Dijital Dönüşüm — Ünite 2 Soru-Cevap

Davranışçı kuram öğrenme sürecinde çevrenin etkin olduğunu temel alır, gözlemlenebilen davranışlara odaklanır, tüm davranışları uyarıcı ve tepki arasındaki bağ ile açıklar.

Bilişsel kuramlar içsel süreçlere ve bireysel faktörlere daha yoğun bir biçimde odaklanmaktadır.

Yapılandırmacı kuram öğrenenin kendi yaratıcı becerilerini kullanarak önceki bilgileri ile yeni karşılaştıklarını ilişkilendirme, yeni öğrenmeler oluşturma, yeni bilgileri anlamlandırma, yorumlama ve yeniden inşa etme süreçlerini irdeler.

Bu kilometre taşları yıllara göre kronolojik olarak aşağıda sıralanmıştır.

1900-1920           Görsel hareket dönemi

1920-1940           Kayıtlı ses dönemi

1940-1960           Hareketli görüntü dönemi

1960-1980           Sınırlı etkileşim dönemi

1980-2000           Çoklu ortam dönemi

2000- +                Sanal ağlar dönemi

Birinci nesil internet döneminde (Web 1.0), öğrenme kaynakları değişmeye başlamış, o güne dek ağırlıklı olarak yer ve zamana bağlı olan bilgi kaynaklarına erişim olanağı, yer ve zamandan bağımsız hâle gelmeye başlamıştır. Sınıf içinde ya da laboratuvarda kurumun ya da öğretmenin sağlayabileceği eğitim materyallerinin yanı sıra evdeki çalışma ortamlarında da erişilebilen kitap, kaset ve CD gibi yer bağımlı materyaller, yerini internete erişim olanağı bulunan her yerden bilgiye erişme şansı sunan, öğrenenlerin içerikle her yerden ve kesintisiz olarak erişebileceği bağımsız bir dünyaya bırakmaya başlamıştır. Böylece eğitmenlerin de birincil bilgi kaynağı olma rollerinin yavaş yavaş dönüşüme uğraması söz konusu olmuştur. Öte yandan bu dönemde sınırlı kaynağın ya da firmanın sunduğu tek taraflı durağan sayfa paylaşımı ön planda olmuş, kişisel ya da kurumsal web siteleri yaygınlaşmıştır. Kullanıcılar yalnızca kendilerine belli içerik sağlayıcılardan sunulan bilgiyi görüp okuyabilmiş, yorum getirme ya da yanıt verebilme olanakları oldukça sınırlı kalmıştır.

Web 2.0 teknolojilerinin kullanılması dijital dünyada etkileşimin önemli ölçüde önünü açmıştır. Bu dönemde blogların, podcast’lerin, sosyal işaretlemelerin ve tartışma forumları ve anlık mesajlaşma gibi farklı katılım teknolojilerinin kullanımı ve yeni bir dönüşümün temellerinin atılması söz konusudur. Kullanıcıların yalnızca internetteki içeriğin pasif alıcısı olmaktan çıkıp gerek içerikle gerekse birbirleriyle daha üretken bir biçimde etkileşime girme olanakları da söz konusu olmuştur. Artık bir web sayfası durağan bir kaynak değil, sürekli gelişen, kullanıcılara kendi içeriklerini geliştirme ve düzenleme olanağı sunan, farklı paydaşların beraberce birer mimar gibi çalışarak yapıyı oluşturdukları kolektif bir zekâ ürününe dönüşmüştür.

Eğitim 1.0’da öğrenciler daha çok bilginin alıcısı durumundayken  Eğitim 2.0'da dijital ortamda iletişim kurabilme, iş birliği gerçekleştirebilme ve bağlanma deneyimleri söz konusu olmuştur.

Sosyal işaretleme ile kullanıcıların yer imlerini çevrim içi olarak kaydetmeleri, bu yer imlerine her yerden ve her cihazdan erişmeleri, yer imlerini herkese açık olarak depolama ya da düzenlemeleri mümkün olmaktadır.

Web 3.0, bir makinenin (bilgisayar programının) veriyi insanlara gereksinim duymadan insanlar gibi anlama ve örgütlemesini sağlayan entegre bir web ortamıdır.

Anlamsal ağ olarak da adlandırılan Web 3.0, içeriklerin yalnızca doğal dillerde değil ilgili yazılım ve uygulamalar tarafından da yorumlanabilir ve kullanılabilir biçimde ifade edilebilmesi, web uygulamalarının birbiriyle anlaşabilmesi, böylece daha zeki, daha hızlı ve daha kullanıcı odaklı olması üzerine kurulu bir felsefe ve prensipler bütünüdür.

Kullanıcı etkinliklerine ilişkin büyük verinin depolanabilmesini sağlayan bulut teknolojileri, bu verilerin yorumlanmasını kolaylaştıran veri ve öğrenme analitikleri, yapay zekaya dayalı sistemler ile bireysel deneyimlere paralel ve bireye özgü öğrenme olanaklarının sunulabilmesi, yeni bir dönüşüm sürecini tetiklemiştir. Özellikle eğitimin bireyselleştirilebilmesi, öğrenmeye ilişkin anlık ve güçlü analizler gerçekleştirilerek bu analizlerin öğrenme süreçlerinin tasarlanmasında işe koşulması mümkün hâle gelmiştir. Dinamik, etkileşimli ve bireye özgü içeriğin daha kullanıcı dostu arayüzler aracılığı ile kesintisiz biçimde bireylerin kullanımına sunulması, hem bireyler arası hem de birey ve makineler arası etkileşim olanaklarının güçlenmesi bu dönemin göze çarpan özellikleri arasında gösterilmektedir.

Web 1.0 durağan sayfalar arasında bağlantı kurma, Web 2.0 bireyler arasında bağlantı kurma, Web 3.0 ise insan ya da makine fark etmeksizin tüm veri kaynakları arasında kesintisiz bağlantı kurma olanaklarının ön planda olmasıdır.

Birey ve öğrenme deneyimlerine katkıları bağlamında bir hiyerarşi yaratmak gerekirse Web 1.0’ı biliş ve öğrenme için bir araç olarak, Web 2.0’ı insan etkileşimi için bir ortam olarak ve Web 3.0’ı da insan iş birliğini destekleyen ağ bağlantılı dijital teknolojiler bütünü olarak tanımlamak; internetin gelişimini bilişsel, etkileşimsel ve iş birlikli olmak üzere üç aşamada özetlemek de olanaklıdır.

Eğitim 1.0’da öğrencilerin bilgi alıcısı olduğu dijital ortamlar daha yaygın olmuştur. Eğitim 2.0 ile iletişim kurma, iş birliği gerçekleştirme, bağlanma olanakları desteklenmiştir. Eğitim 3.0 ise bağlantı kurma, yaratma, oluşturma gibi nitelikleri daha ön plana çıkarmıştır.

Eğitim 1.0’da öğretmen bilginin kaynağı, Eğitim 2.0’da rehber ve bilgi kaynağı, Eğitim 3.0’da ise iş birlikli bilgi yaratım sürecinde orkestra şefidir.

Yapay zekâ ve makine öğrenmesi, sürdürülebilirlik, bilgi güvenliği, finansal teknoloji, büyük veri başta olmak üzere teknoloji odaklı mesleklere olan talepte ciddi artışlar gözlemlenirken veri girişi, sekreterya ve muhasebe gibi makineler tarafından kolayca gerçekleştirilebilen rollere olan talebin günden güne düşebileceği öngörülmektedir.

Analitik düşünme, yaratıcı düşünme, sistemsel düşünme, okuma, yazma ve matematik yeterliği gibi bilişsel yeterliklere; direnç, esneklik ve çeviklik, motivasyon ve öz farkındalık, merak ve yaşam boyu öğrenme, güvenirlik ve ayrıntılara dikkat etme gibi bireysel yeterliklere; empati ve aktif dinleme, liderlik ve sosyal etki gibi birlikte çalışabilme yeterliklerine; teknoloji okuryazarlığı, yapay zeka, büyük veri, kullanıcı deneyimi tasarımı, programlama ve siber güvenlik gibi teknoloji yeterliklerine gereksinim duyulmaktadır.

Dijital dönüşümün tetikleyicileri teknolojik, örgütsel, dijital öğretim yeterlikleri, öğrenci sosyal yeterlikleri, öğrenci teknik yeterlikleri ve pedagojidir.

Öğrenme analitikleri için yapay zekânın işe koşulması, öğrenme araçları için yapay zekânın işe koşulması, hibrit öğrenme ortamları, hibrit ve uzaktan öğrenme uygulamalarının yaygınlaştırılması, mikro kredilendirme ile hibrit ve uzaktan öğretime yönelik mesleki gelişimdir.

Mikro kredilendirme öğrenenler ya da çalışanların isteğe bağlı ya da çalıştıkları alanlarla ilgili belirli etkinlikleri ve değerlendirme süreçlerini kısa süreli öğrenme ortamlarında (dijital, yüz yüze ya da hibrit) tamamladıktan sonra edindikleri becerilerin sertifikalandırılmasıdır.

Beşinci nesil mobil ağlar, yapay zeka, kripto para, veri ve analitik, sürükleyici teknolojiler, nesnelerin interneti ve robotiktir.

Eğitim ve öğretimde kalite ve verimliliği artırmak, öğrenci merkezli öğrenme deneyimlerini zenginleştirmek, öğrencilerin süreçte söz sahibi olan, aktif öğrenen, kendi hızında ilerleyen bir role bürünmesini sağlamak, öğrenen-öğrenen, öğrenen-içerik ve öğrenen-öğreten etkileşimini, birlikte çalışma ve iş birliği olanaklarını pekiştirmektir.

Dijital uçurum riskine karşı önlem alınmasının yanı sıra paydaşların mahremiyetinin korunması, bilgi güvenliğinin sağlanması, siber güvenlik süreçlerinin dikkatle yönetilmesi, teknolojinin sağlıksız kullanımına ilişkin sorunlar ve sürekli mesleki gelişim gibi olası riskleri sıralanabilir.