BİL112U-DİJİTAL TOPLUM TEKNOLOJİLERİ
Ünite 1: Bilgisayar Ağları ve İnternet
Giriş
Bilgisayarlar, cep telefonları, tabletler gibi dijital cihazlar günlük yaşamlarımızın bir parçası hâline gelmiştir. İletişim, ticaret, alışveriş, öğrenme gibi günlük etkinliklerimizin büyük bir bölümü artık dijital cihazlar üzerinden gerçekleştirilmektedir. Tüm bu gelişmelerin temelinde dijital cihazlar kadar bu cihazlar arasında iletişimi sağlayan bilgisayar ağları yer almaktadır. Bilgisayar ağları, her türde dijital cihaz arasında, belirli bir coğrafya üzerinde veri alışverişini mümkün kılan sistemlerdir. Her gün kullandığımız internet aslında çok büyük bir bilgisayar ağıdır. Bilgisayar ağları öylesine benimsenmiştir ki, toplumsal işleyiş ve yapıları da dönüştürmüştür. Bu durum sosyologlar tarafından ağ toplumu tanımlamasının yapılmasına neden olmuştur. Ağ toplumunda en değerli ekonomik kaynak bilgiyken, toplumsal işleyişin temelinde de bu bilgilerin güvenli ve hızlı biçimde değiş tokuşuna olanak veren bilgisayar ağları yer almaktadır.
Ağ Temelleri
Bilgisayar ağı, bir coğrafi alan üzerinde dağılmış cihazların, çeşitli iletim ortamları ve protokolleri aracılığıyla, bilgi ve kaynak paylaşımı amacıyla bir araya getirildiği bir organizasyon olarak tanımlanmaktadır. Soyut sayılabilecek bu tanım; ağların amacını, ağların türlerini ve ağlardaki donanım ve protokollerini içermektedir.
Ağların Amacı: Veri İletimi
Bilgisayar ağlarının temel amacı dijital verilerin bir kaynaktan, bir hedefe iletilmesidir. Bu sayede farklı cihazlar arasında veri paylaşımı gerçekleştirilebilir. Kitabın 3. Sayfasında yer alan Şekil 1.1’de bir cep telefonu ile kulaklık arasındaki veri paylaşımı süreci temsil edilmektedir. Neredeyse her gün gerçekleştirdiğimiz kablosuz kulaklık ile müzik dinleme görevinde aslında basit bir bilgisayar ağı kullanılır. Veri iletimi sürecini sağlayan ağdaki temel bileşenler ve görevleri şunlardır:
Kaynak
Kaynak, ağ üzerindeki bir bilgisayar, kamera, faks cihazı ya da cep telefonu olabilir. Kaynağın görevi hedefe gidecek bilginin derlenmesi ve dönüştürücüye aktarılmasıdır. Bu örneğimizde iletilecek bilginin, telefonda kayıtlı bir müzik parçası olduğunu varsayalım. Kaynak görevindeki telefon, hedef olan kulaklığa iletilmek üzere müzik parçasının oldukça küçük bölümlerini sürekli olarak dönüştürücüye gönderir. Bu süreç kesintisiz bir şekilde işletildiğinde, hedefteki kulaklıkta kesintisiz müzik sesi oluşturulabilir
Dönüştürücü
Dönüştürücünün amacı kaynaktan gelen bilginin iletim ortamı üzerinden gönderilebilecek forma dönüştürülmesidir. Örneğimizde kaynaktan gelen dijital
ses verisi, Bluetooth dönüştürücüsü ile radyo sinyallerine dönüştürülmektedir.
İletim Ortamı
İletim ortamının amacı dönüştürücüden çıkan bilgilerin alıcıya iletilmesidir. Bluetooth radyo sinyalleri ile çalışan bir teknoloji olduğundan iletim ortamı olarak hava kullanılmaktadır. Bilgisayar ağlarında iletim ortamı olarak genellikle bakır ve optik kablolar tercih edilmektedir. Bluetooth ve kablosuz internet gibi teknolojiler ise iletim ortamı olarak havayı kullanmaktadır.
Alıcı
Alıcı, iletim ortamında yayımlanan verileri toplayarak hedefe iletir. Bir otobüs yolculuğunda müzik dinlediğinizi hayal edin. Bu iletim ortamında aynı anda onlarca farklı veri iletimi (ör. telefon şebekesi sinyalleri, yakın bir ofisten gelen kablosuz internet sinyalleri, diğer yolcuların Bluetooth sinyalleri) gerçekleşebilmektedir. Alıcı iletim ortamını sürekli dinleyerek kendisine gönderilen verileri toplar. Alıcıda toplanan veriler hedefte kullanılabilecek dijital ses verisi formuna dönüştürülerek hedefe gönderilir.
Hedef
Kaynaktan gelen veriler hedefte işlenir ve sonuç üretilir.
Ağ Türleri
Ağ türleri birbirine bağlanan cihazların yayıldığı coğrafi bölge büyüklüğüne göre isimlendirilmektedir. Ağlar küçükten büyüğe doğru sıralandığında; Yerel Ağ (Local Area Network – LAN), Kentsel Alan Ağı (Metropolitan Area Network - MAN) ve Geniş Alan Ağı (Wide Area Network - WAN) isimleriyle anılırlar.
Yerel Ağ
Bilgisayarlar, telefonlar, yazıcılar, monitörler, kameralar, akıllı ev aletleri ve güvenlik cihazları gibi cihazları bir ev, ofis ya da çok katlı bina gibi görece küçük bir coğrafi alanda birbirine bağlayan hızlı bilgisayar ağlarıdır. Evinizdeki modeme kablolu ya da kablosuz olarak bağlanan akıllı televizyonunuz, bilgisayarınız ve cep telefonunuz aynı yerel alan ağı üzerinden bilgi paylaşımı yapabilmektedir. Yerel ağlar özeldir. Özellikle diğer ağlar ile birleştirilmedikleri sürece ağ üzerindeki cihazlar yalnızca kendi aralarında veri iletişimi yapabilir. Ancak daha fazla özellik kullanabilmek için, yerel ağlar genellikle diğer yerel ağlar ya da internet ile birleştirilir.
Kentsel Alan Ağı
Kentsel alan ağlarının genişliği 50 ile 150 kilometreye kadar ulaşabilmektedir. Kentsel alan ağlarında bir şehir çevresindeki ağlar genellikle bir servis sağlayıcı tarafından sunulan bir altyapı üzerinden birbirine bağlanmaktadır. Bir firmanın aynı şehirde farklı mağazalarının yerel ağları, bir kentsel alan ağı ile birbirine bağlı durumda olabilir. Bu sayede mağazalar kendi aralarında kentsel alan ağı üzerinden iletişim kurabilirler. Örneğin kentsel alan ağı üzerinden iki mağaza arasında yüksek güvenlikli özel görüntülü görüşmeler gerçekleştirilebilmektedir.
Geniş Alan Ağı
Bir ülke ya da kıta boyutundaki ağlardır. Bir firmanın ülkenin çeşitli şehirlerindeki mağazaları ya da birden fazla ülkeye yayılan mağazaları arasındaki ağlar geniş alan ağlarına örnek olarak verilebilir. Bu özel ağlar genellikle kiralanan servis hatları ya da küresel uydu haberleşmesi ile birbirine bağlanmaktadır.
Bu noktada akıllara neden internet altyapısı kullanılmadığı sorusu gelebilir. Yapısal olarak internet, küresel çapta bir WAN olarak düşünülebilir. Ancak LAN, MAN ve WAN türündeki ağlar firmalar ya da kurumların özel ağları olarak düşünülmelidir. Firmalar, kurumlar ya da devlet daireleri stratejik öneme sahip olabilecek verilerini internet üzerinden aktarmak yerine dış dünyaya kapalı yüksek güvenlikli özel ağlar üzerinden iletmeyi tercih edebilmektedirler. Bu aşamada, ağ mimarilerinin sahip olduğu nitelikler önem kazanmaktadır.
Ağ Mimarileri
Ağ mimarisi, bir ağa bağlı cihazlar arasında veri transferinin sağlanması için yazılımlar, donanımlar, protokoller ve iletim ortamlarının donanımsal ve mantıksal organizasyonudur. Günümüzde eşler arası (peer to peer) ve istemci-sunucu (client-server) olmak üzere iki tür ağ mimarisi kullanılmaktadır.
Eşler arası ağ mimarisinde her bilgisayara kaynak paylaşımı görevi atanmaktadır. Eşler arası ağlar merkezîyetsiz paylaşım mantığı ile çalıştığından istemci sunucu mimarisine göre kritik hatalara daha dayanıklıdır. Ağda kaybedilebilecek kritik bir unsur olmadığından, bir bilgisayarın kaybedilmesi hâlinde ağ çalışır durumda kalabilmektedir. İstemci sunucu mimarisinde kaynaklar güvenilir, yüksek veri işleme ve saklama kapasiteli bir sunucuda tutulmaktadır. İstemci adı verilen son kullanıcılar sunuculardaki verilere erişmektedir. Verilerin güvenliği, saklanması ve organizasyonundan sunucu bilgisayar sorumludur. Bu mimaride istemciler arası veri aktarımından da sunucu sorumludur. Bir istemci başka bir istemcinin verilerine ulaşmak ya da bu istemciye veri iletmek istediğinde (ör. sosyal ağ uygulamalarında mesajlaşma) sunucudan izin alınması gerekmektedir.
Ağ Adresleri
Bilgisayar ağlarına bağlı cihazlara makine (host) adı verilmektedir. Makinelerin bilgisayar ağında erişilebilir olması için ağ içinde geçerliği olan bir adrese sahip olmaları gerekmektedir. Tıpkı günlük yaşamlarımızdaki kargo sistemleri gibi, ağlardaki cihazlara gönderilen veri paketlerinin hedefine ulaşabilmeleri için bir adrese yönlendirmeleri gerekmektedir. Bir ağ tarafından makinelere atanan ağ adreslerinin benzersiz olması beklenir. Aksi hâlde gönderilen bir veri paketinin birden fazla alıcıya ulaşması sorunuyla karşılaşılabilir. Bilgisayar ağlarına bağlı cihazlardaki her bir bağdaştırıcı (alıcı ya da verici donanım) ağ tarafından kendisine atanan bir ağ adresine sahiptir. Ağ bağdaştırıcılarının fiziksel ve geçici olmak üzere iki adresi bulunmaktadır. Fiziksel ağ adresleri
bağdaştırıcı birimi üzerine donanım üreticisi tarafından işlenen ve kolay değiştirilemeyen adreslerdir. Bu adresler, MAC adresi (Media Access Control – Ortam Erişim Kontrolü) olarak da bilinmektedir. Her bağdaştırıcının üzerine yazılmış bir MAC adresi bulunmaktadır. MAC adresleri aslen 48 adet 1 ya da 0 rakamının yan yana getirilmesi ile oluşturulmaktadır. Fakat bu sayının okunması zor olacağından, bu sayı oktet (sekizli) adı verilen 8 bitlik parçalara bölünerek okunmaktadır. Her bir oktetteki sayılar onaltılık sayı tabanında ifade edilmekte olup oktetler iki nokta üst üste “:” karakteri ile ayrılarak yazılmaktadır. Örneğin bir MAC adresi FA:C1:24:B9:40:21 şeklinde yazılabilir.
Ağ Donanımları
Ağ donanımlarının temel görevleri şu şekilde sıralanabilir:
• Ağdaki cihazlar arasında veri iletimini sağlamak • Etkili ve güvenli ağ bağlantısı sağlamak • Veri trafiğini optimize ederek ağ performansını arttırmak • Erişim kontrolü ve tehdit önleme mekanizmaları ile ağ güvenliği sağlamak • Ağ yönetimi ve konfigürasyonunu kolaylaştırmak • Sinyal iletimini sınırlamalarını aşarak ağ kapsamını genişletmek
Bu görevleri gerçekleştiren özelleşmiş donanımlar ve görevleri ise şu şekildedir:
Yineleyici (Repeater)
Yineleyiciler, kendilerine gelen sinyallerin enerjisini arttırarak ağda daha ileri gidebilmelerini sağlayan enerji destekli (elektrik) cihazlardır. Örneğin günümüz ağlarında yüksek hızlı veri trafiğini sağlamak için kullanılan CAT5 sınıfı kablolarda sinyaller 100 metreye kadar iletilebilmektedir. Bunun ötesine geçebilmek için yineleyiciler kullanılmaktadır.
Göbek (Hub) ve Anahtar (Switch)
Birbirlerine kablolar ile bağlanan birçok cihazı bir yerel ağda bir araya getirebilen çok portlu cihazlardır. Bu cihazlar, yerel ağlar (ağ segmentleri) oluşturmanın yanında, bu ağlardaki veri akışını yönetme ve sinyalleri yineleme kapasitesine de sahiptir. Günümüzde çoğunlukla anahtarlar (switch) kullanılmaktadır.
Köprü (Bridge)
Köprüler farklı yerel ağları birbirine bağlarlar. Bunun yanında köprüler, yerel ağların trafiklerini filtreleyerek ağlar arasında trafik sıkışıklığı ve güvenlik açığı oluşmasını engellerler.
Yönlendirici (Router)
Yönlendirici geniş alan ağları (WAN) üzerindeki veri transferi trafiğini yönetmekle sorumludur. Yönlendiriciler kendilerine bağlı ağlar ve WAN’daki diğer yönlendiricilerle ilgili adres ve trafik bilgilerini tutan akıllı cihazlardır. Bu bilgileri kullanarak ağlar arasında hareket
eden veri paketleri için yollar tanımlayabilmektedirler. Ağlar arasında paketlerin doğru noktalara ulaştırılması ve gereksiz isteklerin filtrelenmesi yönlendiriciler tarafından gerçekleştirilir.
Ağ Geçidi (Gateway)
Ağ adresleri başlığı altında IP adreslerinin yapısının tanıtıldığı bölümde yaklaşık 4.3 milyar adet IP adresinin kullanılabileceğini görmüştük. Fakat güncel verilere göre internet kullanıcısı sayısı yaklaşık 5.56 milyardır. Bu durumda tüm cihazların aynı anda internete bağlı olma ihtimali bulunmamaktadır. Ağ geçitleri bu sorunun çözümü için üretilmiştir. Yerel alan ağı içindeki cihazlar sınırı geçerek internete erişmek için ancak ağ geçitlerini kullanabilir. Ağ geçidinin temel işlevi yerel ve dış ağ arasındaki farklı ağ protokolleri arasında çevirmenliktir.
Ağ Arayüzü Kartı (Network Interface Card)
Ağlara bağlı her cihaz bir ağ arayüzü kartına sahiptir. Bu kart ağdan gelen verilerin cihaza aktarılmasının yanında, cihazdan gönderilecek verilerin de ağa iletilmesinden sorumludur.
Modem
Modem sözcüğü modülatör ve demodülatör sözcüklerinin ilk hecelerinin birleştirilmesi ile oluşturulmuştur. Modemler dijital sinyalleri fiziksel ortamlarda hareket edebilecek analog sinyallere; fiziksel ortamdan gelen analog sinyalleri de dijital sinyallere çeviren cihazlardır. Sinyaller radyo dalgaları ya da kablolar yoluyla karşıdaki alıcı istasyonlara iletilirler. Modemler genellikle internet servis sağlayıcılar tarafından evlere kadar getirilen telefon (DSL), kablolu televizyon (kablo modem), fiber hatlarının ucuna bağlanırlar. Bunun yanında telefonlarınızda hücresel verileri kullanabilen modemler de bulunmaktadır. Bu ortamlara veri gönderilmesi ve ortamlardan gelen verilerin ağ içine aktarılması işinden modemler sorumludur.
Ateş Duvarı (Firewall)
Ateş duvarı güvenilen iç ağlarlar ve güvenilmeyen dış ağlar arasında bariyer kuran bir güvenlik aracıdır. Ateş duvarları yerel alan ağları ve geniş alan ağları arasındaki bağlantılar üzerinde kurgulanarak kötü niyetli isteklerin güvenlikli iç ağlara ulaşmasını engeller. Ateş duvarları paketler üzerindeki verileri inceleyerek paketlerin güvenlikli alanlara geçişine izin verir ya da engellerler. Bunun için kendi üzerlerine işlenen ilke listelerini temel alırlar.
Kablolar
Kablosuz internet ve ağ ortamları yaygın olarak kullanılsa da yüksek hızlı veri trafiği için hâlen kablolar kullanılmaktadır. Günümüzde çoğunlukla ethernet kabloları (örneğin, Cat5e) ve fiber optik kablolar kullanılmaktadır. Kablolar analog sinyalleri taşıma kapasitesi ve uzaklığı bakımından farklılık göstermektedir. Ethernet kabloları küçük ağlar içindeki verilerin taşınması için kullanılırken uzak mesafeler arasında hacimli
verilerin taşınması için fiber optik kablolar kullanılmaktadır. Ethernet kablolar elektrik sinyallerini taşırken fiber kablolar ışık sinyallerini taşımaktadır.
Ağ Protokolleri
Ağ protokolleri bilgisayar ağlarında bir araya getirilen cihazların nasıl iletişim kuracağını ve birbirleri arasında nasıl veri değiş tokuşu yapacaklarını belirleyen kural grupları olarak tanımlanmaktadır. Protokoller verinin ağ üzerinden gönderilebilmesi için paketlenmesi, iletilmesi ve hata denetimlerinin gerçekleştirilmesiyle ilgili kuralları belirlemektedir. Protokoller farklı üreticiler tarafından üretilen yazılımlar ve donanımlar arasında sorunsuz geçiş sağlayan ortak bir dil gibi düşünülebilir. Ağ protokolleri sayesinde üreticisi, donanım yapısı, yazılım standartları ve iç işleyişlerine bakılmaksızın, ağ cihazları arasında kesintisiz veri aktarımı sağlanmaktadır. Günümüzde bilgisayar ağlarında kullanılan protokoller OSI (Open Systems Interconnection – Açık Sistemler Bağlantısı) referans modeli ile kavramsallaştırılmaktadır. OSI Referans Modeli Katmanları kitabın 15. sayfasında yer alan Şekil 1.11’de sunulmuştur.
Fiziksel Katman Protokolleri
Fiziksel katman, OSI Referans Modelinin en alt katmanıdır. Cihazlar arasındaki fiziksel bağlantıdan sorumludur. Bu katmanda veriler 0 ve 1’lerden oluşan bit dizileri hâlinde ele alınır. Fiziksel katman her bir bitin, bir birimden diğerine ortam üzerinden aktarılabilir sinyaller ile iletiminden sorumludur.
Veri Bağlantısı Katman Protokolleri
Veri bağlantısı protokollerinin amacı, çerçevelerin fiziksel katman üzerinden iki ağ cihazı arasında sorunsuz iletimini sağlamak ve kontrol etmektir. Veri bağlantısı katmanı çerçeve üzerindeki fiziksel adres (MAC adresi) bilgilerini kontrol ederek bu paketi doğru cihaza göndermektedir. Çerçevelerin standartlarının tanımlanması, çerçevelere alıcı ve göndericilerin fiziksel adreslerinin eklenmesi, hata ve akış kontrolü gibi işlemler veri bağlantısı katmanının sorumluluğundadır.
Ağ Katmanı Protokolleri
Ağ katmanı farklı ağlardaki makineler arasında veri değiş tokuşunu yönetmekle sorumludur. Farklı ağlar arasında hareket edebilen veri kümelerine veri paketi adı verilir. Ağlar dünyanın farklı bölgelerinde yer alabileceğinden, ağ katmanı veri paketlerinin hareket edeceği yolu da belirlemektedir. Ağ paketlerinin mümkün olan en kısa yoldan göndericiden alıcıya iletilmesi gerekir.
Taşıma Katmanı Protokolleri
Taşıma katmanı protokolleri uygulama katmanı tarafından üretilen bir mesajın noktadan noktaya iletilmesi, hata kontrolü ve gerekli hâllerde tekrar gönderilmesini istemekten sorumludur. Gönderici tarafında taşıma katmanı mesajı alır ve segmentlere böler. Ayrıca segmentlerin başına gönderici ve alıcı tarafında kullanılacak kapı (port) numaralarını ekler. Kapı
numaraları ağ cihazları üzerinde iletişim kurabilen uygulamaların dinleme noktalarıdır.
Oturum Katmanı Protokolleri
Oturum katmanı veri alışverişi yapan bilgisayarlar arasında diyalogların yürütülmesinden sorumludur. Etkileşimin iki ucundaki bilgisayarlardaki istemci ve sunucu uygulamalar arasındaki iletişim oturum katmanı tarafından başlatılır, idare edilir ve sonlandırılır. Katman bu iletişimin güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesi için yetkilendirme (örneğin, Kullanıcı adı ve şifre kontrolü) ve güvenlik özellikleri de sunar.
Sunum Katmanı Protokolleri
Sunum katmanının diğer adı da çeviri katmanıdır. Uygulama katmanındaki uygulamadan alınan veriler formatlarına göre ağ üzerinden gönderilebilir biçime dönüştürülmektedir. Bu katmanda günlük hatlarımızda çokça kullandığımız JPEG, MPEG, GIF, SSL gibi protokoller yer almaktadır. Özellikle ağ üzerinden gönderilecek verilerin güvenliğinin sağlanması için şifrelenmesi gibi işlemler bu katmandaki protokoller tarafından gerçekleştirilmektedir.
Uygulama Katmanı Protokolleri
OSI referans modelinin en üstünde istemci ya da sunucu rolündeki uygulamaları içeren Uygulama katmanı yer almaktadır. Uygulamaların görevi kullanıcıdan ya da karşı taraftaki istemciden gelen isteklere göre ağ üzerinden gönderilmesi gereken verilerin hazırlanmasıdır. SMTP, FTP ve HTTPS gibi protokoller uygulama katmanında yer almaktadır.
İnternet Teknolojileri
İnternet sözcüğü “interconnected networks” sözcüklerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuş bir kısaltmadır. İnternet erişimi olan bir ağa bağlı olan bir bilgisayar, dünya üzerindeki internet erişimli başka bir bilgisayarla veri alışverişi yapabilmektedir. İnternet herhangi bir otoritenin kontrolünde değildir. Kendisine bağlanarak veri gönderip alabilen tüm bilgisayarlar internetin bir parçasıdır. Bu nedenle internete bağlı bir bilgisayar, sunucu ya da veri merkezinin çökmesi ya da ulaşılamaz olması internetin geri kalanını etkilemez. İnternete bağlı milyarlarca bilgisayar olduğu düşünüldüğünde, bu karmaşık ağ içinde kullanıcıların istedikleri verilere ulaşabilmesi için oldukça etkili bir sistem geliştirilmiştir. Bu sistemin çalışma mekanizmasına geçmeden önce bazı ön bilgilerden bahsedilmesi gerekmektedir.
• İnternetteki pek çok servis ücretsiz olsa da internete erişim için bir internet servis sağlayıcısından hizmet satın alınması gerekmektedir. İnternet servis sağlayıcıları kullanıcılara modem ve yönlendiriciler aracılığıyla internet bağlantısı sunar. • İnternetteki pek çok servis sunucu bilgisayarlar üzerinden sunulur. Sunucu bilgisayarlar üzerindeki özelleşmiş yazılımlar e-posta, internet
sayfası, bulut depolama ve sosyal ağlar gibi internet hizmetlerini sunarlar. Bu yazılımlar istemcilerden gelen istekleri karşılayarak gerekli dosyaların istemcilere gönderilmesini sağlarlar. • İstemciler ve sunucular arasında veri paylaşımı ağ donanımları ve ağ protokolleri sayesinde gerçekleştirilir. Öncelikle internete bağlı bir bilgisayara ulaşabilmek için bu bilgisayarın adresinin bilinmesi gerekir. İnternete bağlı her cihazın bir IP adresi bulunmaktadır. Bu IP adresi aracılığı ile bilgisayarlardaki dosya ve servislere erişilebilir. Bununla birlikte, IP adreslerinin hatırlanması zor olacağından, IP adresleri yerine alan isimleri (domain name) kullanılır. Bu kullanımın sağlanması için Alan Adı Sunucusu (Domain Name Server – DNS) sistemi kullanılmaktadır. İnternete servis vermek üzere hazırlanan her sunucu için bir alan adı tahsis edilir. Bu alan adları DNS sunucularında kaydedilir. Kullanıcılar bir alan adı isteği gönderdiklerinde bu istek DNS sunucularında çözümlenerek hedeflenen bilgisayarın IP adresi bulunur.
Bulut Bilişim ve Nesnelerin İnterneti
Bulut Bilişim
Bulut Bilişim servis sağlayıcılar tarafından yürütülen sunucularda barındırılan bilgi işlem hizmetlerinin ihtiyaca göre ölçeklenerek sunulduğu ve ücretlendirildiği dijital hizmetler olarak tanımlanmaktadır. Bulut bilişimin avantajları şu şekilde sıralanabilir:
• Esneklik ve erişilebilirlik • Maliyet • Güvenlik ve koruma • Verimlilik ve performans
Nesnelerin İnterneti
Nesnelerin İnterneti (Internet of Things – IoT) akıllı evler, insan sağlığı takibi ve etkili üretim bantları gibi görevleri gerçekleştirmek üzere çevresinden veri toplayabilen ve bu verileri ağlar üzerinden paylaşabilen cihazlar arasında kurgulanan bir ağ uygulaması olarak tanımlanmaktadır. Nesnelerin internetinin çalışabilmesi için üç temel bileşene ihtiyaç duyulmaktadır:
• Nesneler: Üzerlerindeki alıcılar ile kalp ritimleri, banttan geçen ürün sayısı, toprak nem seviyesi gibi kendilerine atanan görevlerle ilgili kritik verileri toplarlar. • Bağlantılar: Toplanan veriler işlenmek üzere Wi- Fi, Bluetooh ya da 5G gib bağlantı seçenekleri üzerinden veri işleme merkezine iletilir. • Verilerin İşlenmesi: Veri merkezinde toplanan veriler bulut tabanlı sistemler üzerinde analiz edilerek görevle ilgili kritik kararların alınması ya da görevin otomatikleştirilmesi için kullanılacak bilgilere dönüştürülür.