İş Kazalarının ve Meslek Hastalıklarının Değerlendirilmesi

Kaza Sıklık Oranı: Belirli bir dönemde, bir milyon insan-saatlik çalışma süresi içinde meydana gelen ve bir günden fazla iş göremezlikle sonuçlanan kaza sayısını ifade eder.

Kaza Ağırlık Oranı: Belirli bir dönemde, bir milyon insan-saatli çalışma süresi içinde iş kazası nedeniyle kaybolan işgünü sayısını ifade eder.

İş kazalarının nedenleri şunlardır:
• İnsana bağlı nedenler,
• Fiziksel ve mekanik çevre koşullarına bağlı nedenler.

İş kazalarına yol açan insana bağlı nedenler şunlardır:
• Kişisel özellikler,
• Fizyolojik faktörler,
• Psikolojik faktörler.

Tehlikeli davranışlara yol açan kişisel özellikler şunlardır:
• Yaş,
• Cinsiyet,
• Medeni durum,
• Statü,
• Kıdem,
• Eğitim düzeyi.

Tehlikeli davranışlara yol açan fizyolojik faktörler şunlardır:
• Fiziksel yetersizlikler,
• Fiziksel uyumsuzluk,
• Uykusuzluk,
• Yorgunluk.

Tehlikeli davranışlara yol açan psikolojik faktörler şunlardır:

• Zihinsel yetenek,
• Duygusal yapı,
• Sakarlık,
• Duygusal uyumsuzluk (tatminsizlik),
• Aşırı güven duygusu,
• Stres,
• Yapılan işe ve ortama uyum (konsantrasyon) sorunu,
• İhmalkârlık.

İş kazalarına yol açan fiziksel ve mekanik çevre koşullarına bağlı nedenler şunlardır:
• Makinelerin yol açtığı kazalar,
• Üretim organizasyonunun yol açtığı kazalar,
• Çevresel faktörlerin yol açtığı kazalar.

Makinelerden kaynaklanan başlıca kaza nedenleri şunlardır: 
• Makinenin üretimi sırasında bilinmeyen veya öngörülemeyen tehlikeli bir yönünün makinenin kullanılmaya başlamasından sonra fark edilmesi,
• Makinenin üretim hatası nedeniyle arızalı olması,
• Makinenin standartlara uygun olmayan şekilde üretilmiş olması,
• Makinenin kapasitesinin aşırı zorlanması,
• Makineler için gerekli bakım ve onarım işlemlerinin ve periyodik bakımlarının zamanında yapılmaması,
• Makinelerin asıl kullanım alanları ve amaçları dışında kullanılması,
• Kişisel koruyucu malzemelerin kullanılmaması,
• Makinelerin koruyucularının olmaması veya varsa bile devre dışı bırakılmasıdır.

İş kazalarına yol açan çevresel faktörler şunlardır:
• Gürültü,
• Aydınlatma,
• Isı ve nem,
• Radyasyon.

Mutlak Nem: Birim hacimdeki nem miktarıdır.

Bağıl Nem: Havadaki nem miktarının o havanın alabileceği maksimum neme olan oranıdır.

Spesifik Nem: Bir gazda bulunan su buharı ağırlığının gaz ağırlığına olan oranıdır.

Radyasyon türleri şunlardır:
• Elektromanyetik,
- İyonize radyasyon,
- İyonize olmayan radyasyon
• Ses,
• Parçacık.

Meslek hastalıklarına neden olan başlıca faktörler şunlardır:
• Kimyasallar,
• Tozlar,
• Mikroorganizmalar,
• Fiziksel faktörler.

Mesleki Deri Hastalıkları: Ciltte yani deride meydana gelen meslek hastalıklarıdır. Mesleki deri hastalıkları, tüm meslek hastalıkları içinde yaklaşık %60’lık bir orana sahiptir.

Mikroorganizmaların yol açtığı mesleki bulaşıcı hastalıklar 3 başlıkta ele alınabilir:
• Hayvanlardan insanlara geçen mesleki bulaşıcı hastalıklar,
• Çalışma ortamından (toprak, su, hava) bulaşan mesleki hastalıklar,
• Virütik mesleki enfeksiyon hastalıkları.

Şarbon, genelde ot yiyen hayvanlarda görülen ve bu hayvanlarla temas ya da bunların besin olarak tüketilmesiyle insana bulaşan, bakterilerin yol açtığı bir hastalıktır. Solunum yoluyla da bulaşabilmektedir. Özellikle tarım işçilerinde, tabakhane işçilerinde, kasaplarda, veterinerlerde ve yün işçilerinde görülür. Akciğerleri ve sindirim sistemini olumsuz etkilemektedir.

Tetanoz, topraktaki bakterinin derideki bir yara ve çizik gibi yollarla organizmaya girmesinden kaynaklanan bulaşıcı bir hastalıktır. Merkezi sinir sistemini etkileyen hastalıkta önce çene kaslarında görülen ağrılı kasılmalar (çene kilitlenmesi) daha sonra bütün vücuda yayılmaktadır. Tedavi edilmezse çok ağrılı kasılma nöbetleriyle sürmekte ve ölümle sonuçlanmaktadır.

Risk Değerlendirme: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin çalışanlara, işyeri ve çevresine verebileceği zararların ve bunlara karşı alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla yapılması gereken çalışmalardır.