4. İşbirliği tatmin edici düzeyde mi? Özel Eğitimde İşbirliği ve Ekip Çalışması 5. Kurumsal etkenler işbirliğini ne kadar
İşbirliği, amaç ve çıkarları bir olanların oluşturduğu destekliyor? çalışma ortaklığı olarak tanımlanmaktadır. Ortak 6. Kişisel etkenler (beceriler, kültür) işbirliğini ne çalışmaları belli bir süre planlı olarak sürdürecek kişilere kadar destekliyor? ise “ekip” denmektedir. Ekip çalışmasının verimliliği, ekip 7. İşbirliği beklenen sonuçları veriyor mu? üyelerinin işbirliği ve uyum içinde çalışması olarak Bir ekibin yedi ile on arası üyesi olması idealdir, ekibin belirtildiğine göre bu ekibin işbirliğine ilişkin bazı temel daha kalabalık olması koordinasyon açısından zorluklara ilkelere uygun oluşturulması gerekir. Bu işbirliği ilkeleri; neden olabilmektedir. Ekibin fonksiyonel olması • İşbirliği gönüllülük esasına dayanır. koordinatörün iyi yönetimine bağlıdır. Bu nedenle • İşbirliğinde eşitlik olmalıdır. koordinatör ekip içerisinde bazı görev ve sorumlulukları • İşbirliğinde ortak amaç olmalıdır. yerine getirmelidir. İşbirliğine dayalı ekiplerde çalışmak • İşbirliğinde ortaya çıkacak ürünlerde ortak için yapılması gerekenler: sorumluluk olmalıdır. • Ekibin amacını ve her bir ekip üyesinin ekibe ne • İşbirliği kaynakların paylaşılmasını gerektirir. katacağını belirleyin. Her bir ekip üyesinden Ekip üyelerinin birbiriyle olan işbirliğine göre farklılaşan beklenilenleri düzenleyin. üç tür temel ekip modeli bulunmaktadır. Bu modeller; • Zaman çizelgesi oluşturun. Toplantı çoklu disipliner model, disiplinler arası model ve geçişli planlandığında tutarlı olun. Toplantılar için belirli disipliner modeldir. bir zaman ve süre belirleyin. Çoklu disipliner model: Bu modelde ekip üyeleri • Her bir toplantı için bir amaç belirleyin ve amaç birbirinden bağımsız çalışır ve engelli bireye sundukları gerçekleştirilene kadar bu amaca sadık kalın. hizmetleri de birbirlerinden bağımsız yürütürler. • İş yükünü ve sorumlulukları paylaşın. Disiplinler arası model: Bu modelde ekip üyeleri engelli Sorumlukları çeşitlendirerek üyelerin her zaman bireyin değerlendirilmesi ve sunulacak hizmetlerin aynı şeyleri yapmasını engelleyin. Üyelerin planlanması aşamasında bir arada bulunabilirken, daha istediği saatler konusunda esnek olun. sonra kendi sunacakları hizmeti bağımsız olarak • Uzmanlıkları paylaşın. Ortak olan ve tek olan yürütürler. uzmanlıkları belirleyin. Bilgi ve becerileri Geçişli disipliner model: Bu modelde ise, ekip üyeleri paylaşın. birbiriyle eşgüdüm içinde çalışırlar ve birbirlerinin • Başladığınız işi bitirin. Yapılmasına karar verilen sorumluluklarını yerine getirecek şekilde sunulacak şeylerin tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol hizmetleri birleştirebilirler. Diğer iki modelle arasındaki edin. en temel farklılık ekip üyeleri arasındaki bilgi ve beceri • Başarılarınızı kutlayın ve hatalarınızı birlikte paylaşımıdır. omuzlayın. Engelli bireylere sunulacak hizmetlerin bir ekip tarafından • İletişim kanallarını açık tutun. yürütülmesinin önemli faydalarından biri, bireyin yaşadığı İşbirliğine dayalı ekipler engelli bireye hizmet sunacak güçlüklerin her ekip üyesi tarafından farklı bir bakış bütün kişilerden oluşmalıdır. Hizmet sunacak ekip üyeleri açısıyla değerlendirilme imkânıdır. Başarılı bir ekip engelli bireyin ihtiyaçlarına göre değişiklik gösterebilir çalışması için ekip üyelerinin sahip olması gereken ancak genel olarak bakıldığında bu üyeler bireyin kendisi, beceriler bulunmaktadır. Bu becerilerden en temel üçü; aileler, öğretmenler, engelli bireye hizmet sunacak diğer becerilerde birbirine bağımlılık, ürünlerde birbirine uzmanlar (dil ve konuşma terapisti, doktor, hemşire, bağımlılık ve yeterliliktir. Becerilerde birbirine bağımlılık, engelli bakım elemanı, fizyoterapist, ergoterapist, ekip üyelerinin birbirleriyle etkileşim derecesini ifade diyetisyen, psikolog, odyolog, sosyal çalışmacı, çocuk etmektedir. Ekip üyelerinin etkili iletişim kurma gelişimi ve eğitimcisi), paraprofesyoneller ve yöneticiler becerilerine sahip olması, ekip çalışmasının başarısını olarak sıralanabilir. doğrudan etkileyecektir. Ürünlerde birbirine bağımlılık, ekip üyelerinin uzmanlıklarını aynı amaç doğrultusunda Ekip İçinde İletişim birleştirmeleridir. Ekip üyelerinin tümü hedefler İletişim duygu, düşünce veya bilgilerin akla gelebilecek konusunda fikir birliği içinde olmalıdır. Yeterlik, ekip her türlü yolla başkalarına aktarılması olarak üyelerinin engelli bireye sunacakları hizmet konusunda tanımlanmaktadır. En temel anlamıyla iletişim, iki ya da gerekli becerilere ve çevresel desteğe sahip olmasıdır. daha fazla kişinin karşılıklı mesaj alma ve vermesidir. Ekip çalışmasının başarılı olabilmesi için, ekip üyelerinin İletişim mesaj, kaynak, alıcı, kanal ve geribildirim olmak çok iyi bir iletişim, etkileşim ve işbirliği içinde olması üzere beş ögeyi içerir. gereklidir. Kaynak: İletiyi hedefe gönderen kişi, grup, kurum ya da Ekip çalışması başlatma ve yürütmede aşağıdaki soruların toplumdur. sorularak yanıtlarının netleştirilmesi faydalı olacaktır: Alıcı: Kaynak birimin etkilemeyi ya da davranışlarında 1. Kimlerle çalışılacak? değişiklikler oluşturmayı amaçladığı kişi veya birimdir. 2. Ne tür işbirliği gerekli? Mesaj: Kaynaktan alıcıya gönderilen bir uyarı, düşünce, 3. İşbirliğinden ne bekleniyor? duygu ya da bilginin kaynak tarafından kodlanmış halidir.
Kanal: Bir mesajın kaynaktan alıcıya ulaşmasını sağlayan • Paylaşılan bilgiler araçtır. • Sistemi ve amaçları değerlendirme Geribildirim: Alıcı tarafından kaynağa yöneltilen, • Süreç toplantıları kaynağın ilettiği mesaja cevap niteliğinde ortaya konulan • Formal/informal iletişim kanalları tepkilerdir. İletişim sürecine göre iletişimin aşamaları şöyle sıralanabilir; Felsefik ve Psikolojik Etmenler
• Kaynağın mesajı göndermesi • Liderlik stilleri • Alıcının mesajı alması • Vaka yönetimi • Alıcının mesajı anlaması • Ekip yönetimi • Mesajın alıcıda etki yapması • Duygusal iklim: güven-saygı-açık sözlülük • Alıcının geri bildirimi sağlamasıdır. • Karar verme İletişimin amaçları şöyle sıralanabilir: • Sorumluluğu paylaşma • Bilginin aktarılması ve belirsizliği gidermek, • Yönetsel öncelikler • Duygu, düşünce ve istekleri başkalarına aktarmak, Bakım Sağlayıcı Personelin İşbirliği
• Sağlıklı iletişim ile toplumsal güveni sağlamak, Yazılı bir bakım planı bakım elemanları arasında • İnsanın toplumsal rol ve sorumluluklarını yerine iletişimin bir yoludur. Bu plan bireyin karşılanması getirmek, gereken ihtiyaçlarını, uygulanmasına karar verilen • Alıcıda etki ve davranış değişikliği yaratmak, müdahaleleri, zaman çizelgesini ve görüşme yollarını • İnsanın kendisini ve başkalarını tanımasını içerir. sağlamaktır. Bakım sağlayıcı personele bazı problemlerin üstesinden İyi bir iletişimde kaynağın taşıması gereken özellikler ise gelebilmeleri için şu noktalarda destek sunulabilir: şunlardır; • Karşılıklı güven, anlayış, planlama ve işbirliği • Kaynak bilgili olmalıdır, geliştirme • Kaynak kodlama özelliğine sahip olmalıdır. • Bilgi ve tavsiye verme • Kaynak rolüne uygun davranmalıdır. • Bakım sağlayıcın personelin ve bakım hizmeti • Kaynak tanınmalıdır. alan bireyin endişelerini dikkatle dinleme İletişim becerileri sözel ve sözel olmayan iletişim • Seçenekleri netleştirme becerileri olarak ikiye ayrılabilir. • Bakım sağlayıcı personelin, bakım hizmetinin Sözel olmayan iletişim becerileri: neyi içerdiğini (uygulamalı detaylar ve • Fiziksel katılım (göz teması, yüz ifadeleri ve sorumluluklarının neler olduğu) anlamasını jestler) sağlama • Dinleme • Duygusal destek ve geri bildirim fırsatı sunma Sözel iletişim becerileri: İşbirliğinde Yaşanabilecek Sorunlar ve • İlerletici cevaplar Koordinasyon • Yorumlama • Duygulara tepki verme Ekip çalışmasının başarısını engelleyecek faktörler • Sorgulama aşağıda sıralanmıştır: • Özetlemedir. • Ekip üyelerinin rollerini bilmemeleri • Ailenin rolünü yerine getirmemesi Profesyoneller Arasında İşbirliği • Ekip üyeleri arasında rol dağılımın dengesizliği
Disiplinler arası ekip süreci uzmanlık, iletişim ve felsefi • Yapılan hataların ekip üyeleri tarafından tolere ve psikolojik etmenler olmak üzere üç başlık altında olup edilmemesi alt maddeler ise şu şekildedir; • Liderlik özelliğinin ve iletişim becerilerinin
Uzmanlık eksikliği • Anlaşılır dil kullanmama ve toplantılara • Tutumlar ve değerler sistemi katılmama • Teknik beceriler Ekip üyeleri arasında ortaya çıkabilecek çatışmaların • Kuramsal çerçeve çözümüne ilişkin öneriler ise şunlardır: • Yetki ve görev sınırları • Karşındaki kişinin bakış açısını anlamaya çalışma • Önceden belirlenmiş roller • Aktif dinleyici olmaya çalışma • Uzmanlık hiyerarşisi • Karşındaki kişinin kendisini ifade etmesine izin İletişim verme • Kullanılan dil ile ilişkili engeller; jargonlar, • Karşındakinin görevine değil amacına odaklanma kısaltmalar
• Olası çözüm yolları için yaratıcı fikirler üretmeye çalışma • Ekip olarak bilime, yasalara ya da mesleki standartlara uygun nesnel ölçütler geliştirme ve üzerinde uzlaşmadır. Bu süreçte öğretmen ve sağlık hizmetleri arasındaki işbirliği, ailelerle-uzman işbirliği ve paraprofesyonellerle işbirliği önem kazanan konular arasında yer almaktadır.