CBS224U-COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN KULLANIM ALANLARI II
Ünite 6: Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Ticarette Kullanımı
Giriş
Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS), mekânsal verilere konu olan olaylar ya da olgular ile ilgili ilişkileri, kalıpları ve eğilimleri görüntülememize, anlamamıza, yorumlamamıza ve görselleştirmemize olanak tanır. CBS’nin sıklıkla kullanıldığı sektörlerden biri de ticarettir.
Çünkü CBS kullanılarak bir işletmenin bir sonraki mağazası için en uygun lokasyonun neresi olduğunun belirlenebilir. Sektör verileri incelenerek yeni müşteriler bulunabilir. Benzer şekilde satış verilerinin haritada gösterimi ile işletmenin en fazla hangi alanlara hizmet verdiği belirlenebilir. Verilerin elektronik tablolarda sunumu işletmelerin mevcut durumlarının yorumlanmasına, sorgulanmasına yani anlaşılmasına olanak tanır. Bu soruların doğru şekilde yanıtlanması da doğru pazarlama ve satış stratejilerini beraberinde getirir. Böylelikle ticarette üretim ve verimlilik artar. Sunduğu tüm bu fırsatlar CBS’yi ticaretin geliştirilmesi ve daha verimli hale getirilmesinde önemli bir planlama bileşeni hâline getirmektedir.
Bilgi Ekonomisi çeşitli ekonomik sektörlerdeki maddi varlıklar, ürünler hakkında bilgi, bilgiye dayalı varlıklar ile değerin değişmesine yönelik geniş ve uzun vadeli eğilimdir.
Dijital Ekonomi ise bilginin bilgisayar destekli dijitalleştirilmesi yoluyla ekonominin tüm sektörlerinin yakın zamanda gerçekleşmiş dönüşümünü ifade eder.
Ticaretin Coğrafyası
Ticaret, malların, hizmetlerin, bilgilerin ve sermayenin ulusal veya uluslararası iletimidir. İpek Yolu, ticaretin doğuşunun coğrafya ile ne kadar etkili olduğunu gösterir. Aynı zamanda yarattığı sonuçlar itibariyle de ticaret coğrafya ile doğrudan ilişkilidir.
Küresel Ticaretin Özellikleri
Ulusal ekonomilerin küresel ekonomik sisteme entegrasyonu yani küreselleşme geçtiğimiz yüzyılın en önemli gelişmelerinden biri olmuştur. Bu anlamda ülkeler arası ticaret uzun zamandır kapitalizmin merkezinde yer almakta olup giderek büyüyen özelliği sayesinde dünyanın çeşitli bölgelerini birbirine bağlamada önemli bir faktördür. Küresel ölçekte ithalat ve ihracat olmak üzere iki tür ticaret bulunur.
İthalat, yabancı bir ülkeden mal ve hizmet satın alınması işlemidir. Mal ve hizmetlerin alıcısı ise “ithalatçı” olarak anılır. İthalat, belirli pazarlara olan bağımlılığı azaltma, uluslararası ticaret teknolojisinden yararlanma ve ekonomik işbirliğini artırma gibi avantajlar sunar. Bununla birlikte aşırı rekabete yol açma ve yerel üreticiye zarar verme gibi birtakım dezavantaj ya da riskleri de taşır.
İhracat, kişi veya kurumlar tarafından üretilen mal ve hizmetlerin yurtdışına satılmasıdır. Mal ve hizmetlerin satıcısı, ihracatçı olarak anılır. İhracat, üretimi arttırmak, satış ve gelirli artırmak, ekonomik büyümeye katkı
sağlamak ve daha fazla bilgi veya deneyim kazanmaya imkân sağlama gibi fırsatlar sunar. Bununla birlikte ithal ürünlere göre daha maliyetli üretim gibi risklerde taşır.
Küresel ticaretin en önemli özelliği ticaret hacminin giderek büyüyor olmasıdır. Küresel ticaret giderek gelişmekte ve güçlenmektedir. Öyle ki günümüzde hiçbir ülkenin uluslararası ticaretin dışında kalması mümkün değildir. Uluslararası ticaretin mevcut durumuna ilişkin birtakım özellikler belirlemek mümkündür. Bunlar:
• Bölgesel Uzmanlaşma • Uluslararası Rekabet • Satıcıların Alıcılardan Ayrılması • Aracı Zincirinin Uzun Olması • Karşılıklı Kabul Edilebilir Para Birimi
Bölgesel uzmanlaşma: Küresel ticaretin en önemli özelliği ve temel dayanağıdır. Çünkü uluslararası ticaret, temelde coğrafi uzmanlaşma sayesinde mümkündür. Her ülke belirli ürünlerin ya da hizmetlerin üretiminde uzmanlaşmıştır.
Uluslararası Rekabet: Küresel ticaret, rekabetin güçlü olduğu bir alandır. Çeşitli ülkelerden üreticiler, ürünlerini satmak için aynı ürünü üreten farklı üreticilerle rekabet etmelidirler. Bu noktada ürünlerin kalitesi, tasarımları, paketleme özellikleri, fiyatları, reklam stratejileri gibi unsurlar piyasada kazananı belirlemede önemli rol oynar.
Satıcıların Alıcılardan Ayrılması: Uluslararası ticarette satıcılar ve alıcılar farklı ülkelerdendir. Genellikle birbirleriyle hiç tanışma şansları olmayabilir. Bu nedenle, ticari işlemler için aracılara bağlı olmaları gerekir.
Aracı Zincirinin Uzun Olması: Uluslararası ticaret prosedürü oldukça uzun ve karmaşıktır. Alıcıların ve satıcıların tüm işlemleri kendilerinin yapması çok zordur. Nakliye acenteleri, takas acenteleri, bankaları gibi uzman aracıların hizmetlerine ihtiyaç duyarlar.
Karşılıklı Kabul Edilebilir Para Birimi: İthalatçı ve ihracatçı ülkelerin para birimleri genellikle farklıdır. Bu nedenle, ödemelerde karşılıklı olarak kabul edilebilir bir para birimi bulmaları gerekir. Uluslararası ticarette genellikle dolar ve sterlin kullanılır.
Bir Coğrafi Yer Değiştirme Olarak Ticaret
Kaynakların ülkelere göre dağılışı eşit olmaktan uzaktır. Tarımsal üretime dair de eşitsizlikle ilgili örnekler vermek mümkündür. Küresel ölçekte var olan eşitsizlik nedeniyle ülkeler, kendi ihtiyaç ve isteklerini karşılayacak kaynaklara veya kapasiteye sahip olmayabilirler. İhtiyaç duydukları mal, hizmet, bilgi ya da sermaye için ihtiyaç duydukları ürünleri ithal ve ihtiyaç fazlası ürünlerini ihraç ederler.
Ticaret doğal kaynaklardan sermayeye, bilgiden altyapıya çeşitli unsurların coğrafi olarak devamlı yer değiştirmesine neden olur. Dolayısıyla ticaret, ticarete söz konusu olan unsurların coğrafi olarak yer değiştirmesidir. Ticaret faaliyetleri ile birlikte yer değiştiren beş faktör,
mevcut uluslararası ve ekonomik çevrelerde, öngörülebilir gelecekte bir ulusun rekabet avantajının anahtarları olarak tanımlanmaktadır.
Küresel ticaret ile birlikte doğal kaynaklar ülkeler arasında yer değiştirir. Doğal kaynaklar hammaddeleri içerir. Küresel ölçekte ticari mal ticaretinin yaklaşık beşte birini doğal kaynaklar oluşturur. Bu anlamda hammadde ticaretinin pek çok ülke için temel gelir kaynağı olduğu görülür. Doğal kaynakların ticareti, diğer ürünlerin ticaretine göre oldukça farklıdır. Bunun nedeni doğal kaynakların eşitsiz coğrafi dağılımıdır.
İnsan kaynakları veya beşeri kaynakların yer değiştirmesi ağırlıklı olarak işgücü ile ilgilidir. Bu anlamda işgücünün miktarı, eğitim durumu, vasıflı ya da vasıfsız işgücü olma durumu ve işgücü maliyetleri insan kaynakları ile ilgili en önemli faktörlerdir. İşgücü hareketliliği ya da işgücü göçü, yalnızca ticaret değil, hizmet, sanayi ve tarım sektörleri ile de ilgilidir. Beyin göçü ticaretle ilişkili olarak ele alınan en tipik göç türlerindendir. Beyin göçü, iyi eğitimli, beşeri sermayesi yüksek kişilerin göçünü ifade eder. Genellikle az gelişmiş ülkelerden gelişmiş ülkelere doğru gerçekleşir. Beyin göçü bu nedenle göç veren ülkeler için sermaye kaybı anlamına gelirken göç alan ülkeler için sermayenin gelişimi anlamına gelir.
Sermaye, ticareti finanse etmek için kullanılan para arzı ve bankacılık hizmetleri ile ilişkilidir. Bir kişi bir mal veya hizmeti ithal ettiğinde alıcı (ithalatçı) satıcıya (ihracatçıya) tıpkı yurtiçi işlemlerde olduğu gibi parasal bir ödeme yapar. Böylelikle ülkeler arasında maddi bir sermaye unsuru olarak paranın coğrafi olarak yer değiştirmesi söz konusu olur. Buna sermaye transferi ismi de verilir.
Bilgiye dayalı kaynaklar araştırma geliştirme faaliyetleri ile teknolojik destek ve yenilikleri kapsar. Aynı maddi sermayenin transferinde olduğu gibi teknolojinin de küresel ölçekte transfer edildiği görülür. Teknoloji transferi, belirli bir teknolojinin daha önce kullanılmadığı bir ülkeye gelişini veya transferini ifade eder. Ticaret, teknoloji transferini birkaç şekilde etkiler. Bunlardan en belirgini taklittir. Herhangi bir ülke ithal ettiği bir ürünün aynısı olmasa bile benzerini üretebilir.
Altyapı, ticaretin kolaylaştırılmasında kilit bir rol oynamaktadır. Bir ülkeye rekabet avantajı sağlayan, mal ve hizmetlerin üretim ve transferini etkileyen kamusal hizmetler altyapı ile ifade edilir. Ulaşım, ticaret ile ilgili en önemli altyapı bileşenlerindendir
Ticaretin Bileşenlerine Göre Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Kullanımı
Dijital çağda, şirketler ve hükümetler, inovasyon ve teknolojik iyileştirme yoluyla (dronelar, sanal gerçeklik çözümleri) büyümeyi hızlandırmayı amaçlayan politikalar benimsemiştir. İfade edilen dijital teknolojiler sanayiden turizme, tarımdan hayvancılığa kadar farklı sektörlerde etkili şekilde uygulanmaktadır. Ticarette teknolojik yeniliklerin kullanıldığı sektörlerden biridir. CBS bu
teknolojiler arasında en dikkat çekicilerdendir. CBS’nin ticaret faaliyetlerindeki kullanımı üç farklı başlık altında incelenebilir. Bunlar şu şekildedir:
• Tesis ve Üretim • Ulaştırma ve Lojistik • Pazar ve Tüketim
Üretim ve Tesis
Herhangi bir ürünün ticaretinin gerçekleşebilmesi için öncelikle o ürünün üretilmesi gerekir. Bu anlamda üretim ticaretten önce gelir. Bununla birlikte herhangi bir ürünün de üretilebilmesi için bir takım mal ve hizmetlere ihtiyaç vardır. Bu unsurların o ülkede bulunmaması onların farklı ülkelerden satın alınmasını yani ithal edilmesini gerektirebilir. Bu durumda üretimin yapılabilmesi için önce ticaretin yapılması gerekir. Buna göre üretim ve ticaretin birbirinden ayrılmaz bir özelliğe sahip olduğu görülür. Dolayısıyla ticaret ile ilgili araştırma ve analizlerde incelenen ticari ürün ya da işlemin üretimi mutlaka dikkate alınmalıdır.
Üretim ticaretin kimi zaman başlangıcı kimi zamanda sonudur. Üretimin sahip olduğu bu özellik ticaretin geliştirilmesinde onun göz önünde bulundurulması gereken bir değişken olduğu gösterir. Başka bir deyişle ticaretteki başarı, üretimdeki başarı ile ilişkilidir. Bu nedenle üretimin doğru yerde yapılması verimli ve etkili bir üretimi beraberinde getirir. Üretimin doğru yerde yapılması ise doğru lokasyonun nerede olduğu sorusunu beraberinde getirir.
Günümüzün iş yeri seçim süreci, ulaşım, vergi teşvikleri, emlak maliyetleri, enerji maliyeti ve kullanılabilirliği, işgücü ve tedarik zincirlerine, pazarlara ve kaynaklara yakınlık gibi ekonomik faktörlerin dikkate alınmasıyla başlar. Ek faktörler arasında endüstri kümelerine yakınlık, bağlantı kurumları ve yenilikçi bir kültür ve sosyal ağların varlığı yer alabilir.
Doğru bir yer seçimi yapılabilmesi için çok sayıda veriye ihtiyaç duyulur. Örneğin rakip firmaların mağaza ya da tesisleri nerede? Müşterilerin talepleri nelerdir? Müşterilerin gelir seviyesi nedir? Bölgenin doğal afet riski var mı? Bu sorular yer seçiminde ihtiyaç duyulan bilgiler konusunda ilk akla gelen örneklerdir. Yer seçimi danışmanlığı yapan firmaların yer seçimlerinde göz önünde bulundurdukları faktörlerden bazıları şu şekildedir: işgücü mevcudiyeti, işgücü maliyeti, erişebilirlik, jeopolitik riskler, altyapı, emlak piyasası.
CBS’nin en karakteristik özelliklerinden biri farklı kaynaklardan farklı araçlar kullanılarak toplanan verilerin bir arada görüntülenebilmesine ve analiz edilmesine imkân vermesidir. Bu nedenle CBS kullanılarak bir sonraki mağaza, dağıtım merkezi veya alışveriş merkezinin tespiti kolaylıkla mümkündür.
Yer seçiminin önemli bileşenlerinden biri sigortacılıktır. Sigorta şirketleri riski belirlemek için verilere ihtiyaç duyarlar. Bu anlamda çok çeşitli faktörler devreye girse de
konum, neredeyse tüm dünyada en güçlü bir risk göstergesidir. Bazı bölgeler depremlere, kasırgalara, sellere veya diğer doğal afetlere daha yatkındır. Benzer şekilde suça yatkınlık gibi sosyal faktörler de belirli alanlarda kümelenme eğilimindedir. CBS yazılımları, bu veri ve bilgilere dayanarak risk seviyelerini haritalamasına olanak tanır. Böylelikle sigortacılık primlerinin düşük ya da yüksek olduğunu belirlemek mümkün olur.
Ulaştırma ve Lojistik
COVID-19 salgını başladığından beri, tüketicilerin üçte birinden alışverişlerini çevrimiçi olarak yapıyor. Çevrimiçi alışveriş şirketlerinin bazıları bu artıştan ölçüde yararlanmıştır.
Üretimde olduğu gibi ulaştırma ve taşımacılık olmadan ticaretten söz etmek mümkün değildir. Bu nedenle ulaştırma ticaretin olmazsa olmaz bileşenlerindendir. Ticaretin bütününün coğrafya ile yakından ilişkili olduğu daha önce ifade edilmiştir. Bununla birlikte olarak ulaştırmanın coğrafi bilgi teknolojilerine en bağımlı ticaretin bileşeni olduğunu söylemek yanlış olmaz. Bunun nedeni kuşkusuz ulaştırmadaki kararların çoğunun coğrafi verilere dayalı olmasıdır. Navigasyon sistemleri, filo yönetimi, akıllı yol sistemleri de ulaştırmada kullanılan CBS ile ilişkili uygulamalardan bazılarıdır.
CBS’nin ulaşımdaki kullanımı oldukça yaygındır. Örneğin karayolu bakımı bunlardan biridir. Pek çok gelişmiş ülkedeki yetkililer, esas olarak düşen maliyetler ve artan kolaylıktan dolayı, artık otoyollar ve ulaşım yönetimi için aktif olarak CBS’yi kullanıyor. CBS verileri aynı zamanda büyük ölçekli trafik simülasyonu için işlevsel yol modellerine de dönüştürülebilir. CBS kullanılarak, dünya genelindeki yol ağlarını özniteliklere sahip çoklu çizgiler olarak modellenebilir. Bu yol haritaları, gerçek zamanlı bir trafik simülasyonunda üç boyutlu modellere dönüştürülebilir. Yakın gelecekte üretilmesi beklenen insansız araçlar düşünüldüğünde bu modellemeler büyük önem taşır. CBS ulaşım ile ilgili bir diğer kullanım alanı kazalardır. Trafik kazaları dünya genelinde en önemli ekonomik problemlerdendir. Bu anlamda CBS kullanılarak trafik kazası bilgilerinin yönetimi, kaza analizlerinin yapılmasında Mekânsal bir bakış açısı sağlar.
CBS verilerinin lider sağlayıcılarından mekânsal bilgi teknolojileri şirketlerinden birinin amiral gemisi olarak kabul ettiği Map Data ürünleri bulunmaktadır. CBS veri sağlayıcısı firma bu bağlamda kullanıcılarına üç farklı ürün seçeneği sunar. Bunlar Basemap, Standart ve Premium’dur. Basemap yalnızca yollar, idari sınırlar, göller gibi altlık haritalardan oluşur. Standart ürün, altlık harita bilgilerine ek olarak alışveriş merkezleri, restoranlar, eğlence merkezleri ve eğitim kurumları gibi çeşitli fonksiyonel alanlar ile ilgili mekânsal verileri içerir. Premium harita içeriği ise ilk iki üründeki verilere ek olarak trafik, trafik işaretçileri, yol çalışmaları gibi daha detaylı bilgileri içerir. Aynı zamanda Premium ürün verilerin yalnızca gösterimi değil, yönetimini de imkân sağlar.
Pazar ve Tüketici
Küresel ticaretin en önemli özelliklerinden biri giderek artan rekabettir. Bu anlamda pazarları analiz etmeye imkân veren teknolojiler giderek önemli hale gelmektedir.
Mikro pazarlama ve ilişkisel pazarlama gibi stratejilerin tümü, firmaların müşterileri hakkında ayrıntılı bilgileri devamlı olarak toplamasını gerektirir. Çünkü müşterilerinizin nerede olduğunu bilmek ve buna göre hareket etmek satışlarınızı artırabilir. Yerel bir tatili atlamamak veya yerel hava değişikliklerini kaçırmamak da bir o kadar önemlidir. Müşterilerinizin ülkenin kentsel mi yoksa kırsal kesiminde mi yaşadığını bilmek bile faydalıdır. Tüm bu çabaların nihai amacı genellikle bir yere veya bir kişiye bir ürün ya da hizmet getirmektir. Bu nedenle, başarılı bir pazarlama stratejisi için firmaların müşterilerinin coğrafi-demografik özelliklerini bilmesi olmazsa olmazdır. CBS bu anlamda müşteriler ve tedarikler arasında ilişkinin anlaşılmasında önemli bir araç olarak kabul edilir.
Ticaretin Planlanması ve Gelişiminde Kullanılan Örnek Analizler
CBS kullanıcılarına hem nitel hem de nicel çok sayıda analiz yapma imkânı sunar. Hizmet alanı analizi, en uygun yer analizi, en uygun rota analizi, kümelenme analizi bunlardan bazılarıdır. Bu analizler kimi zaman tek kimi zamanda bir arada kullanılarak ticari firmaların verimliliğini arttırmaya yönelik araştırmalarda kullanılmaktadır. Bu analizlerin ticaretteki kullanımlarını üç kategoride toplamak mümkündür. Bunlar şu şekildedir:
• Tedarik Zinciri Yönetimi • Filo Yönetimi • Ticaret Alanının Belirlenmesi
Tedarik Zinciri Yönetimi
Firmalar müşterilerini memnun etmek için tedarikçiler, üreticiler ve perakendeciler arasında işbirliğini geliştirmenin yollarını aramaktadırlar. Bu anlamda 1990’lı yıllardan sonra yaygın şekilde kullanılmaya yeni bir işbirliği süreci doğmuştur: Tedarik zinciri. Firmalar arası süreçlerin düzenli biçimde kontrolü ve koordinasyonu modeli, maliyetleri düşürmede, kaliteyi ve faaliyetlerin hızını artırmada kullanılan model tedarik zinciri olarak adlandırılır. Kısaca tedarik zinciri yönetimi, hammaddenin temin edilmesinden onun üretime ve dağıtımına kadar bir değer zincirinde yer alan tedarikçi, üretici, dağıtıcı, perakendeci ve müşteriler arasında mal, para ve bilginin yönetimidir. Tedarik zinciri yönetiminin amaçları:
• Müşteri memnuniyetini sağlamak • Ürün hatalarını azaltmak • Stok maliyetlerini azaltmak • Faaliyet maliyetini azaltmak
Son yıllarda, ürün ve hizmetleri halka ulaştırma süreçleri, değişen müşteri tercihleri ve e-Ticaretin hızlı büyümesi nedeniyle büyük ölçüde gelişti. Bu nedenle tedarik
zincirinin bileşenlerini oluşturan sevkiyat, dağıtım gibi hizmetlere ilişkin verilerin incelenmesi mevcut durumun anlaşılması ve işletmeler için başarıya ulaşma açısından kritiktir. Bu nedenle ticarette başarı ile etmek için tedarik zincirinin tüm bileşenleri ile ilgili detaylı analizlerin yapılması gerekmektedir. Bu amaçla kullanılan en etkili araçlardan biri CBS’dir. Şirketler tedarik zinciri yönetiminde CBS’ni aktif şekilde kullanmaktadır.
Kenya’da çiçek tedarik zincirinin nasıl iyileştirilebilir sorusuna CBS kullanarak yanıt vermeye çalışmışlardır. İsveç’teki entegre bir gıda şirketi dağıtım ağının diğer bir ifade ile tedarik sisteminin performansını CBS’yi kullanarak analiz etmişlerdir. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği’de (UNHCR) CBS’den mülteci kamplarının yönetimi ve iyileştirilmesinde faydalanmaktadır.
Filo Yönetimi
Filo Yönetimi, özellikle temel mal ve hizmetlere erişimin çok önemli olduğu son zamanlarda, lojistik endüstrisinin giderek daha fazla önem kazanan bileşenlerindendir. Filo yönetimi ile ilgili teknolojiler otobüs ve otomobillerden oluşan taşımacılık acenteleri, kuryeler, dağıtım şirketleri, kolluk kuvvetleri ya da yerel yönetimler gibi çeşitli paydaşlar tarafından kullanılmaktadır. Kullanıcılarının bu kadar çeşitli olduğu filo yönetiminde kullanılan teknolojilerden biri CBS’dir.
CBS teknolojisi, filo yöneticilerinin operasyonları hakkında daha iyi bilgi edinmesine yardımcı olur. Doğru bilgiye sahip olmak da yöneticilerin filolarını daha etkili şekilde planlamalarına yardım eder.
Urbantz şirketi müşterilerine Mekânsal veri tabanlı filo yönetimi sağlayan şirketlerden biridir. Büyük ve önemli perakende şirketlerinin de satın aldığı “Hepsi Bir Arada Teslimat Yönetimi” olarak adlandırılan ürün CBS, uydu teknolojisi ve mobil uygulamalar gibi birden fazla dijital aracın bir araya getirilmesi ile oluşturulmuştur.
Scaini vd. volkanik patlamalar sonucu ortaya çıkan küllerin havayolu trafiği ve havayolu filolarının rotaları üzerindeki etkisini araştırmışlardır. CBS temelli araştırmalarında volkanik patlamalarda ortaya çıkan küllerin dağılım modelini tahmin etmişler böylelikle kullanılabilecek alternatif rotaların nereler olduğunu tespit etmişlerdir.
İstanbul Bilişim ve Akıllı Kent Teknolojileri A.Ş., İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından trafik ve sistem mühendisliği ile projelendirme ve uygulama hizmetlerini gerçekleştirmek amacıyla 1986 yılında kurulmuştur. Şirketin filo yönetimine yönelik geliştirilen aracı İSMOBİL ile araçların ve araç sürücülerinin en iyi şekilde yönlendirilmesi ve kontrollerinin yapılması amaçlanmaktadır. Sistem ile kurumlara hizmet veren araçların, online olarak takip edilmesi, hızlarının, nerelerde ve ne kadar durakladıklarının ve hangi yolları takip ettiklerinin kontrol altında tutulması sağlanmaktadır. Sistem, araçlara takılan cihazların GPS uydularından ve cihaza bağlı sensörlerden aldığı verileri GSM/GPRS
üzerinden sunucu bilgisayarlara aktarması mantığı ile çalışır. Araçlardan alınan konum ve sensör verileri, bölgeler, rotalar ve alarm tanımları ile birlikte işlenerek kurumlara özel bilgiler üretilmektedir.
Ticaret Alanlarının Belirlenmesi
Ticaret alanı ve hizmet alanı analizleri birbirinden farklı kavramlardır. Ticaret alanı analizleri hizmet alanı analizlerini de kapsamaktadır.
Yeni bir kuruluşun açılması perakende sektöründeki firmalar için kritik bir faktördür çünkü karar beraberinde bir dizi çok ciddi finansal ve kurumsal imaj riski taşımaktadır. Bu anlamda CBS yer seçimi ve ticaret alanı araştırmalarında yaygın şekilde kullanılır.
Oteller için uygun lokasyonun belirlenmesi bunlardan biridir. Bu analiz teknikleri marketlerin kuruluş yerlerinin değerlendirilmesinde de kullanılır.
CBS’nin ticarette kullanım türlerinden biri de ticaret alanının analizidir. Bir ticaret alanı, bir topluluğun müşterilerinin çoğunu oluşturduğu coğrafi alandır. Bu genellikle mevcut müşterilerin %75’ini temsil eden coğrafi alana karşılık gelir. Bir şehir merkezinin veya iş bölgesinin ticaret alanının tanımlanması, herhangi bir pazar analizinde önemli adımdır. Bu adım daha ileri çalışmalar için temel oluşturacak sınırları tanımlar. Ayrıca, bireysel işletmelerin kendi ticaret alanlarını genişletme fırsatlarını belirlemelerine yardımcı olur. Bir işletmenin birden fazla ticaret alanı olabilir. Her bir ticaret alanının boyutunu ve şeklini bilmek son derece kritiktir, çünkü ticaret bölgelerinin sınırları potansiyel müşterilerin sayısının, demografik özelliklerinin ve harcama potansiyellerinin ölçülmesine izin verir. Bu bilgiler, işletmelerin müşteri tabanı hakkında değerli bilgiler sağlar ve mağazalar, ürünler ve hizmetlere yönelik talebin hesaplanmasına olanak tanır.
Gündelik Ticaret Alanı ve Hedefe Yönelik Ticaret Alanı olmak üzere iki tip ticaret alanı bulunur.
Gündelik ticareti alanı, benzin, bakkaliye ve saç bakımı gibi düzenli olarak ihtiyaç duyulan ürün ve hizmetlerin satın alınmasına dayanır.
Bir hedefe yönelik ticaret alanı, ev aletleri veya mobilya gibi “büyük” ürün ve hizmetlerin satın alınmasına dayanır. İnsanlar karşılaştırmalı alışveriş yapmak ve bu tür ürünleri satın almak için daha uzun mesafelere seyahat etmeye isteklidir.
Buna göre bir ticaret alanı, potansiyel müşterilerin nerede yaşadığını veya çalıştığını ve belirli bir alışveriş bölgesine ne kadar seyahat etme olasılıklarının olduğunu tanımlar. Karayolları, mesafe ve fiziksel engeller gibi coğrafi veriler ticaret alanlarının tanımlanmasında faydalıdır.