal değişikliklere hızlı bir ş ekilde adapte olmak, ba arılı birş emlak yönetimi ve yatırımı için hayati önem taşımaktadır .
Emlak işletmeleri, ü rünlerini ve pazarlama programlarını planlarken yeni yasal düzenlemeleri takip etmelidir ve rekabeti, tüketicileri ve toplumu koruyan temel yasalar hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
Teknolojik Faktörler
Birçok işletme gibi emlak işletmeleri de kendilerini teknoloji eğrisinin gerisinde bulmuş ve sosyal ağ ve akıllı telefon teknolojilerini pazarlama planlarına hızla dahil etmekte zorlanmıştır. Bu nedenle, diğer sektörlerde olduğu gibi emlak sektöründe de teknolojik ç evre, sürekli izlenmesi gereken önemli bir ç evre faktörüdür.
Günümüzde bloglar, sosyal ağlar, akıllı telefonlar, tablet bilgisayarlar, QR kodları ve GPS teknolojisini kullanan yeni mobil teknolojiler ve uygulamalar, emlakçıların müşter ilerle iletişim kurma ve emlak pazarlama yöntemlerini etkilemektedir. Emlak pazarlarında yer alan aracıların, müşterilerin emlakla ilgili bilgileri nasıl elde ettiği, elde ettiği bilgileri nasıl kullandığı ve hangi bilgi kaynaklarını artık kullanmaktan vazgeçtiğini anlamaları zorunludur. Bu bilgiler sayesinde emlak ü retici ve aracıları, listelenen her emlak için pazarlama bütçesini en etkili ekilde kullanabilirler. ş
Emlak pazarlamasında, dijital iletişim ortamlarına ve pazarlama uygulamalarına müşterilerin ilgisi her geçen gün artmaktadır. Sektörde faaliyet gösteren broker ve komisyoncular, dijital teknolojileri kullanarak daha fazla müşteriye ulaşm anın yollarını aramaktadır.
Rekabete İlişkin Faktörler
Pazarlama yöneticileri rekabetin kaçınılmaz olduğu durumlarda, başa baş rekabetten kaçabilecek stratejiler belirleyebilirler. Ekonomistlere göre, dört temel rekabetçi pazar yapısı vardır: tam rekabet, oligopol, monopolcü rekabet, monopol. Pek ç ok ü rün pazarı yıllardır tam rekabet ya da oligopol rekabete yönelirler. Bu durumlarda, rakipler çok benzer ü rünler teklif ederler. Müşteriler birbirlerinin yerine geçebilecek ç ok sayıda ü rünle karşılaştıklarından,
yöneticiler ç ok düşük fiyatlar ve düşük kar marjları ile rekabet ederler. Bazen yöneticiler müşteriye nasıl bir değer sunabiliriz sorusunu sormadan, ç ok hızlı fiyatları düşürürler .
Doğal Faktörler
Doğal ç evre, pazarlama faaliyetlerinden etkilenen ve pazarlamacıların girdi olarak ihtiyaç duydukları doğal kaynaklar ile ilişkilidir. En temel seviyede, fiziksel ç evrede meydana gelen her türlü beklenmedik olay - hava durumundan doğal afetlere kadar - işletmeleri ve paza rlama stratejilerini etkilemektedir.
Pazarlamacıların, müşteri beklentilerini temelinden etkileyen doğal ç evrede ortaya ç ıkan bir çok durumun farkında olmaları gerekmektedir. İklim krizi, artan ç evre kirliliği, hammadde kıtlığı, enerji yetersizliği, iklim ve topoğrafya koşullarının işletmeler ü zerinde ç eşitli etkileri bulunmaktadır.
Emlak Sektöründe Pazarlama Ç evresi Analizi
Pazarlama ç evresini analiz eden ve elde ettiği sonuçlara göre hareket eden işletmeler, fırsatlardan yararlanırken tehditlerden kendilerini koruyabilirler. Çevresel faktörleri analiz etmede sıklıkla kullanılan analizlerden biri, PESTEL Analizi’dir. PESTEL Analizi, işletmeleri etkileyen dış faktörleri ve bunların işletmeler ü zerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. İşletmeler, kendilerini etkileyen dış faktörleri keşfedip, değerlendirerek doğru stratejiler oluşturabilir ve doğru kararlar alabilirler. PESTEL, politik, ekonomik, sosyal, teknolojik, ç evre ve yasal kelimelerinin İngilizce baş harflerinden oluşmaktadır .
PESTEL Analizi, işletmeleri etkileyecek olan potansiyel dış ç evredeki gelişmeleri ortaya koyarak, ç evrede fırsat ve tehdit olarak algılanabilecek olan faktörlerin belirlenmesine yardımcı olan, faydalı bir yöntemdir.
Enflasyon artışının emlak maliyetlerini artırması, konut kredisi faiz oranlarının artması, kredi faizlerinin emlak müşterilerine maliyetinin yükselmesi emlak pazarını olumsuz etkileyecektir. Yükselen faizi oranları sektör için tehditler yaratırken, faiz oranlarında düşme yaşanması fırsatlar ortaya ç ıkabilecektir.