Muzâri fiilden önce gelen ( ْأَن) edatı, muzâri fiile mastar anlamı kazandırır. Aynı zamanda da fiilin sonunu nasb eder.
ْ(onun içmesi, içmek)ْ َْأَن ْيَشرَب ْ ْ (içiyor, içer) ْيَشرَب
ْ(benim içmem, içmek) ْشرَبَْأَْْأَنْ ْ (içiyorum, içerim) ْأَشرَب
ْ(onun yemesi, yemek ) يَأكلَْْأَن ْ ْ (yiyor, yer)ْ أكلَْْي
(benim yemem, yemek)َْآكلْأَن (yiyorum, yerim)ْ ْآكل
Muzâri fiilde nasb alâmetleri, fiilin sonundaki dammenin fethaya dönüşmesi, nûnu nisve hariç olmak üzere muzâri fiilin sonuna eklenen nûnların düşmesidir.
ARAPÇADA MEHMÛZ FİİLLER
Sahîh fiiller grubunun üçüncü ögesi olan Mehmûz fiiller ( المهموزة األفعال) yapısında hemze bulunan fiillerdir.
Mehmûz fiiller, hemzenin fiilin başında, ortasında veya sonunda oluşuna göre üçe ayrılırlar.
İlk harfi, yani fâu’l-fi‘l’i hemzeli olan fiillere mehmûzu’l-fâ (örneğin: ََكَل ََأ ); orta harfi, yani ‘aynu’l-fi‘l’i hemzeli olan
fiillere mehmûzu’l-‘ayn (örneğin: ََلََأ ََس ); son harfi, yani lâmu’l-fi‘l’i hemzeli olan fiillere de mehmûzu’l-lâm (örneğin: أ ََقَر )
adı verilir.
Mehmûzu’l-fâ’nın Mâzî Çekimi
Mehmûzu’l-fâ türünden bir fiil olan ََأَكَل fiili, birinci kalıptandır. Mâzî ve muzâri çekimi aşağıdaki gibidir.
Mehmûzu’l-fâ’nın Muzâri Çekimi
Mehmûzu’l-lâm’ın Mâzî Çekimi
Mehmûzu’l-lâm türünde olan ََْرَأ ق fiili tıpkı sâlim bir fiil gibi çekilir. Mâzî çekimi aşağıdaki gibidir.
Mehmûzu’l-lâm’ın Muzâri Çekimi
ََْرَأ ق fiili üçüncü kalıptandır. Muzâri çekimi aşağıdaki gibidir.
Mehmûz Fiilin Emr-i Hâzır Çekimi
Günlük hayatta çok sık kullanılan َْأَكَل fiilinin ْكلاؤ u’kul biçimindeki emir formu ve َْأَكَل ile aynı yapı ve kalıpta olan
َْأَخَذ (aldı) fiilinin ْخذؤْ ْا biçimindeki emir formu telaffuz zorluğu dolayısıyla çoğu zaman hemzeli ilk heceleri atılmak suretiyle
ْكل kul ve ْخذ huz biçiminde kullanılır.
Buna göre, َْأكَل fiilinin emr-i hâzır kipinin çekimini şu şekilde düzenleyebiliriz:
Burada mehmûzu’l-‘ayn olan َْسَأَل fiilinin emr-i hâzır kipinin çekimini şu şekilde düzenleyebiliriz:
Üçüncü kalıptan olan ََْرَأ ق fiilinin emr-i hâzır kipinin çekimini şu şekilde düzenleyebiliriz:
Mehmûz Fiilin Nehy-i Hâzır Çekimi
Mehmûz Fiilin Emr-i Gâib Çekimi
Mehmûz Fiilin Nehy-i Gâib Çekimi
ARAPÇADA KALIP İFADELER