Dijital Etik ve Dijital Hukuk

Metaetik, normatif etik ve uygulamalı etik olarak sınıflandırılmaktadır.

Normatif etik doğru ve yanlışı ayırt etmemizi sağlayan ve uymamız gereken kuralları belirleyen daha somut bir yaklaşımı ifade
etmektedir.

Bilgisayar etiği ile ilgili tartışmalar, II. Dünya Savaşı sırasında Norbert Wiener’in sibernetik kavramını geliştirmesiyle başlamıştır.

Bilişim etiği, bireyin bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanırken yaptığı ahlaki seçimleri tanımlamaktadır.

Mason (1986) bilgi çağında bireylerin bilişim teknolojileri nedeniyle karşılaşabilecekleri etik sorunları dört başlık altında ele almaktadır. Bilişim etiğinin boyutlarını oluşturan bu sorunlar İngilizce isimlerinin baş harflerinden gelen PAPA (Gizlilik-Privacy, Doğruluk-Accuracy, MülkiyetProperty ve Erişim-Accessibility) kısaltmasıyla ifade edilmektedir.

Bilgi kime aittir? Bilginin değiş tokuşunda adil ve haklı fiyatlar nedir? Bilginin iletildiği kanalların mülkiyeti kimdedir? Bu
kaynaklara erişim nasıl tahsis edilmelidir? (Mülkiyet)

Ekonomik eşitsizlikler nedeniyle internete erişim farklılıkları yaşanabilmektedir. Bilgi çağında, teknolojiye sahip olanlar güç ve servet elde ederken internet erişimindeki eşitsizlikler toplumda memnuniyetsizlik ve huzursuzluk yaratabilir.

Önce düşünün. Öfkeliyken yazmayın.

Netiket, bireylerin çevrim içi ortamlarda - sosyal medya, e-posta, forumlar, mesajlaşma uygulamaları gibi - saygılı, sorumlu ve uygun şekilde davranmaları gerektiğini belirleyen yazılı olmayan görgü kurallarıdır.

Siber zorbalık, incitici ve saldırgan mesajların yayılmasını, küçük düşürücü yazılı içerik, resim veya videoların paylaşılmasını ve bireylerin çevrim içi ağlardan kasıtlı olarak dışlanmasını kapsamaktadır.

Leslie (2019), yapay zekâ etiğini “yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesi ve kullanımında ahlaki davranışı yönlendirmek için yaygın olarak kabul görmüş doğru ve yanlış standartları kullanan bir dizi değer, ilke ve teknik” olarak tanımlamaktadır.

Bilişim hukuku kapsamında ele alınan bilişim suçu ise Avrupa Ekonomik Topluluğu Uzmanlar Komisyonu tanımına göre “bilgileri otomatik işleme tabi tutan veya verilerin nakline yarayan bir sistemde gayri kanuni, gayri ahlaki ve yetki dışı gerçekleştirilen her türlü davranış”ı ifade etmektedir.

• internet erişim hakkı (teknolojiye ve dijital içeriğe erişim),
• düşünce ve ifade özgürlüğü ve
• dijital güvenlik hakkıdır.

Hukuk; “haklar, yasayla korunan menfaatler, toplumda kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen ve devlet gücüyle uyulması müeyyide altına alınmış, yaptırıma bağlanmış kuralların bütünü” olarak tanımlanmaktadır.

Dijital ortamda güvenlik hakkının ihlali ise veri sızıntısı, trol sorunu ve çocuk pornografisi gibi örneklerle karşımıza çıkabilmektedir.

İnternet erişim hakkının ihlaline ilişkin sorunlara dijital uçurum, internet kesintileri ve web sitelerine erişim engeli örnek olarak verilebilir.

Çocuk pornografisine ilişkin suçlar için Türk Ceza Kanunu (TCK), İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun, Siber Suçlar Sözleşmesi, Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeye Ek Çocuk Satışı, Çocuk Fahişeliği ve Çocuk Pornografisi İle İlgili İhtiyari Protokol gibi yasal düzenlemeler bulunmaktadır.

6698 sayılı bu Kanun’un amacı “kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları düzenlemektir.”

5846 sayılı bu Kanun’un amacı “fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracı sanatçıların, seslerin ilk tespitini yapan fonogram yapımcıları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcıların ve
radyo-televizyon kuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve mali haklarını belirlemek, korumak, bu ürünlerden yararlanma şartlarını düzenlemek, öngörülen esas ve usullere aykırı yararlanma halinde yaptırımları tespit etmektir.”

5070 sayılı bu Kanun’un amacı “elektronik imzanın hukuki ve teknik yönleri ile kullanımına ilişkin esasları düzenlemektir. Bu Kanun, elektronik imzanın hukukî yapısını, elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerini ve her alanda elektronik imzanın kullanımına ilişkin işlemleri kapsar.