CBS122U-COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ YAZILIMI
Ünite 8: MapInfo Pro Advanced
Giriş
MapInfo Pro Advanced; özellikle raster veri görselleştirmesini ve analizlerini gerçekleştirmek için geliştirilen MapInfo Pro’nun güçlü bir modülüdür. Raster analiz yetenekleri ile eğim, bakı, topografya modellerini oluşturabilir, vektör katmanlarınızla ilişkilendirebilir, ileri seviye hesaplama aracı ile karmaşık ilişkiler kurabilir, güçlü matematiksel hesaplamalar yapılabilir. Advanced teknolojisiyle daha güçlü, akıllı ve basit özelliklerinden faydalanırken kısa sürede kaliteli görselleştirmeler ve analizler oluşturulabilir.
Advanced Modülünün Yetenekleri:
• Enterpolasyon metotları ile grid oluşturma • Arazi modellemesi ve kontur oluşturma • Eğim, bakı ve curvature (eğrisellik) haritaları • Raster dosyaları üzerinde hücreleri yeniden boyutlandırma, projeksiyon değiştirme, kesme, birleştirme ve çeşitli hesaplama işlemleri • Raster bilgilerini vektör katmanlara aktarma • Çakıştırma analizleri • Görünürlük analizi • Kesit çıkarma • Hacim hesaplama • Uydu görüntülerinde bant kombinasyonları • Farklı formatlardan dosya alışı/veri
MapInfo Pro Advanced (Raster) Sekmesi Tanıtımı
1. File Grubu: Tablo veya proje dosyası açma, raster katmanın kopyalanması, silinmesi veya adının değiştirilmesi işlemlerine ait butonların bulunduğu gruptur. 2. Properties Grubu: Raster katmanı hakkında bilgilere (maksimum-minimum değerleri, projeksiyon, hücre/piksel sayısı, hücre/piksel değeri vb.) erişilebildiği gruptur. Ayırca raster katmanının koordinatlarının düzenlemesi işlemi de bu gruptan yapılmaktadır. 3. Interpolate: Enterpolasyon metotlarının ve lidar verilerinin programın içinde açılmasını sağlayan seçeneklerin yer aldığı gruptur. 4. Display: Raster katmanına ait görünüm kalitesi, renk, ışık, gölge vb. ayarların yapıldığı gruptur. 5. Operations: Dönüşüm, projeksiyon değiştirme, birleştirme, kırpma vb. raster işlemlerinin; analizlerin ve export işlemlerinin yer aldığı gruptur.
Raster Oluştur
Grid (raster) oluşturma işlemlerinden biri enterpolasyon yöntemleridir. Enterpolasyon, bir sahaya ait toplanmış stratejik noktaların değerlerini kullanarak ara değerlerdeki noktaların değerini tahmin etmektir. Her grid (raster) hücresi etrafındaki noktaların değerlerine bağlı olarak bir değerle ilişkilendirilir. Daha sonra grid (raster) bir harita
penceresinde görüntülenir. Böylelikle sürekli bir yüzey elde edilmiş olur.
Heatmap-Analyzing Point Data Using Heatmaps
MapInfo Pro Raster sekmesinde bulunan Create Raster açılır listesindeki Heatmap araçları kullanıcıya 5 farklı biçimde Heatmap oluşturma seçeneği sunar. Heatmap verilerdeki varyasyonları göstermek için renk spektrumu kullanarak verileri görselleştirmenin bir yöntemidir. Veri miktarına bağlı olarak gölgesi ne kadar koyu olursa yoğunluk veya hacmi o kadar fazla olur. Isı haritaları (Heatmap) temelinde algoritmalar ve çeşitli enterpolasyon metotlarını kullanarak kesin ve bilimsel yaklaşıma sahiptirler. Hava durumu raporlarında, e-Ticaret sitelerinde, emlak çalışmalarında, ulaşım/sağlık hizmetlerinde, sigortacılıkta bankacılıkta, pazarlama, telekomünikasyonda ve her türlü sektörde veri analizlerinde kullanılır. Böylelikle tüketiciyle doğrudan bağlantı kurularak, tüketicinin duyarlı hâle gelmesi amaçlanır.
Eldeki ham verilerle oluşturulan ısı haritaları taktiksel ve stratejiksel analizlerde kullanılır. Heatmap görselleştirilmesi, hızlı kavramaya ve karar vermeye yardımcı olur.
MapInfo Pro Advance’te bulunan çeşitli Heatmap seçenekleriyle mevcut verilerle daha fazla bilgi ortaya çıkarılır. Nokta verileri üzerinde gerçekleştirilmek istenen analize göre Heatmap grubundan istenilen seçeneklerden birisi seçilir.
Oluşturulabilecek 5 tür Isı Haritası vardır. Her enterpolasyon yöntemi, nokta verilerinin farklı bir temsilidir.
• Estimate • Weighted Estimate • Sample Count • Sample Density • Advanced
Assignment Methods
Assignement kısmında Stamp, Nearest Neighbor, Distance metotları yer almaktadır.
Interpolation Methods
Bu kısımda Natural Neigbor, Inverse Distance Weighting, Minimum Curvature, Triangulation metotları yer almaktadır.
Raster Özellikleri
Raster sekmesi > Properties grubu içerisinde yer alan Raster Info, Statistics, Cell Value ve Modify Image Registration seçenekleri ile raster katmanı ile ilgili bilgiler görüntülenebilir ve bu bilgilerin değiştirilmesini sağlamaktadır.
Lidar Analizleri
MapInfo Pro Advanced’te Lidar verilerinden raster oluşturup üzerinde analizler yapmayı sağlayan iki tane
araç bulunmaktadır. Lidar Tree Canopy analiz aracı ve Lidar Surface analiz aracı ile lidar verileri MapInfo Pro içerisine aktarılabilir, üzerinde sınıflandırma, analiz ve MapInfo Pro’nun Raster yeteneklerini kullanarak birçok analiz yapılabilir.
Görünüm Ayarları
Raster sekmesi > Display grubunda yer alan görünüm ayarları seçenekleri raster veri üzerinin renk ayarlarının yapılmasına, çeşitli bant kombinasyonlarının yapılmasına, kabartı (gölgeleme-aydınlatma) efekti verilmesine, raster dosyasını görüntü kalitesini arttırılmasına ve uygulanan görüntü ayarlarının şablon olarak kaydedilip başka bir raster dosyasında uygulanmasına olanak sağlamaktadır.
Raster İşlemleri
MapInfo Pro Advanced’te raster katmanlarıyla ilgili kesme, birleştirme, dönüştürme vb. işlemler ve bu katmanlarla ilgili görünürlük, hacim hesabı, profil çıkarma, eğim, bakı vb. analizler Raster Operations açılır listesinde yer alan butonlarla gerçekleştirilir. Raster Operations açılır listesinde Convert, Resample, Point Inspect, Calculator, Export, Contour, Surface, Viewshed gibi analizler yer almaktadır. Bu analizlerle raster verileri öncelikle MapInfo Pro’da görüntülenip ardından yapılacak çalışmanın amacına göre analizler yapılabilir.
Processing
Processing kategorisinde verileri farklı formatlara dönüştürme, hücreleri yeniden boyutlandırma, mevcut projeksiyonu değiştirme, kesme birleştirme, vektör verileri raster veri formatına dönüştürme ve raster verileri bandlar halinde birleştirme işlemleri yapılabilir.
Convert
Convert aracı, oluşturulan rasterın formatını diğer raster formatlarına dönüştürmek için kullanılır. Örneğin; bir raster veriyi *.mrr formatına dönüştürürken, MapInfo Pro Advanced tarafından desteklenen çeşitli sıkıştırma yöntemleri uygulanabilir. Depolama alanını optimize etmek için raster verileri başka bir raster formata dönüştürmek istenebilir. Multi-Resolution Raster (MRR) formatı, performansı korurken disk alanı kazandıran bir formattır ve MapInfo Pro Advanced grid katmanı formatıdır.
Resample
Resample aracı, raster hücre boyutunu artırmak veya azaltmak için kullanılabilir. Bu araç ile orijinal hücre değerinden farklı yeni bir raster hücresi oluşturulur. Hücrenin boyutu küçültüldüğünde oluşacak raster üzerinde daha pürüzsüz bir yüzey oluşturulur. Bu işlem ile rasterın dosya boyutu büyüyecektir.
Reproject
Reproject aracı, raster katmanın mevcut projeksiyon sisteminin değiştirilmesini sağlar. Yeniden projeksiyonladırma anlamına gelen Reproject işlemi; seçilen projeksiyon ve dönüşümün yapılacağı hedef
projeksiyon sistemi aracılığıyla raster veri dosyasındaki hücrelerin konumlarını değiştirir. Bir raster veri dosyasını hedef projeksiyon sisteminde yeniden projeksiyonlandırdığınızda bir *.tab dosyası, yeni bir raster veri dosyası ve yeni bir *.ghx dosyası oluşturulur. Bu dosyalar yeni koordinat sistemi hakkında bilgiler içerir.
Clip
Clip aracı ile belirli bir sınıra göre raster veri dosyasının bir bölümünün kesilmesini sağlar. Kesim işlemi yapılırken belirlenen alanın içi veya dışı silinebilir. MapInfo Pro Advanced kesim işlemi için dört farklı yöntem kullanıcıya sunmaktadır.
• Rectangle • Region (Polygon) • Map Extent • Raster
Merge
Merge aracı, birden fazla raster veri dosyasının tek bir çıktı raster veri dosyasında birleştirilmesini sağlar. Birleştirilecek tüm raster veri dosyaları aynı projeksiyon sisteminde olmalıdır. Merge aracı, çeşitli koordinat sistemlerinin raster veri dosyalarını birleştirebilse de daha iyi bir performans sağlamak ve birleştirilmenin sağlıklı yapılabilmesi için aynı projeksiyon sistemine sahip raster veri dosyalarının birleştirmesi önerilir.
Rasterize
Rasterize aracı, MapInfo Pro tab dosyasında bulunan alan/çokgen objelerini bir raster dosyasına dönüştürür. Rasterize aracı sadece alan/çokgen objeleri üzerinden işlem yapabilmektedir. Yani nokta çizgi ve metin gibi diğer obje türleri üzerinden işlem gerçekleştirmemektedir.
Align
Align, iki gridi projeksiyon, hücre boyutu ve orijinleri birbirlerine eşleştirerek eşitlemesini sağlayan araçtır. Hizalamak için hizalanacak bir veya daha fazla raster katmana ve bir referans raster katmana (primary) ihtiyaç vardır. İki raster katmanı hizalandığında, bir raster katmanın hücreleri diğer raster katmanı ile eşleştirilir. Hizalama işleminden sonra oluşturulan raster, referans raster katmanın hücre boyutu, orijini ve projeksiyonu ile eşleşecektir.
Combine
Combine aracı, birden fazla raster veri dosyasını bantlar halinde birleştirmek için kullanılır. Örneğin; üç farklı raster veri dosyasından yükseklik, eğim ve bakı verilerini temsil eden üç bantlı bir raster oluşturabilir.
Analysis
Analysis kategorisinde raster üzerinde bulunan değerleri nokta, çizgi veya alan katmanlarının veri sayfasına yazdırma, yer seçimi analizi, görünürlük analizi, sınıflandırma, profil çıkartma, eğim-bakı-curvature
(eğrisellik) haritaları oluşturma, hacim hesabı gibi raster üzerinde çeşitli hesaplama işlemleri yapılabilir. Analysis kategorisi aşağıdaki raster işlemlerini içermektedir.
Region Stats
Region Stats aracı, bir ya da daha fazla raster dosyası üzerinde bulunan her alan objesinin bulunduğu konumundaki hücre bilgilerini veri sayfasına aktarmayı sağlar.
Point Inspect
Point Inspect aracı, bir ya da daha fazla raster dosyası üzerinde bulunan her noktanın konumundaki hücre bilgilerini veri sayfasına aktarmayı sağlar. Bu araç kullanılırken açılan MapInfo Pro tab dosyası içerisinde bulunan objeler noktadan başka herhangi bir obje içeriyorsa bu objeler için yazılan değerler geçersiz değerler olacaktır.
Line Stats
Line Stats aracı, çizgi veya kırıklı çizgiden oluşan bir MapInfo Pro tablosunun bir ya da daha fazla raster dosyası üzerinde, bulunduğu konumdaki hücre bilgilerini veri sayfasına aktarmayı sağlar.
Calculator
Calculator aracı, bir veya birden çok raster dosyasındaki değerlerle birden fazla görevi gerçekleştirmek için güçlü bir araçtır.
Classify
Sınıflandırma, veri analizinin önemli bir parçasıdır. Bir raster dosyasının sınıflandırılması, raster veri değerlerini gruplandırarak bir dizi aralığa veya bir değer listesine yeniden atama işlemidir. Sınıflandırma aracı, verilerin analizini daha uygun hale getirmek için bir raster içindeki değerleri yeniden sınıflandırmanıza olanak tanır.
Contour
Contour aracı, bir raster dosyasından vektörel kontur çizgileri oluşturmanızı sağlar. Kontur hatları vadiler, tepeler ve eğimler gibi topografik şekilleri haritada göstermek için kullanılabilir. Kontur aralıkları, ardışık kontur çizgileri arasındaki yükseklik farkıdır. Yüksekliğe ek olarak bu araç sıcaklık, yağış, kirlilik veya raster yüzeyden gelen atmosferik basınç gibi diğer verilerin konturlarını da oluşturabilir. Kontur hatlarının dağılımı, verilerin değerlerinin yüzey boyunca nasıl değiştiğini gösterir.
Cross Section
Cross Section seçeneği, çizgi ya da kırıklı çizgi boyunca dikey yükseklik profilini çizmek için seçenek sunar. Bu seçenek ile profil çıkarmak için içerisinde çizgi veya kırıklı çizgi objesi olan bir katmana ihtiyaç vardır. Hücre değerleri kullanarak, Y ekseni üzerindeki hücre değerlerini X eksenindeki çizgi veya kırıklı çizginin kapsadığı mesafeye göre gösteren bir grafik çizer.
Line of Sight
Line of Sight aracı, noktadan noktaya görünürlük hesaplamaları gerçekleştirmek için çeşitli seçeneklerin ayarlanmasını sağlar. Yeryüzünün yüzeyinde bulunan araziyi göz önüne alarak yeryüzünün yüzeyindeki bir konumdan diğerine doğrudan görüş hattında görme kabiliyeti olarak tanımlanır. Raster üzerinde kaynaktan hedefe bir çizgi çizerseniz, çizgi çeşitli raster hücrelerden geçer. Çizginin raster hücreleri kesiştiği noktalarda noktalar oluşturulur.
Surface Analysis
Surface aracı ile bir dem haritasından aşağıdaki işlemler yapılabilir.
• Slope(Eğim) • Aspect(Bakı) • Curvature (Eğrisellik)
Polygonise
MapInfo Pro Advanced, bir rasterı kapalı alan (poligon) özellikleri içeren bir vektöre dönüştürmenize olanak tanır. Bu işleme poligonizasyon denir. Polygonise aracı vektör veriye dönüştürülmek istenen bir raster veriyi alır ve vektör özellikleri oluşturmak için seçilen poligonizasyon metoduna dayanarak aynı değeri taşıyan yan yana olan hücreleri birleştirir.
Filter
Filtre, bir raster veri kümesindeki özellikleri yumuşatıp iyileştirilmesini sağlar. Gridler genellikle satırlar ve sütunlar arasında bulunan eşit aralıklı veri değerlerini içerir. Bir rasterı filtrelerken oluşturulacak rasterın her raster düğümü ilgili düğümün ve komşu düğümlerin bir fonksiyonu olarak hesaplanır. Filtreleme sürecinde kullanılan piksellerin komşu büyüklüğü, filtrenin boyutuna göre tanımlanır.
Bir filtre, raster düğümleri dizisi olarak tanımlanır. Her düğüme bir dizi filtre ağırlığı atanır.
Volume
Volume aracı, belirli bir yükseklikteki sabit (yatay) bir düzlemin üstündeki veya altındaki bir yüzeyin hacmini hesaplamak için kullanılır. İki raster arasında veya bir raster ile sabit bir Z değeri arasındaki hacim hesaplanabilir. Hacmi hesaplamak için yüzey Z değerleri ve her iki rasterın XY ölçüm birimi aynı olmalıdır.
Viewshed
Viewshed aracı, bir gözlemcinin bulunduğu konumdan görünen ve görünmeyen hücrelerin ayrıntılarına sahip yeni bir raster üretir. Bu analiz de belirli bir hücredeki görünürlüğü belirlemek için dijital yükseklik modelindeki (DEM) her hücrenin yükseklik değeri kullanılır.