İş Sağlığı ve Güvenliği — Ünite 4 Soru-Cevap

Hukuki Sorumluluk: Bir kimsenin sözleşmeye aykırı davranış veya hukukun yazılı veya yazısız kurallarına aykırı hareketi nedeniyle başkasına vermiş olduğu zararı tazmin etme borcudur.

Borçlunun alacaklıya karşı borçlanmış olduğu edimi ifayla yükümlü olması akdi sorumluluktur.

Bir kimsenin hukuka aykırı fiili sonucu ortaya çıkan sorumluluk ise akit dışı sorumluluktur.

Sorumluluk türleri;
• Akdi sorumluluk,
• Akit dışı sorumluluk,
- Kusur sorumluluğu,
- Sebep sorumluluğu,
• Hukuka uygun müdahaleden doğan sorumluluk.

Kusur: Hukuka uygun olmayan, hukuk düzeninin kınadığı bir irade veya irade noksanıdır.

Kast: İradenin bilerek ve isteyerek hukuka aykırı sonuca yönelmesidir.

İhmal: Hukuka aykırı sonucu istememekle birlikte bu sonucun önlenmesi için gerekli dikkat ve özenin gösterilmemesidir.

Olağan sebep sorumluluğu: Kanunda öngörülen özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesine dayanan bir kusursuz sorumluluk halidir.

Tehlike sorumluluğu: Sorumluluğun, ağır tehlike taşıyan işletme veya faaliyetin yürütülmesi esasına dayanan bir kusursuz sorumluluk halidir.

Karine: Bilinen mevcut olaylara dayanarak bilinmeyen bir olayın varlığının kanun tarafından farz edilmesidir.

İşverenin sorumluluğunun koşulları şunlardır:
• İşverenin, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması,
• İşçinin, alınmayan önlemler nedeniyle zarara uğraması,
• Uygun illiyet bağının olması.

İlliyet Bağı: Haksız fiil sebebiyle ortaya çıkan zararın tazmini borcunun doğabilmesi için haksız fiil ile zarar arasında bulunması gerekli neden-sonuç ilişkisidir.

İlliyet bağını ortadan kaldıran sebepler;
• Mücbir sebep,
• Zarar görenin kusuru,
• Üçüncü kişinin kusurudur.

Mücbir Sebep: Sorumlunun faaliyet ve işletmesi dışında oluşan sözleşmeden doğan borcun ihlâline kesin olarak ve kaçınılmaz bir şekilde yol açan, öngörülmesi ve karşı
konulması mümkün olmayan olağanüstü bir olaydır.

Zamanaşımı: Bir alacak hakkının belli bir süre içinde kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinin yitirilmesi ya da kanunda öngörülen sürenin geçmesi ile bir hakkın dava yoluyla elde edilebilme olanağının zayıflamasıdır.

Hayvan bulunduranın sorumluluğunun şartları şunlardır:
• Üçüncü kişinin uğradığı bir zarar olması,
• Bu zararın hayvan tarafından verilmiş olması,
• Zarar ile hayvan arasında uygun illiyet bağının olması.

Yapı malikinin sorumluluğunun şartları şunlardır:
• Bina veya diğer yapı eserlerinin olması,
• Bina veya diğer yapı eserlerinin yapımında bozukluk veya bakımında eksiklerin olması,
• Bina veya diğer yapı eserinin yapımında bozukluk veya bakımında eksiklik ile uğranılan zarar arasında uygun illiyet bağının olması.

Müteselsilen Sorumluluk: Kusurlarının hafif veya ağır olması hesaba katılmadan sorumlulardan her birinin zararın tamamından mesul tutulmasıdır.

Geçici İş İlişkisi: İşverenin, devir sırasında yazılı rızasını almak suretiyle bir işçiyi, holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde veya yapmakta olduğu işe benzer işlerde çalıştırılması koşuluyla başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devretmesidir. 

Alt İşveren: Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işverendir.