uzaktaki farksızlık eğrisinin üzerinde bulunmak isteyecek, Neoklasik Çalışma/Boş Zaman Teorisi ancak (b) bütçe kısıtının ötesine geçemeyecektir. Buna
Neoklasik çalışma/boş zaman teorisinde zaman göre şekildeki I eğrisi üzerindeki M noktası mevcut kullanımının iki tipi olduğu savunulur. Bunlar “çalışma” düzeyi ile bireyin ulaşamayacağı bir fayda seviyesini ve “boş zaman”dır. Örneğin, bir haftada toplam 168 saat gösterdiğinden ilk adımda elenecek seçenektir. Öte olduğu ve bireyin 68 saati yemek, uyumak gibi biyolojik yandan, K ve L noktaları bütçe kısıtı üzerinde bulunmakla ihtiyaçları için harcayacağı varsayılırsa, birey kalan 100 birlikte faydayı maksimize etmemektedir. Buna karşılık saatin bir kısmını çalışmak için kullanacak, bir kısmını ise I farksızlık eğrisinin bütçe kısıtına teğet olduğu nokta (X boş zaman olarak talep edecektir. noktası) hem bütçe kısıtının hem de bireyin ulaşabileceği
Burada piyasa dışı aktiviteleri kolaylık sağlamak amacıyla en yukarıdaki farksızlık eğrisi üzerinde olması nedeniyle ‘boş zaman’ olarak nitelendiriyoruz. Gerçekte çocuk fayda maksimizasyonunun sağlandığı denge noktasıdır. bakımı, yemek pişirmek, ev işlerini yapmak gibi Buna göre birey haftalık zamanının 50 saatini boş zaman faaliyetlerin de piyasa dışı aktivitelerin içinde yer aldığını olarak değerlendirip 50 saati ile piyasa çalışması yapıp ve bunların vakti boş geçirmek kadar rahat işler 250 lira gelir getirterek faydasını maksimum seviyeye olmadıklarını belirtmekte fayda vardır. çıkarmıştır.
Neo-klasik teori zaman kullanımı için sadece iki alternatif Ücret Oranındaki Değişmeler
varsaydığına göre, bireyin bunlardan birine yönelik Gelir ve İkame Etkileri: Ücret oranının değişmesi, bütçe talebinin belirlenmesi diğerine olan talebi de ortaya kısıtının ve denge çalışma kararının değişmesine neden çıkaracaktır. olur. Örneğin, ücret oranının yükselmesi bireyin çalışma kararını etkileyen ve ters yönde çalışan iki etki meydana Tercihler ve Farksızlık Eğrileri: Tercihler, bir malın diğer getirir. Bunlardan gelir etkisine göre, ücretin yükselmesi mal ve hizmetlere göre arzu edilebilirliği hakkında kişinin gelirinin yükselmesi anlamına gelir. Boş zaman kişilerin psikolojik hisleri ve sezgileridir. gelir arttığında talebi artan normal bir mal olduğundan, bu Kitabınızın 22. sayfasındaki şekil 2.1 incelendiğinde I1 durumda birey daha fazla boş zaman satın alarak çalıştığı üzerindeki C ve B noktaları farklı kombinasyonları süreyi azaltır. Gelir Etkisi, ücret sabitken gelir değişimine göstermekle birlikte, A noktası ile aynı tatmin düzeyini bağlı olarak çalışma süresinin nasıl değişeceğini gösteren gösterdiği için I eğrisi farksızlık eğrisi olarak adlandırılır. etkidir. Öte yandan ücret oranı yükseldiğinde zamanı boş olarak geçirmenin maliyeti de yükselecek, bu durum Farksızlık Eğrisi; üzerindeki her noktada farklı gelir ve bireyi daha fazla çalışmaya yöneltecektir. Bu etkiye de boş zaman kombinasyonları ile aynı fayda düzeyini ikâme etkisi denilmektedir. İkâme Etkisi, gelir sabitken gösteren eğridir. ücret değişimine bağlı olarak çalışma süresinin nasıl
Eğri boyunca aşağıdan yukarıya gidildikçe, aynı miktar değişeceğini gösteren etkidir.
(10 saat) boş zamandan vazgeçmesi istenilen şahıs A’dan Ücret oranı yükseldiğinde çalışma süresinin ne olacağı bu B’ye 100 liralık artış isterken, B’den C’ye daha fazla (200 iki etkiden hangisinin daha kuvvetli olduğuna bağlıdır. liralık) fark istemektedir. Bunun nedeni orijine yaklaştıkça boş zaman miktarının gittikçe azalmasıdır. İktisatın temel Bireysel Emek Arz Eğrisi: Kitabınızın 25. sayfasındaki konularından olan Nedret (kıtlık) Kanunu’na göre miktarı şekil 2.5 incelendiğinde çeşitli ücret düzeylerinde bireyin azalan şey değerlenecektir. çalışmak istediği süreleri gösteren eğriye geriye kıvrımlı bireysel emek arz eğrisi denmektedir. Geriye Kıvrımlı Tüketim İmkânları: Bütçe Kısıtı: Faydasını en üst düzeye Bireysel Emek Arz Eğrisi, düşük ücret düzeylerinde ikâme çıkarmak isteyen bireyin zamanı nasıl kullanacağını etkisi sebebiyle pozitif, yüksek ücret düzeylerinde ise gelir araştırdığımıza ve farksızlık eğrilerinin orijinden etkisi sebebiyle negatif eğimli arz eğrisidir. uzaklaştıkça daha yüksek fayda düzeyini gösterdiğini bildiğimize göre, sorunun çözümü basit gibi Buna göre, W2 ücret düzeyine kadar ikâme etkisi baskın gözükmektedir: Bunun için orijinden en uzaktaki bir olduğu için ücret arttığında çalışma süresi de artacaktır. farksızlık eğrisinin üzerinde bulunmak yeterlidir. Bu ücret düzeyinden sonra ise, gelir etkisi daha kuvvetli kabul edildiğinden, ücret artışları çalışma sürelerinin İnsanlar çok isteseler bile gelirlerini aşan miktarlarda mal azalmasına neden olacaktır. ve hizmet talep edemeyeceklerine göre, talep edebileceğimiz boş zaman/ çalışma süresi miktarları da Piyasa Emek Arz Eğrisi: Emek piyasasında çeşitli ücret sınırlı olacaktır. Bunu aşağıdaki bütçe kısıtı ile düzeyleri ile çalışma süreleri arasındaki ilişkiyi gösteren gösterebiliriz. Bütçe Kısıtı, ücret oranı ve ücret dışı gelir eğridir. Piyasa kişilerden oluştuğuna göre, çeşitli ücret veri iken bireyin elde edebileceği bütün gelir ve çalışma düzeylerinde piyasadaki şahısların tek tek çalışma süresi kombinasyonlarını gösteren eğridir. sürelerini toplarsak o ücret düzeyinde piyasadaki toplam emek arz miktarını bulabiliriz. Aşağıdaki şekil bu yolla Çalışma Kararı Dengesi: Kitabınızın 23. sayfasındaki elde edilen piyasa emek arz eğrisini göstermektedir. şekil 2.3 incelendiğinde Faydasını maksimize etmek Kitabınızın 26. sayfasındaki şekil 2.6 incelendiğinde emek (azamileştirmek) isteyen birey (a) mümkün olabilen en arz eğrisi (S˪) pozitif eğimli olarak çizilmiştir. Yapılan
ampirik gözlemler ücretler arttığında bazı kimselerin gelir hususlarda iyileştirmeler yapılmışsa) ücret değişmemiş etkisi ile çalışma sürelerini azalttıklarını, ancak piyasada bile olsa daha fazla kişi çalışmak isteyecektir. onlardan daha çok kişinin ikâme etkisi nedeniyle çalışma İşçi Sayısının Artması: Emek arzının temel sürelerini arttırdıklarını göstermiştir. Piyasanın genelinde belirleyicilerinden birisi de işçi sayısıdır. Bir emek ikâme etkisinin daha baskın olması, piyasa emek arz piyasasında işçi sayısının artması iki unsura bağlıdır. eğrisinin şekilde görüldüğü gibi pozitif eğimli olmasını Bunlardan birincisi doğum oranının ölüm oranından fazla sağlamaktadır. olmasıdır. Zaman içinde tıp teknolojisinde; ulaştırma, su Emek Arz Kararı ve Ücret Oranları: bir mesleğin piyasa ve arıtma sistemlerinde sağlanan gelişmeler ölüm arz eğrisinin pozitif eğimli olması diğer şeyler eşitken oranlarını azaltmış, nüfusun artmasını sağlamıştır. Ancak çalışılmak istenilen sürenin ücret oranı artarken artacağını, “çalışabilir nüfus”un 15-64 yaş arası olduğu düşünülürse, azaldığında ise azalacağını göstermektedir. emek arz eğrisi nüfusun bu şekilde artmasının kısa dönemde emek arzını çizilirken dikey eksende, örneğin neden çalışma koşulları etkilemeyeceği söylenebilir. yerine ücret oranının seçildiği sorusu akla gelebilir. Bunun üç nedeni vardır. İlk olarak, ücretler ölçülebilir nitelikte iken, mesleğin diğer özellikleri böyle değildir. İkinci olarak her ne kadar bazı kimseler için emek arz kararında ücret dışı unsurlar etkili olabilse de pek çok kişi bu kararı ücret oranlarına bakarak vermektedir.
Emek Arzını Etkileyen Ücret Dışı Unsurlar
Herhangi bir mesleğin emek arzı sadece o mesleğin ücret oranlarına bağlı değildir, başka unsurlar da işgücünün çalışma kararını etkiler. Bu unsurlar; Diğer Ücret Oranları, Ücret Dışı Gelir, İşlerin Ücret Dışı Yönleri, Bireylerin Boş Zamanı Tercih Etmeleri ve İşçi Sayısının Artmasıdır.
Diğer Ücret Oranları: Bireyler, emek arzı ile ilgili kararlarını verirlerken sadece çalıştıkları işte aldıkları ücretlerle ilgilenmezler. Kendi niteliklerine uyan diğer işlerin ücret oranları da emek arz kararlarını etkiler. Bu nedenle, herhangi bir işin ücreti değişmemiş olsa da işçilerin alternatif olarak çalışabilecekleri işlerin ücretlerinde meydana gelen değişmeler, o işe yönelik emek arz kararlarını etkileyebilecektir. Konuyu bir örnek yardımıyla açıklamak mümkündür.
Ücret Dışı Gelir: Daha önce gelir etkisi incelenirken ücret dışı gelirde meydana gelen artışların bireylerin daha fazla boş zaman satın almalarına, bir başka deyişle çalışma sürelerini kısaltmalarına sebep olduğu belirtilmişti. Herhangi bir yörede işgücünün büyük bir kısmının ücret geliri dışında gayrimenkul (emlak) gelirine de sahip olduklarını varsayalım. Bir deprem sonrası insanlar ücret dışı gelirlerini kaybederlerse yaşam standartlarını düşürmemek için ücret değişmese bile daha fazla çalışmaya karar vereceklerdir
Bireylerin Boş Zamanı Tercih Etmeleri: İşlerin ücretlerinde bir değişme olmadığı hâlde, bireylerin boş zamanlarının çeşitli nedenlerle daha değerli/değersiz oluşu emek arzını etkileyecektir.
İşlerin Ücret Dışı Yönleri: Bireyler, herhangi bir işte çalışıp çalışmamaya sadece o işin ücretine değil, aynı zamanda çalışma koşullarına da bakarak karar verirler. Buna göre çalışma koşullarının iyileştirildiği işlerde (örneğin yapılan düzenlemeler ile iş daha güvenli hale getirilmiş, çalışma ortamında ısı, aydınlatma, gürültü gibi