BSİ204U-HAYAT DIŞI SİGORTALAR
Ünite 3: Kara Araçları (Kasko) Kaza ve Nakliyat Sigortaları
Giriş
Kaza karşısında oluşabilecek zararlar, örneğin;
• ölme veya yaralanma sonucu tazminat ödenmesi, • kaza sonucu tedavi masraflarının tazmini (sağlık), • motorlu kara araçlarına gelen zararlar nedeniyle tazminat ödenmesi, • motorlu araçlar dışındaki kara araçlarına gelen zararlar nedeniyle tazminat ödenmesi, • Raylı araçlara gelen zararlar nedeniyle tazminat ödenmesi, • Hava araçlarına gelen zararlar nedeniyle tazminat ödenmesi, • Su araçları (deniz, göl ve nehir araçları), nedeniyle gelen zararlar nedeniyle tazminat ödenmesi, • Nakliyat (ticari mal, bagaj ve tüm diğer mallar) Ulaşımın şekline bağlı olmaksızın nakliyat konusu mal ve bagaja gelen zararlar nedeniyle tazminat ödenmesi,
bu ünitedeki sigortaların genelini ilgilendirmektedir.
Kara Araçları (Kasko) Sigortası
Kasko Sigortası, Zorunlu Trafik Sigortası’nın aksine sigorta sahibinin kendi aracını güvence altına almasını sağlar ki bu durum Kasko ile Trafik Sigortaları arasındaki en önemli farktır. Sigortalıya ait aracın uğrayacağı zararların karşılanmasını sağlayan araç sigortasıdır. Herhangi bir motorlu kara taşıtının sigortalının iradesi dışında hasara uğraması, yanması, çalınması vb. durumlarda, sigortalıya tazminat ödenmesini sağlamak için yapılır. Kasko sigortalıya ait araçtaki hasarı teminat altına alır ve karşı tarafa verilen zararlarda da trafik sigortası ödemesinin yetmediği durumda devreye girebilir
Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları
Bu sigorta ile sigortacı, sigortalının, karayolunda kullanılabilen motorlu, motorsuz taşıtlardan, römork veya karavanlar ile iş makinelerinden ve lastik tekerlekli traktörlerden doğan menfaatinin şu tehlikeler dolayısıyla ihlali sonucu uğrayacağı maddi zararları temin eder:
a. Aracın karayolunda kullanılabilen motorlu, motorsuz taşıtlarla müsademesi, b. Gerek hareket gerekse durma hâlinde iken sigortalının veya aracı kullananın iradesi dışında araca ani ve harici etkiler neticesinde sabit veya hareketli bir cismin çarpması veya aracın böyle bir cisme çarpması, devrilmesi, düşmesi, yuvarlanması gibi kazalar, c. Üçüncü kişilerin kötü niyet veya muziplikle yaptıkları hareketler, d. Aracın yanması, e. Aracın çalınması veya çalınmaya teşebbüs edilmesi.
Teminatın yukarıda yer alan tüm riziko grupları için verilmemesi hâlinde poliçe başlığı, en az 14 punto büyüklüğünde harflerle “DAR KAPSAMLI KASKO SİGORTA POLİÇESİ” ibaresini taşıyacaktır (www.tsrsb.gov.tr). Bu sigorta Türkiye sınırları içinde geçerlidir.
Kaskoda “ek sözleşme ile teminat kapsamına dahil edilebilecek zararlar” ve “teminat dışında kalan zararlar”, ders kitabınızın 64. sayfasında verilmektedir.
Kaskoda Uygulanan İndirimler
Hasarsızlık indirimi, eğer sigortalanan araç ilk 12 aylık sigorta süresinde herhangi bir hasar talebinde bulunmamış ise poliçe yenilenirken bu indirim geçerli olacaktır. Sigorta süresine bağlı olarak birinci yıl %30 indirim yapılırken, üçüncü yıl %50 ve dördüncü yıl %60 indirim uygulanabilir.
Alarm/İmmobilizer indirimi, bu indirim sadece özel otomobiller ve taksiler için geçerlidir.
Araç çokluğu indirimi, aynı gerçek ya da tüzel kişiye ait 5 ve daha fazla araç için bu indirim geçerlidir. Örneğin, 5-10 araç sayısı için %5 indirim uygulanırken, 41-70 arasındaki araç için %20 ve 70’den fazla araç sayısı için %25 indirim uygulanabilir.
Plaka indirimi, yalnızca özel otomobillerin ve taksilerin yararlanabildiği bir indirimdir. İndirim oranı genellikle %10 dur.
Peşin ödeme indirimi, sigorta şirketleri arasında uygulamada farklılıklar olsa bile genellikle %5-10 arasında bir indirimdir. Diğer uygulanan indirimlere ise personel/öğrenci taşıma, meslek ve 5 yıllık sürücü indirimi örnek verilebilir.
Kara Araçları Sorumluluk Sigortaları
Kanun koyucu, karşılaşılabilecek önemli risklerin sigorta ile teminat altına alınması amacıyla özel bir sorumluluk sigortasının yapılmasını zorunlu hale getirmiştir; Zorunlu Sorumluluk Sigortası.
Molalar da dahil olmak üzere motorlu taşıtta seyahat eden yolculara gelebilecek bedeni zararlar için taşımacının 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarınca doğan sorumluklarının poliçede belirtilen limitlere kadar, teminat altına alınmasıdır. Teminat limitleri ve primler Hazine Müsteşarlığı’nca belirlenip Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girer. Tazminat ödemelerinde öncelikli olarak bu sigorta devreye girer, daha sonra Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası ve varsa İhtiyari (isteğe bağlı) Mali Sorumluluk Sigortası devreye girer.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası
Trafik Sigortası’nın Kasko Sigortası’ndan farkı, sigortayı yaptıranın değil karşı tarafın uğrayacağı zararların karşılanmasına yönelik zorunlu bir sigorta olmasıdır.
Trafik Sigortası’nın kapsamında; sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş ise Karayolları Trafik Kanunu’na göre, işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edilir. Bu sigorta Türkiye sınırları içinde geçerlidir. Bu sigortanın teminatı dışında kalan haller ders kitabının 67. sayfasında maddeler halinde belirtilmektedir.
Kaza Sigortaları
Ülkemizde sigorta şirketlerinin toplam portföylerinde önemli bir payı olan Kaza Sigortaları, uygulamada Oto ve Oto Dışı Sigortalar olmak üzere iki bölüme ayrılmaktadır. Oto Sigortaları kapsamında şu sigortalar yer almaktadır:
• Trafik • Kasko • İhtiyari Mali Sorumluluk
Oto Dışı Kaza Sigortaları kapsamında ise Ferdi Kaza sigortası yer almaktadır. Ferdi Kaza Sigortası, 16 yaşından büyük ancak, 65 yaşından küçük bireylerin kaza meydana geldiğinde ölmesi veya yaralanmasına karşılık teminat vermektedir. Eğer sigortalı 16 yaşından küçük ise yalnızca cenaze masrafları karşılanır. Bu şahısların sakatlıkları devamlı olursa verilecek teminatın örneğin, %20 si yıllık gelir olarak ve belirlenecek azami bir sürede ödenmek şartıyla ya da toplu bir para olarak verilebilir. 65 yaşından büyük sigortalılara ise ek prim alınmak suretiyle 75 yaşına kadar teminat verilebilir. Bu sigorta devamlı sakatlık, ölüm, geçici olarak işsiz kalmak durumunda ve tedavi giderlerinin ödenmesi teminatlarını kapsar. Bu poliçeler genellikle yıllık olarak düzenlenir. Bu sigortanın genel şartları ders kitabınızın 69. sayfasında detaylı olarak verilmiştir.
Nakliyat Branşı Sigortaları
Türkiye’de uygulanmakta olan sigorta branşları 11.07.2007 tarihli ve 26579 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan 2007/1 sayılı sigorta branşlarına ilişkin tebliğ ile belirlenmiştir. 2010 yılı itibariyle ülkemizde uygulanmakta olan sigorta branşları içinde nakliyat branşı aşağıdaki şekilde ifade edilmiştir;
1. Nakliyat Sigortaları a. Emtia Sigortası b. Kıymet Sigortası 2. Su Araçları Sigortaları a. Tekne-Navlun Sigortaları
Nakliyat Sigortaları
Nakliyat Sigortalarında; malın bir yerden bir yere kara (karayolu, demiryolu), hava ve deniz yolu ile taşınması sırasında uğrayacağı taşıma riskleriyle ve ait olduğu yere teslimine kadar depolarda geçen süre içindeki riskler güvencededir. Mal derken taşınan kıymetli evrak ya da değerli madenler, nakit, ziynet eşyası için de nakliye sigortası düzenlenebilir.
Navlun malın sahibi tarafından ödenen bir paradır. Mala bir zarar geldiği zaman navlun dolayısıyla taşımacının menfaati de zarar görecektir. Taşıma firması bu riskini sigortalar ve tazminatını alır.
Tekne ve navlun sigortasında ise; tekneler ve malın taşıma fiyatı sigorta edilmektedir.
Amaç ve uygulama şekline ve kapsamına göre nakliye poliçeleri şu başlıklar altında incelenmektedir:
• Sefer ya da süre düzenlemeli poliçeler • Abonman poliçeleri • Gemi inşa poliçeleri • Filo poliçeleri • Flotan poliçeler
Kapsamlarına göre nakliye poliçelerini şu başlıklar ile incelemek mümkündür:
1. Tam ziya teminatı a. Gerçek tam ziya hali b. Hükmi tam ziya hali 2. Tüm Risklerin Güvence Altına Alınması Hali (Institude Cargo Clauses All Risk (A)-ICCAR) 3. Institude Cargo Clauses (ICC) Free of Particular Average Klozu 4. Avaryalar a. Müşterek avarya b. Hususi (Özel) avarya 5. Kurtarma ve yangın masrafları 6. Çatışma sorumluluğu 7. Dava-Say masrafları
Emtia Nakliyat Poliçesi genel şartları ders kitabınızın 72- 77. sayfaları arasında yer almaktadır.
Su Araçları Sigortaları
Su araçları sigortaları olarak ifade edilebilen tekne sigortaları genel uygulamada üç ana grupta incelenebilmektedir:
1. Tekne Sigortaları (Navlun dahil) 2. Tekne İnşaat Sigortaları 3. Tersane ve Marina İşletmecilerinin Yasal Sorumluluk Sigortaları
Tekne sigortaları: Sefer yapabilen, sefere hazır olan, kısaca inşaatı tamamlanmış teknelerin sigortalarıdır. Bunlar, kuru yük gemileri, dökme yük gemileri, Ro-Ro gemileri, feribotlar, ham petrol ve akaryakıt tankerleri, kimyasal madde taşıyan gemiler, yolcu gemileri, yatlar, römorkörler, yüzer vinç, yüzer havuz ve bunun gibi deniz vasıtalarıdır.
Sigortaları yapılan teknelerde aranan özelliklerden bazıları ise şunlardır; Geminin 25 yaşını aşmamış olması, Geminin, Türk Loydu veya Uluslararası kabul görmüş klas kuruluşuna kayıtlı olması (yatlar hariç), ISM (Uluslararası Emniyetli Gemi İşletmeciliği Sertifikası)’nin bulunması (yatlar hariç), Denize Elverişlilik Belgesinin bulunması, balıkçı teknesi olmaması, Türk bayrağını
taşıması, Türk bayrağını taşımıyorsa, sahibinin veya işletenin Türk olması gerekmektedir. Tekne Sigorta poliçesi teminatları yalnızca tam ziya (batma) ile sınırlandırılabildiği gibi ilave teminatlar da verilerek genişletilebilmektedir. Bu teminatların topluca bulunduğu ve dünyada da yaygın olarak kullanılan 1.11.1995 tarihli “Institute Time Clauses Hulls” formu ile güvence altına alınabilen bazı riskler ise: Batma, deniz, göl, ırmak veya üzerinde seyir yapılabilen suların tehlikeleri, yangın, infilak, hırsızlık, denize mal atılması, korsanlık, kara taşıtları, rıhtım ya da liman donanım veya tesisleri ile temas, deprem, yanardağ püskürmesi, yıldırım, yük ya da yakıtın yüklenmesi, boşaltılması ya da yerlerinin değiştirilmesi sırasındaki kazalar, ilave teminatlarla poliçeye eklenebilir.
Tekne İnşaat Sigortaları: inşa halindeki gemilerin sigortalarıdır ki bu da teknelerin kızağa konulması ile başlar, inşaatın devamı boyunca ve denize inişini müteakip seyir tecrübelerinin tamamlanmasına kadar devam eder. Talep formu doldurulurken dikkat edilmesi gereken en önemli husus, geminin inşaat sonunda ulaşacağı tahmin edilen değerin, sigorta değeri olarak alınmasıdır. Institute Clauses for Builder’s Risks ile tekneler inşaat süresince teminat altına alınmaktadır
Gemi Onarımcısı veya Marina İşletmecileri Yasal Sorumluluk Sigortaları: Genel hatları ile bu sigorta iki ayrı sigorta çeşidi gibi değerlendirilir. Birincisi Gemi Onarımcısı Yasal Sorumluluk Sigortaları bir diğeri de Marina İşletmecileri Yasal Sorumluluk Sigortalarıdır. Onarılmak veya bakım için tersaneye alınan teknelerde yapılan çalışmalar sırasında, tersanecinin veya marina işletmecisinin yasal sorumluluğundan kaynaklanan tazminat taleplerini kapsar.