Elektronik Bankacılık ve Banka Kartları

Müşteriler açısından zaman sınırlamasının ve ulaşım zorluklarının olmaması; bankalar açısından bilişim teknolojilerinin getirdiği maliyet düşüşleri, elektronik bankacılığı çekici kılmaktadır.

Her bankanın kendi ürünlerini kendi müşterilerine doğrudan kendi şubeleri ya da elektronik yapılanmalarıyla ulaştırması biçimindeki geleneksel çalışma biçimidir. Şube ve şube dışı bankacılık kanalları olmak üzere iki bölüme ayrılmaktadır.

Elektronik olanakların gelişmesine karşın, şube bankacılığı uygulamalarına tamamen son verilmesi mümkün değildir. Çünkü kuruluş koşullarının dışında şube bankacılığının sürdürülmesi için işlemlerin yapısından kaynaklanan bazı zorunluluklar bulunmaktadır. Şöyle ki; ıslak imza gerektiren işlemler, yüksek tutarlı nakit hareketleri, belge ve ticari senet teslimatları, ancak şube ilişkileriyle halledilebilecek işlerdir.

Telefon bankacılığı; bankaların “Çağrı Merkezi / Call Center” olarak adlandırılan bir merkezinde çalışan banka personeliyle canlı konuşma yapılarak gerçekleştirilebilen bankacılık işlemleri için kurulmuş bir sistemdir. Sistemin çalışması iki boyutlu olup; bir personelle görüşülerek işlem yaptırılabildiği gibi bazı işlemler sadece telefon tuşları ile banka bilgisayarına komut verilerek gerçekleştirilebilmektedir.

1. Telefon Bankacılığı,  2. İnternet Bankacılığı,  3. Mobil (Cep telefonuyla internet bağlantılı) Bankacılık,  4. Ev – Ofis Bankacılığı,  5. Satış ve Hizmet Noktası (POS) Bankacılığı,  6. Mail-Order (Elektronik Sipariş) Sistemi          7. Otomatik Ödeme Makinaları (ATM) Bankacılığı,  8. Görüntülü Ödeme Makinaları (VTM) Bankacılığı,  9. Televizyon Bankacılığı, 10. Kabin Bankacılığı.

İnternet bankacılığının avantajı, yer ve zaman gözetilmeksizin, 7 gün 24 saat, internet bağlantısı bulunan herhangi bir bilgisayardan işlem yapılabilmesindedir.

Mobil Bankacılık, telefon bankacılığı ile internet bankacılığının ortaklaşa değerlendirildiği bir dağıtım kanalı uygulamasıdır. Cep telefonlarının ve tablet bilgisayarların kullanımına dayalı bankacılık işlemleri birbirinden oldukça farklı bilişim-iletişim teknikleriyle bağlantılı olarak yapılandırılmış olduğundan farklı birkaç uygulamayı kapsamaktadır.

• Ödeme yapılırken, satış görevlisi işlem tutarını POS cihazı ekranına yazar ve kartı POS cihazı üzerindeki çip okuyucuya yerleştirir.

• Çip okuyucu, POS cihazına ya da o iş yerinde kullanılıyorsa şifre giriş cihazına (PINPAD) şifrenin (PIN) girilmesini ister.

• Alışveriş tutarı kontrol edildikten sonra şifre yazılır ve ödemenin onaylanması için “Giriş/Enter” tuşuna basılır.

• Şifre özel olduğu için ekranda şifre yerine, her rakamı simgeleyen yıldızlar görünür.

• Eğer şifre yazılırken bir hata yapılırsa “Sil/Clear” tuşu kullanılarak düzeltme yapılabilir.

• Ekranda, işlemin gerçekleştiğine dair, eğer bir sorun varsa onunla ilgili bilgi notu belirir.

• Ödemenin onaylanmasından sonra, POS makinesi bir”satış belgesi” verir. Alışveriş işlemi şifre tuşlayarak gerçekleştirildiğinde satış belgesinin imzalanması gerekmez.

• Şifrenin (PIN) satış görevlileri de dahil olmak üzere kimseyle paylaşılmaması esastır.

a. Müşterilerin kendi işlemlerini kendileri yapmaları nedeniyle bankalar işgücü tasarrufunda bunmakta ve işlem hatalarından kaynaklanabilecek operasyonel risklerin sorumluluğundan kurtulmaktadırlar.

b. Müşteriler hizmetlerden zaman sınırlaması olmadan yararlanabilmektedirler.

c. Bankaların hizmetlerinden yararlanmak için banka şubelerine gitmek gerekmemekte, bulunulan yerden elektronik iletişim olanakları ölçüsünde hizmet sağlanabilmektedir.

a. Bankaların pahalı teknoloji yatırımları artmakta, bu tür yatırımların ekonomik ömrü kısa olduğundan sürekli yenilenmesi gerekmektedir. Yazılımların da sürekli geliştirilmesi gerekmektedir.

b. Teknoloji alışkanlığı ve deneyimi az olan müşterilerin bilgilendirilmesi, eğitilmesi gerekmektedir.

c. Güvenliğin sağlanması gerekmekte, korsan saldırı ve teknolojik hırsızlıklara karşı güvenlik programlarına gereksinim duyulmakta bunların oluşturulması için sürekli ar-ge ve tedarik masrafları gerekmektedir.

Bankacılıkta dolaylı hizmet dağıtımına örnek olarak başlıca üç uygulama biçimi bulunmaktadır:

a. İşlem Ortaklığı Yoluyla Ürün Pazarlama

b. Muhabir Bankacılık Bağlantıları ve Uluslararası Ödeme Sistemleriyle İşlem Gerçekleştirme

c. Bankalararası Ortak Noktalar Aracılığıyla Ürün Sunumu

Kartlı sistem kuruluşu, kart çıkaran (dağıtımını yapan) kuruluşlar (Bankalar), üye işyeri anlaşması yapan kuruluş, üye işyeri, kart hamilleri (Kart kullanıcıları, Banka müşterileri), Bankalar arası Kart Merkezi (BKM), sigorta şirketleri, destek hizmeti sağlayan firmalar.

Banka kartlarının işlevsellik açısından Banka İşlem Kartları, Harcama Kartları ve Kredi Kartları olarak üç türü vardır.

Yasal tanımıyla banka kartı; mevduat hesabı ya da özel cari hesapların kullanımı dahil bankacılık hizmetlerinden yararlanmayı sağlayan kartlardır. Doğal olarak bankacılık hizmetlerine erişim için de kullanılmaktadır.

• Nakit para kullanımının risklerini azaltmaktadır

• Satın alma sürecini kolaylaştırmaktadır,

• Peşin satın almanın ve geç ödemenin avantajlarından bir arada yararlanılmaktadır,

• Geçici finansal zorlukların yaşam standardına yansıması engellenmektedir,

• Gereksinimlerin ertelenmesine gerek kalmadan harcamalar planlanabilmektedir,

• Uzaktan, elektronik ticaret ya da katalog yöntemleriyle alışveriş yapılabilmektedir,

• Ödemelerin bir listede özetlenmesi nedeniyle harcamalar topluca incelenebilmektedir,

• Taksitlendirme, indirim, erteleme gibi tutundurma olanaklarından yararlanılmaktadır,

• Nakit çekim olanakları sayesinde küçük borçlanma gereksinimleri karşılanabilmektedir.

• İş hacim genişlemekte ve müşteri sayısı artmaktadır.

• Satışlar aybaşları gibi belli dönemlerde yoğunlaşmayıp düzenli dağılmaktadır,

• Para bulundurmanın risklerinden kurtulunmaktadır,

• Satış bedelleri banka hesaplarında kısa zamanda ve topluca toplanmaktadır.

• Kart markalarının ortak reklamlarından ve kartı organize eden firmaların çeşitli kampanya ve desteklerinden yararlanılmaktadır

• Müşteri ve iş hacmi artmaktadır,

• Müşteri bağlılığı artmaktadır,

• Hizmet gelirleri artmaktadır,

• Vezne işlemleri ve müşteri birikmesi azalmakta, şube dışı hizmet dağıtım kanalları etkinleşmektedir,

• İş yükü kısmen otomasyona, kısmen operasyon servislerine aktarılmaktadır.

• Ticari faaliyetler artmakta ve ekonomi canlılık kazanmaktadır,

• Ekonomi kayıt altına alınmaktadır,

• Kullanım amaçlı para taşıma ve bulundurma gereksinimi azaldığından bankalardaki birikimlerden oluşan fonlar yükselmekte ve tutarlılık kazanmaktadır.

Kart çıkaran kuruluşlar, kredi kartı almak isteyen kişilerin; yasaklık ya da engel durumunu, ekonomik ve sosyal durumunu, aylık ya da yıllık ortalama gelirini, diğer kart çıkaran kuruluşlarca bu kişilere tahsis edilen kredi kartı limitini, bir model ya da skorlama sistemi yardımıyla değerlendirerek limit belirler.

Kredi kartlarıyla gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımlarıyla nakit çekimlerinde taksitlendirme süresi 1 Şubat 2014 tarihinden geçerli olmak üzere, 9 ay ile sınırlandırılmıştır. Ayrıca akaryakıt, gıda, kuyum ve telekomünikasyon alımları için yapılan ödemelerde taksitlendirme uygulaması yasaklanmıştır.