CBS122U-COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ YAZILIMI
Ünite 3: Vektör Tabanlı Coğrafi Analizler ve Adresten Nokta Oluşturma
Vektör Tabanlı Coğrafi Analizler
Coğrafi bilgi sistemlerinde analizler yapılırken objeler ilk hali ile kullanılmayabilir ve bunların üzerinde düzenlemelere gereksinim duyulabilir.
Bu işlemler için enlem ve boylam değerleri kullanılarak koordinattan nokta oluşturma işlemi yapılır.
Bu işlemler MapInfo Pro yazılımı kullanılarak yapılabilmektedir. Bu amaçla MapInfo Pro yazılım içinde bulunan butonlar kullanılır. Bu butonlar yardımı ile şunlar yapılmaktadır:
• Hedef belirleme • Silme • Obje birleştirme • Bölme • Nesnelere ayırma • Topolojik kontrol • Obje düzenleme • Alan oluşturma
Katmanda bulunan objeler üzerinde böl ve sil butonlarının kullanılabilmesi için öncelikle objelerin hedef olarak belirlenmesi gereklidir.
Seçilen objeler ile işlem yapılmayacak ise ‘hedefi iptal et’ butonu kullanılarak objeler hedef olmaktan çıkarılmalıdır.
Hedef belirleme uygulamasına başlamak için sırasıyla şu işlemler yapılır:
• Genel sekmesi • Aç açılır listesi ve • Proje Dosyasını Aç butonuna tıklanır.
Hedef olarak seçilen objelerin kaldırılması için sırasıyla şu işlemler yapılır:
• Mekansal sekmesi • Düzenle grubu ve • Hedefi iptal et butonuna tıklanır.
Objelerin birleştirilmesi ile ayrı objelerin tek bir obje haline getirilmesi sağlanır. Harita üzerinde birleştirilen objelerin sözel bilgileri veri sayfasında da birleştirilir.
Birleştirme işlemi için objelerin coğrafi olarak birbirlerine değmemelidir.
Obje birleştirme işlemi için;
• harita penceresinin aktif olması, • katmanın düzenlenebilirliğinin açık olması ve • birleştirilmek istenilen objelerin seçili olması gereklidir.
Bileştirme işlemi iki şekilde yapılabilir:
• Seçilen Nesneleri Birleştir seçeneği ile ve • Kolona göre Nesneleri Birleştir seçeneği ile.
Yapılan düzenlemelerden sonra Tamam butonuna tıklanarak işlem bitirilir.
Yapılan değişikliklerin kalıcı hale gelmesi için sırasıyla aşağıdaki işlemler yapılır:
• Genel sekmesi, • Kaydet listesi açılır ve • Tablo Kaydet butonuna tıklanır.
Böl butonu, bir objenin alan, çizgi ya da nod ile bölünmesini sağlar. Böl açılır listesinde bulunan butonlar şunlardır:
• Alan ile böl, • Çizgi ile böl, • Çizgiyi seçilen noddan böl.
Alan ile böl butonu, alan ya da çizgi objesini farklı bir alan objesi ile bölmek için kullanılır. Seçilmiş olan obje üzerinde alan ile bölme işlemi için aşağıdaki butonlar kullanılır:
• Hedef belirle, • Böl, • Alan ile böl.
Çizgi ile böl butonu, alan ile böl butonu ile aynı işleve sahiptir ancak işlemler çizgi objesinden gerçekleştirir.
Çizgiyi seçilen noddan böl butonu, kırıklı çizgi olarak çizilmiş bir objenin herhangi bir noddan bölünmesi işlemini sağlar.
Nesnelere Ayır butonu, aralarında coğrafi bağlantı olmayan birleştirilmiş objelerin birbirlerinden ayrılması için kullanılır. Bu butonun kullanılabilmesi için aşağıdakiler gereklidir:
• harita penceresinin aktif olması, • katmanın düzenlenebilirliğinin açık olması ve • ayrılmak istenilen objelerin seçili olması.
Coğrafi verilerde hatalı gelen boşluklar, sınır kesişmeleri ve üst üste çakışan objeler gibi hatalı ilişkilerin tespit ve düzeltilmesi için Topolojik Kontrol işlemi kullanılır. Bu işlem için aşağıdaki butonlar kullanılır:
• Poligonları Kontrol Et, • Temizle.
Çizgi, alan ya da kırıklı çizgi objelerinin üzerinde gerektiğinde düzenleme işlemleri yapılabilir. Bu düzenlemeler ile nodların sadeleştirilmesi, kırıklı çizgi objelerinin köşelerinin yumuşatılması, objelerin döndürülmesi, ötelenmesi, kırıklı çizgilerin alan objelerine dönüştürülmesi ve alan objelerinin kırıklı çizgiye dönüştürülmesi gerçekleştirilebilir. Bu işlemler için aşağıdaki sekme ve butonlar kullanılır:
• Mekansal, • Düzelt/Temizle • Mekansal, • Değiştir (açılır listesi).
Değiştir açılır listesinde bulunan butonlar obje düzenleme komutu ve yöntemleri vardır. için kullanılır. bilgileri var ise, kayıtların haritası olu koordinat bilgileri yoksa haritalandırma i Yapılan düzenleme ve değişikliklerin kalıcı hale Nokta Olu getirilmesi için aşağıdaki sekme ve butonlar kullanılarak işlemlerin yapılması gerekmektedir: MapInfo Pro yazılımında adresten nokta olu aşağıdaki 3 yöntem ile yapılır: • Genel • Kaydet • • Tablo kaydet. • • Alan oluşturma araçları kullanılarak, kapalı alan oluşturan çizgilerden alan oluşturulabilir, nokta objelerden Bu amaçlar voronoi alanlar üretilebilir ya da zaman ve mesafe sistemi kullanıldıktan sonra kaydetmek önemlidir. kriterleriyle yol datası kullanılarak varılabilecek yerler için konum bazlı analizler yapılabilir.
Kapalı Alan Oluştur butonu, üç ya da daha fazla çizginin bir araya gelerek oluşturduğu kapalı alanlardan alan objesi üretilmesini sağlar.
Objeden Voronoi Oluştur seçeneği, harita penceresinde seçilmiş olan nokta objeler üzerinden nokta sayısı kadar birbirine komşu olacak şekilde işlem yaparak alan objeleri oluşturmasını sağlar.
Tablodan Voronoi Oluştur seçeneği ile aynı işlem gerçekleştirilir. Bu seçenekte haritadan obje seçilirken tablodan voronoi oluştur işleminde veri sayfasından kayıtlar seçilerek alanlar oluşturulur.
Eş Sürüş Mesafe Alanları butonunun kullanılması ile, mesafe ya da zaman kriterlerine göre, objelerin çevresine konum bazlı tampon bölge oluşturarak varılabilecek yerler gösterilebilir. Bu işlem bir sunucu üzerinden yapılır. Precisely Zone sunucusu varsayılan sunucudur ve program içinde öntanımlı olarak gelmektedir. Belirli bir krediye kadar ücretsiz olarak işlemlerin yapılabilir. Krediler tükenecek olursa kredi satın alınması ya da farklı bir sunucunun kullanılması gerekir.
Tampon Bölge Oluşturma
Tampon bölge, nokta çizgi ve alan objeleri üzerinden yakınlık mesafe ve etki alanı analizleri yapmak için kullanılır. Bu amaçla işlemler, MapInfo Pro yazılımı içinde Tampon oluştur listesi altında bulunan şu butonlar kullanılarak yapılır:
• Nesnelere Tampon Oluştur ve • Tablodan Tampon Oluştur
Sınır seçimi butonu ise bir alan objesi içerisinde kalan objelerin seçilmesini sağlar.
Bir sonraki uygulamaya geçmek için şu işlemler yapılır:
• Genel > • Kapat > • Tüm Dosyaları Kapat
Adresten Nokta Oluşturma (Geocode)
Haritası olmayan bir tablodan harita objeleri oluşturmak için MapInfo Pro yazılımında adresten nokta oluşturma
Veri sayfasında koordinat şturulabilir. Eğer şlemi Adresten ştur komutu ile yapılabilir.
şturma işlemi
Otomatik adresten nokta oluşturma Sorarak adresten nokta oluşturma Manuel kayıt seçerek adresten nokta oluşturma
için yazılımda gerekli butonlar ve menü