Gayrimenkullerin Veraset Dışında Diğer Yollarla Giriş İntikali
Gayrimenkul değer artışlarının vergilendirilmesidir. Bu Veraset dışında ivazsız intikaller genellikle bağış (hibe) verginin konusu, sahibinin hiçbir kişisel emeği olmaksızın veya ödül, ikramiye, hediye vb. şeklinde gerçekleşir. sahip olunan gayrimenkulün değerinde meydana gelen artıştır. Bu verginin konusu, sahibinin hiçbir kişisel emeği Bağış olmaksızın sahip olunan gayrimenkulün değerinde Bağış, sağlar arasında yapılan hak kazandırıcı bir işlemdir. meydana gelen artıştır. Bağış yoluyla bir kimsenin bir malının tümünü veya bir
kısmını ivazsız olarak bir başka kimseye geçirmesi söz Gayrimenkullerin İntikali konusudur. Mesela, ölünceye kadar bakma vaadi ivazsız Gayrimenkullerin Veraset Yoluyla İntikali intikal sayılmamaktadır.
Veraset kavramı, miras, vasiyet ve miras sözleşmesi gibi Bağışın gerçekleşebilmesi için gayrimenkulün veya ayni ölüme bağlı tasarrufları ifade etmektedir. Başka bir ifade hakların tapuya tescili gereklidir. ile, bir kişinin ölümüne bağlı olarak mamelekinin mirasçılara geçmesidir. Yarışma ve Çekilişlerde Ödül veya İkramiye Olarak Verilmesi Ölüm ve Mirasın Açılması Yarışma, çekiliş ya da herhangi bir şey olmadan bilgi, Ölüm, kişiliğe son veren hukuki bir olaydır. Ölüm yetenek gibi bazı kriterler sonucunda başarılı olunması olayının gerçekleşmesi ile birlikte bazı sonuçlar durumudur. Çekiliş ise bahis, iştirak, kur’a ve benzeri doğmaktadır. Ölüm olayı veya hukuken ölümün kabulü ile yöntemlere dayanan düzenlemelerle, katılımcıların bir birlikte, miras mirasçılara intikal eder. MK’nın bedel ödemeden veya ödedikleri bedelden daha yüksek bir 575.maddesine göre “Miras, miras bırakanın ölümüyle değerde mal edinmeleri anlamına gelmektedir. açılır”. Bu nedenle ölüm hem miras hukuku hem de veraset ve intikal vergisi açısından vergi hukuku İkramiye de bu tip yarışma ve çekilişlerde taahhüt edilen kurallarını harekete geçiren bir olaydır. ve kazananlara verilmesi gereken nakit dahil her türlü menkul ve gayrimenkul mallar ile diğer bütün hak ve Muris ve Miras Bırakan alacakları içermektedir. Ölümü veya gaiplik kararı ile terekesi mirasçılara geçen kimseye muris veya miras bırakan denir. Muris veya miras Gayrimenkullerin Veraset Yolu ile İntikallerinin bırakan gerçek kişidir. Vergilendirilmesi
Tereke Türk vergi sisteminde gayrimenkul intikalleri, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ile veraset ve intikal Murisin intikale konu olabilen ve parayla ölçülebilen vergisine, 492 Sayılı Harçlar Kanunu ile harca tabi mallarının, alacaklarının, haklarının ve borçlarının tümüne tutulmaktadır. tereke denir. Ölüme bağlı intikalleri vergilendiren veraset ve intikal Mirasçı, Mirasçılık Hakkı, Mirasın Reddi ve Veraset İlamı vergisi iki şekilde uygulanabilmektedir: Tereke vergisi ve Mirasçı, ölmüş ya da gaipliğine karar verilmiş bir miras payı vergisi. Türkiye’de 7338 Sayılı Veraset ve kimsenin terekesinin intikal ettiği gerçek veya tüzel İntikal Vergisi Kanunu ölüme bağlı intikalleri miras payı kişidir. Mirasçılar kanuni mirasçı ve mansup mirasçı vergisi şeklinde vergilendirmektedir. olarak ikiye ayrılır. Kanuni mirasçı kan bağına dayanan kişi olup mansup mirasçı ise murisin hayatta iken yaptığı Vergiye Tabi Gayrimenkul İntikalleri ve Mükellef
hukuki bir tasarruf ile istediği kişileri ölümünden sonra Gayrimenkullerin veraset ve intikal vergisinin konusu mirasçı olarak tanımlamasıdır. olması için;
Mirası kabul eden mirasçılar, sulh hukuk mahkemesine • Gayrimenkulün Türkiye Cumhuriyeti (TC) başvurarak veraset ilamı talep ederler. Veraset ilamı, uyruğunda olan kişilere ait olması, başka bir kimlerin, ne oranda mirasçı olduklarını gösteren bir ifade ile ölen kişinin TC vatandaşı olması, ya da mahkeme kararıdır. Birden fazla mirasçı olması • Gayrimenkulün Türkiye sınırları içinde olması durumunda veraset ilamı için sadece birinin başvurması gerekir. yeterlidir. Mirasçılar payları kadar veraset ve intikal vergisi öderler. Gayrimenkulün Tapuda Tescili Veraset ve intikal vergisinin mükellefi gerçek ya da tüzel
Mülkiyette, miras kalan gayrimenkuller üzerinde, her bir kişiler olabilir. VİVK bazı durumlarda kişileri vergiden mirasçı ayrı ayrı, gayrimenkulün bütünü üzerinde muaf tutmuştur:
mülkiyete sahiptir. Bu durumu ortadan kaldırmak için • Kamu idareleri, emekli ve yardım sandıkları, mirasın taksimi yapılmalıdır. Miras taksim sözleşmesi sosyal sigorta kurumları, kamu yararlı dernekler, noterce yapıldı ise bunun tapu sicil müdürlüğüne siyasi partiler ve bunlara ait olan veya bunların sunulması gerekir.
aralarında kurdukları teşekküllerden Kurumlar Mükelleflerce, tahakkuk eden vergiye karşılık teminat Vergisine tabi olmayanlar, gösterildiği takdirde intikal eden gayrimenkullerin bir • Yukarıdaki paragrafta sayılanlar dışında kalan kısmının veya tamamının devir ve ferağına izin verilebilir tüzel kişiliklere ait olup kamu yararı için ilim, (VİVK md.19/3). araştırma, kültür, sanat, sağlık, eğitim, din, hayır, Veraset ve İntikal Vergisinde Zamanaşımı imar, spor gibi maksatlarla kurulan teşekküller, • Yabancı Devletlerin Türkiye'de bulunan elçi, Vergi hukukunda zamanaşımı, süre geçmesine bağlı maslahatgüzar ve konsolosları (Fahri konsoloslar olarak vergi alacağının ortadan kalkmasını ifade eder. hariç) ile elçilik ve konsolosluklara mensup olan Vergi hukukunda iki türlü zamanaşımı düzenlemesine yer ve o devletin uyruğunda bulunan memurları ve verilmiştir. Tarh zamanaşımı ve tahsil zamanaşımı.
Türkiye'de resmi görevde bulunanlar ile bu Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden takvim sayılanların aileleri efradı karşılıklı olmak yılının başından itibaren 5 yıl içinde tarh ve tebliğ koşuluyla vergiden muaf sayılmıştır. olunmayan vergiler zamanaşımına uğrar (VUK md.114).
İntikal Eden Gayrimenkulü Değerleme ve Vergi Veraset ve intikal vergisinde tarh zamanaşımının Matrahının Tespiti başlangıcı durumun idarece öğrenildiği tarihe
Verginin mükellefi olarak mirası reddetmemiş mirasçılar, bağlanmıştır. Durumun idare tarafından hiç öğrenilmemesi kendi paylarına düşen miras için veraset ve intikal vergisi halinde zamanaşımı sonsuza kadar uzayabilir. beyannamesi vermek ve vergiyi ödemekle yükümlüdür. Beyannamenin Zamanında Verilmemesi Halinde Vergi Matrahın tespiti için ilk aşama değerlemedir. Mükellefler Kabahati ve Cezası ile Bağlı Alacaklar gayrimenkullerin değerini, emlak vergisine esas teşkil VUK’da beyannamenin verilmemesi veya zamanında eden vergi değerine göre tespit ederler (VİVK md.10/2-b). verilmemesi fiiline bağlanmış iki kabahat tanımı
Gayrimenkulün ticari işletmeye dahil olması değerleme mevcuttur: Vergi Ziyaı (VUK md. 341ve 344) ve ölçüsünü değiştirmez. Usulsüzlük Kabahati (VUK md. 352).
Veraset yoluyla gayrimenkul intikalinde emlak vergi Vergi Ziyaı Kabahatinin Oluşumu
değerine göre değerlenen gayrimenkullerden; Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik • Evlatlıklar da dahil olmak üzere füruğ (çocuk) ve yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk eşten her birine isabet eden miras hisselerinin ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade 202.154’si (2018 yılı için), eder. • Füruğ bulunmaması halinde eşe isabet eden miras hissesinin 404.556’si (2018 yılı için) vergiden Usulsüzlük Kabahatinin Oluşumu
istisna edilmiştir (VİVK md.4/b). Usulsüzlük kabahatlerinin konusunu, vergi kanunlarının şekle ve usule ilişkin hükümlerine uyulmaması Veraset Yoluyla İntikallerde Vergi Oranı oluşturmaktadır. Oranlar için tablo 4.1’e (kitabınızda sayfa 108) bakabilirsiniz. Beyan süreleri ile ilgili yapılan bu düzenlemelerde kabahatleri oluşturan tek bir fiil vardır: Beyannamenin İntikal Eden Gayrimenkule İlişkin Verginin Beyanı zamanında verilmemesi.
Mükellefler veraset yoluyla iktisap olunan gayrimenkulleri Gecikme Faizi ve Gecikme Zammı bir beyanname ile bildirmeye mecburdurlar (VİVK md.7). Verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi dolayısıyla Vergiyi tarh eden daire; ziyaa uğrayan vergi tutarı üzerinden gecikme faizi
• Veraset yoluyla intikallerde ölen kimsenin uygulanır. Tahakkuk eden verginin zamanında ikametgâhının bulunduğu, ödenmemesi dolayısıyla vade tarihinden ödeme yapılana • Murisin ikametgâhı yabancı bir ülkede ise kadar geçen süre için gecikme zammı uygulanır.
Türkiye'deki son ikametgâhının bulunduğu, Gayrimenkullerin Diğer Yollar ile İntikallerinin • Muris Türkiye'de hiç ikamet etmemiş veya son Vergilendirilmesi ikametgâhı tespit olunamamış ise Hazine ve Daha önce de ifade edildiği gibi gayrimenkullerin veraset Maliye Bakanlığı’nın belirleyeceği yer vergi dışında, sağlar arasında bağış yoluyla veya ödül, ikramiye, dairesidir (VİVK md.6). hediye gibi yollarla karşılıksız intikali mümkündür. Verginin Ödenmesi Vergiye Tabi Gayrimenkul İntikalleri ve Mükellef Veraset ve intikal vergisi, mirasçılar tarafından, verginin Bağış yoluyla veya çekiliş ve yarışmalarda gayrimenkulün tahakkukundan itibaren 3 yılda ve her yıl Mayıs ve Kasım ödül olarak verilmesi halinde, gayrimenkul intikalinin aylarında olmak üzere 6 eşit taksitte ödenir. vergiye tabi olması için, tıpkı veraset yoluyla intikalde olduğu gibi;
• Gayrimenkulün Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda Vergi Tevkifatı olan kişilere ait olması, ve VİVK, futbol müsabakalarına ve at yarışlarına ait • Gayrimenkulün Türkiye sınırları içinde olması müşterek bahisler ile gerçek ve tüzel kişilerce düzenlenen gerekir. yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyeler üzerinden
Mükellefiyetin başlangıcı, beyanname verilen hallerde vergi kesintisi yapılmasını hüküm altına almıştır (VİVK beyannamenin verildiği tarih, diğer hallerde durumun md.16/4).
idarece öğrenildiği tarihtir (VİVK md.20). Gayrimenkul İntikallerinde Bağışı Yapan Açısından
VİVK 3. maddesinde sayılan kişi ve kuruluşlar vergiden Vergi Avantajları
muaf sayılmıştır. Bu kişi ve kuruluşlara her ne şekilde VİVK muafiyet ve istisnalarla bağış yoluyla gayrimenkul olursa olsun yapılan ivazsız gayrimenkul intikali vergiye iktisap edene bir takım avantajlar tanırken, bazı tabi olmayacaktır. kanunlarımızda da bağışı yapana vergi avantajı sağlayan düzenlemelere yer verilmiştir. Değerleme ve Vergi Matrahının Tespiti Bağış, ikramiye, ödül gibi isimlerle ivazsız intikallerde KDVK’nın 17/2-b maddesine göre; köylere, bunların gayrimenkuller emlak vergi değeri ile değerlenir. teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, siyasi partiler ve Değerleme günü gayrimenkullerin hukuken iktisap sendikalara, kamu menfaatine yararlı derneklere vb. edildiği gündür (VİVK md.11). bedelsiz olarak yapılan her türlü mal teslimi ve hizmet ifaları katma değer vergisinden istisna tutulmuştur. Gayrimenkuller tapuya tescil ile iktisap edilir. Dolayısıyla değerleme günü gayrimenkulün tapuya tescil edildiği Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, gündür. belediyelere ve köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) Matrah, gayrimenkulün bulunan değerinden kanunda kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk belirtilen indirimler yapıldıktan sonra kalan kısımdır. yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve İvazsız Gayrimenkul İntikalinde Vergi Oranı rehabilitasyon merkezi inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara Veraset ve intikal vergisi VİVK md.16’da yazılı artan yapılan her türlü bağış ve yardımlar gelir vergisi oranlı tarife üzerinden alınmaktadır. Tarife tablosu için 4.2 matrahından indirilebilir (GVK md.89/5). yi inceleyiniz.
Bir şahsa ana, baba, eş ve çocuklarından ivazsız gayrimenkul intikali halinde vergi, ivazsız intikallere ilişkin tarifede yer alan oranların yarısı uygulanarak hesaplanır.
İntikal Eden Gayrimenkule İlişkin Verginin Beyanı
Veraset dışındaki diğer yollarla gayrimenkul intikalleri, gayrimenkullerin hukuken iktisap edildiği tarihi takip eden 1 ay içinde beyan edilmelidir.
Verilen beyannameye;
• Gayrimenkulü bağışlayan ve bağışlananın nüfus cüzdan örneği ve ikametgah ilmühaberi, • Tapu sureti, • Emlak vergisi bildiriminin tasdikli sureti
eklenir.
Verginin Ödenmesi
Hesaplanan vergi tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl Mayıs ve Kasım ayında olmak üzere toplam 6 eşit taksitte ödenir.
Gayrimenkul intikalinde tapuya tescil işleminin yapılabilmesi için verginin tahakkukunun beklenmesine gerek yoktur. Tescil işlemini gerçekleştiren tapu dairesi, bu tarihten itibaren en geç 15 gün içinde durumu ilgili vergi dairesine bildirir. Verginin tahakkuk etmemesi veya tahakkuk eden verginin vadesinde ödenmemiş olması tescil işlemine mani değildir.