ADY111U-TEMEL AFET BİLGİSİ
Ünite 3: Afetler ve Kitlesel Zayiat Olayları
Giriş
Toplu yaralanma ve ölümler meydana getiren afetler, özellikle acil müdahale sürecinde tıbbi kaynaklar ve sağlık personeli üzerinde aşırı iş yoğunluğu oluşturması nedeniyle kitlesel zayiat olayı ve yönetimi konularını kavrayabilmek son derece önemlidir. Bu bölümde beklenmeyen bir zamanda çok sayıda yaralının ihtiyaç duyabileceği hastane öncesi tıbbi müdahale, kesin tıbbi bakım, tahliye, halk sağlığı müdahalesi ve hastane hazırlığı gibi süreçler hakkında konulara değinilmiştir.
Kitlesel Zayiat Olayları
Kitlesel zayiat olayı (KZO), “Yaralı sayısının kısa sürede yerel kaynakları ve yetenekleri büyük ölçüde aştığı yerel sağlık sistemini zorlayan bir olay” olarak tanımlanmaktadır. Bir KZO’ya yanıt vermede ilk ve en önemli şey, mevcut KZO’nun türünü/kategorisini belirlemektir. KZO kategorileri:
• Termal, mekanik, elektrik (yangınlar, elektrik yaralanmaları) • Mekanik/elektrik (motorlu araç kazaları) • Patlayıcılar/Şarapneller (kasıtlı olaylar) • Toksik maruziyetler (konserler) • Kalabalık yönetimi/kontrolü (İnsan izdihamları/isyanları) • Bina veya yapısal sorunlar (bina çökmesi)
KZO türleri:
• Düşük etkili (5-10 hasta) KZO’lar yerel acil sağlık hizmetleri (ASH) tarafından yönetilebilir. • Yüksek etkili (10-50 hasta) KZO’ların yönetimi daha zordur ve streslidir, ancak yerel kaynaklar (ASH, itfaiye ve polis) tarafından yönetilebilir.
Doğa veya insan kaynaklı afetler, geniş bir tehdit yelpazesini kapsar. Kitle imha silahlarını (KİS) içeren olaylar, “kontamine (bulaşma)” bir ortam ve tıbbi müdahale sisteminde ek zorluklar yaratır. Afetin meydana geldiği coğrafi alan ve bölgedeki acil müdahale koşulları, tıbbi personelin bir olaya müdahale etme etkisini ve yeteneğini etkiler. Sert bir çevre, kaynaklar, ulaşım, erişim, güvenlik ve fiziksel koşullar, sosyal veya ekonomik çevrelerin diğer yönleri, nüfus için acil bakımın yeterliliği üzerinde ciddi kısıtlamalar getirir. Kentsel bir yerde meydana gelen olaylar, çok sayıda yaralanma, yerel kaynakların kaybı ve altyapının tahribatı için yüksek bir potansiyele sahiptir.
Temel İlkeler
Afet tıbbi bakımı, geleneksel tıbbi bakım ile aynı değildir. Geleneksel tıbbi bakımın amacı, bireysel olarak hasta için en büyük iyiliği yapmak iken afet tıbbi bakımının temel ilkesi, en fazla sayıda hasta için en büyük iyiliği yapmaktır. Afet tıbbi bakımı, bu amaca ulaşmak için hastaların bakımına yönelik yaklaşımda (kriz yönetimi bakımı/değişen bakım standartları) temel bir değişiklik gerektirir. KZO müdahalesinin birincil amacı, afetle ilişkili morbiditeyi (yaralanma/hastalık) ve mortaliteyi (ölüm) azaltmaktır.
Olay Komuta Sistemi (OKS)
Olay Komuta Sistemi (OKS), çoklu kuruluşların (itfaiye, polis, acil sağlık, arama-kurtarma) ve/veya birden fazla yetkili kurumun bir afete müdahalede birlikte etkin bir şekilde çalışma yeteneğini geliştirmek için tasarlanmış ve standartlaştırılmış bir tüm tehlikeler yönetimi yaklaşımıdır. Olay komuta sistemi hiyerarşisini işlevsel gereksinimler belirler. Bunlar; olay komutası, operasyonlar, planlama, lojistik ve mali/idaridir. OKS’nin anahtar kavramları ise komuta birliği, yayılma ve kontrol ile hedeflerle ilgili görevlerdir.
Afetlere Hastane Öncesi Tıbbi Müdahale
Ulusal Afet Sistemi (ULAS), bir toplumun tıbbi müdahale kapasitesini artıran ulusal olarak koordine edilmiş bir sistemdir. ULAS’ın genel amacı, devlet ve yerel makamlara afet yardımı sağlamada yardımcı olmaktır. Müdahale ekiplerinin dört kategorisi ULAS’ın bir parçasıdır.
Arama ve Kurtarma
Birçok yerel müdahale kuruluşu, afet planlarının ayrılmaz bir parçası olarak arama ve kurtarma ekipleri geliştirmiştir. Büyük ölçekli olaylarda, yardım için dış kurumlardan uzman ekipler çağrılabilir. AFAD, resmî ve sivil arama ve kurtarma müdahalelerini koordine eder.
Triyaj ve İlk Stabilizasyon
Afet triyajının (saha triyajının) amacı, hayatta kalma şansı en yüksek olan ve en az zaman ve kaynak (ekipman, malzeme ve personel) harcayan kritik hastaları belirlemektir. Yetersiz triyaj, acil bakım gerektiren ciddi şekilde yaralanmış yaralıların “gecikmeli” bir kategoriye atanmasıdır. Aşırı triyaj oranı, minör travmalarda (kaynak aşırı kullanımı) hastane kaynaklarının gereksiz kullanımının oranını tanımlar. Alan (Saha) triyajında kurbanlar sahada akut ve akut olmayan olmak üzere iki kategoriye ayrılır. Kaynaklar izin verirse basitleştirilmiş renk kodlaması yapılabilir. Personel, genellikle yerel halktan veya yerel acil sağlık personelinden ilk müdahale eden kişilerdir. Tıbbi triyaj, bir yaralı toplama yerinde veya sabit ve/veya seyyar hastanede mağdurların hızlı kategorize edilmesidir. Tahliye triyajında ise afetzedelere tıbbi tesislere nakil için öncelik verilir. Mağdurlar mevcut kabul tesisleriyle eşleştirilir.
Kesin Tıbbi Bakım
Kesin tıbbi bakım, bir yaralının durumunu basitçe stabilize etmek yerine iyileştirir. Afetlerde kesin tıbbi bakım ihtiyacına kademeli olarak esnek yanıt verebilen mobil donanıma sahip hastane ekipleri, başarılı bir afet müdahalesinin anahtarıdır ve birçok ülke ve hastane tarafından geliştirilmiştir. Afet tıbbi yardım ekipleri, afetle ilgili yaralanmaların yanı sıra rutin acil durumlar/hastalıklar için de bakım sağlayabilmelidir.
Tahliye
Bir afette tahliye, afet bölgesinin baskısını azaltmak, yanıklar ve ezilme yaralanmaları gibi belirli yaralılar için özel bakım sağlamak için yararlıdır. Sağlık hizmeti
sağlayıcıları, tahliye sırasında karşılaşılabilecek ve tıbbi bakımı etkileyen hastaların uçuş problemlerini hesaba katmalıdır. Bunlar; hipobarik ortam, azalan oksijen kısmi basıncı, türbülans, titreşim, değişen sıcaklıklar ve düşük nem ile ilgili değişiklikleri içerir.
Afetlere Halk Sağlığı Müdahalesi
Hızlı İhtiyaç Değerlendirmesi (HİD), afetin etkilenen nüfus üzerindeki etkisinin zamanında değerlendirilmesini sağlar. HİD şunları içerir:
• Afetin büyüklüğünün değerlendirilmesi • Temel hizmetlerin değerlendirilmesi (su, gıda, sanitasyon ve acil geçici barınma) • Etkilenen topluluğun afet ihtiyaçlarına cevap verme kapasitesinin değerlendirilmesi.
Afetlere ve Kitlesel Zayiat Olaylarına (KZO) Hastane Hazırlığı
Toplu yaralanma durumları, herhangi bir tıbbi sistem veya hastane için zorluklar doğurur. Uygun hazırlık programları olmadan hiçbir sistem verimli bir şekilde çalışmayacaktır.
Hazırlık
Afet planı tüm tehlikelere uygulanabilir olmalı, bu tür olayların tüm yönlerini kapsamalı ve aşağıdakiler de dahil olmak üzere KZO yönetimi için ayrıntılı çalışma modları sağlamalıdır:
• Önceden tasarlanmış protokoller ve daimî emirler • Önceden düzenlenmiş malzeme ve ekipman stokları • Eğitim ve öğretim programları
Birincil saha triyajı ve tedavisinin ardından yaralılar yerel hastanelere veya mobil saha tesislerine nakledilir. Hastaneler hızlı bir şekilde organize olmalı ve KZO modunda çalışmaya hazırlanmalıdır. Bir KZO uyarısı alındığında uygun hastane planı etkinleştirilmelidir. Ani gelişen ve geniş bir kitleyi etkileyen afet ve acil durumlar sonrasında acil servis personeli, ek yardım veya ekipman olmadan çalışmak zorunda kalacakları 15 ila 30 dakikalık bir süreyi ön görmelidir. Bu süre zarfında, mevcut hastalar acil servisten tahliye edilmelidir. Triyajda hata olması durumunda hızlı hasta transferini sağlamak için kritik ve acil bölgelerin girişe veya çıkışa yakın bir yere yerleştirilmesi tavsiye edilir.
1) Gerekli ekipmanlar stoklardan alınarak uygun yerlere getirilmelidir. 2) Triyaj için tüm yaralıların tek bir giriş noktasından girmesi sağlanmalıdır. 3) Tedavi alanlarında yaralanmaların ciddiyetine göre bakım veren ekipler bulunmalıdır. 4) Yoğun bakım ünitesine (YBÜ) ve ameliyathaneye haber verilmeli ve hastaların gelişi için hazırlıklara başlanmalıdır. 5) Hastane genelindeki kilit personeli ve tesisleri birbirine bağlayan bir acil durum iletişim sistemi başlatılmalıdır.
Tıbbi Yönetim
Her alandaki tıbbi yönetim, alan yöneticisi tarafından yönlendirilmelidir. Kitlesel zayiat olaylarında tıbbi tedavinin temel ilkeleri şunlardır:
1) Gerektiğinde dekontaminasyon 2) Asgari kabul edilebilir bakım (kriz yönetimi bakımı/değişen bakım standartları) 3) Sürekli triyaj 4) Tek yönlü hasta akışı 5) Titiz üçüncül muayene
Görüntüleme Testleri
Sadece ilk tedaviyi etkileyebilecek testler yapılmalıdır. Ultrason, kolayca mobilize edildiğinden ve yatak başında gerçekleştirilebildiğinden, KZO sırasında serbestçe kullanılabilir.
Ameliyathane Sorunları
Mevcut en deneyimli cerrah, KZO sırasında cerrahi müdahaleye öncelik vermelidir. Cerrahi prosedürler mümkün olduğunca kısa olmalıdır ve bu şartlar altında hasar kontrol cerrahisi en iyi ameliyat stratejisidir.
Küçük Prosedürler
Hastanın durumunu stabilize etmek için gerekli olmadıkça dikiş atma ve alçılama gibi küçük prosedürler ertelenmelidir. Hastaların nakli sırasında tıbbi bakım ve izleme düzeyi, hastaların durumuna ve tıbbi personelin mevcudiyetine bağlı olarak saha yöneticisi tarafından belirlenmelidir.
Terör Tehdidi ve Kitle İmha Silahları
Terörizmin sonucu olarak meydana gelen KZO’lar, ilk müdahale ekipleri için en zorlayıcı olan olaylardır. İlk müdahale personeli, çok sayıda kurban olasılığına sahip birincil saldırıya ek olarak, müdahale ekiplerine zarar vermeye yönelik ikincil saldırı potansiyelinin de farkında olmalıdır.
Genel Bakış
Türkiye’de, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu terörü; “Cebir ve şiddet kullanarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyasî, hukukî, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, Devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak amacıyla bir örgüte mensup kişi veya kişiler tarafından girişilecek her türlü suç teşkil eden eylemler” olarak tanımlar. Terörle ilişkili üç temel faktör, amaçlanan hedefe ve çevresindeki nüfusa yönelik şiddet, korku ve yıldırmadır. KİS olayları, çoğu acil tıbbi sistemi alt üst edecek kadar büyük psikojenik zayiatlar yaratma potansiyeline sahiptir.
Olay Yeri Güvenliği
İlk müdahale ekipleri, kontaminasyon alanını belirlemek için bir “sıcak bölge” oluşturmalıdır. Sıcak bölgeye erişim, uygun koruyucu donanıma sahip kurtarma personeli ile sınırlandırılmalıdır. Dekontamine edilmiş kurbanlar, sıcak alandan uzakta ve rüzgârın ters yönünde oluşturulan temiz bir tedavi alanına yani soğuk alana (dekontamine alan) taşınır.
Kişisel Koruma
Kimyasal, biyolojik veya nükleer ajanları içeren KİS olayları, acil müdahale ekiplerinin kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanmasını gerektirebilir. Patlama, genellikle çok yüksek bir sesin eşlik ettiği, hızlı bir hacim artışına ve aşırı yüksek enerjinin salınmasına neden olan ve tipik olarak ani bir ısı artışı ve gaz salınımı ile oluşturulan kimyasal bir olaydır. Bu özelliğe sahip maddelere “patlayıcı” denir. Patlayıcılar ve bombalamalardan kaynaklanan yaralanmalar; birincil, ikincil, üçüncül, dördüncül ve ikilem patlama yaralanması olmak üzere beş kategoriye ayrılabilir.
Biyolojik Ajanlar
Biyolojik terörizm, ölüm veya hastalık üretmek için canlı organizmalardan türetilen bulaşıcı ajanların veya toksinlerin kullanılmasıdır. Biyolojik terörist saldırılardaki en büyük endişe kaynağı olan maruz kalma yolu, ajanın solunmasıdır. Biyolojik ajanlara karşı en etkili ve önemli profilaksi fiziksel korumadır. Biyolojik ajanlarla bir saldırının tanımlanması genellikle zordur. Bir biyoterörizm olayının erken tanınması başarının anahtarıdır.
Kimyasal Ajanlar
Kimyasal ajanlar savaşlarda kullanılmıştır ve artık günümüzde teröristlerin silah deposunun bir parçası gibi görülmektedir. Terörizm için kullanılan kimyasallar askeri kimyasal silahlar, endüstriyel kimyasallar veya de-novo yani, yeni türetilen kimyasallar olabilir. Çoğu kimyasal savaş ajanı sıvıdır. Sıvı haldeki kimyasal ajanların maksimum düzeyde etkili olabilmesi için dağılması gerekir. Her bir kimyasal ajan sınıfıyla ilişkili toksidromları bilmek, ajanın tanımlanmasını hızlandırmaya yardımcı olabilir ve tedavi seçenekleri hakkında fikir verebilir.
Radyoaktif Ajanlar
Tıbbi, endüstriyel, askeri veya gizli kaynaklardan gelen radyoaktif malzemeler bir terör saldırısında kullanılabilir. Bir nükleer silahın patlaması pek olası olmasa da nükleer malzeme ile kirlenmiş geleneksel bir silahın patlaması yoluyla radyoaktif maddelere maruz kalma olasılığı gerçektir. Radyoaktif madde vücudun dışında biriktiğinde dış kirlenme meydana gelir. İç kontaminasyon, vücuda yutma, soluma veya yaralar yoluyla giren radyoaktif maddelerin sonucudur. Standart evrensel önlemlerin kullanılması, tıbbi personelin hayat kurtaran tedaviler sağlamasına olanak tanıyacaktır. Radyasyonla ilgili askeri, endüstriyel ve sağlık hizmetleri deneyimi nedeniyle, genellikle yerel uzmanlık mevcuttur.
Kitlesel Zayiat Olaylarının Yönetimi
Çağımızda, doğa ve insan kaynaklı olarak meydana gelen ve sınır aşan etkileriyle tüm insanlığı tehdit eden afetler boyunca, profesyonel acil durum yönetimi alanı, kitlesel yaralanma olayları (KZO) hakkındaki bilgimiz arttıkça bir bilime dönüşmüştür.
Yatırımlar
Dalgalanma kapasitesini ve toplu bakımı desteklemek için erken kamu güvenliği stratejileri, kapsamlı ekipman stoklarının geliştirilmesine odaklanmıştır. Afet olaylarına özgü dar politika ve prosedürleri desteklemek için tasarlanmış masa başı tatbikatlarına ve eğitim girişimlerine daha fazla önem verilmiştir.
Komuta
Ulusal Olay Yönetim Sistemi (ULOYS), yerel yönetim, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının yerel olaylara hazırlanmak, müdahale etmek ve kurtarmak için birlikte etkin ve verimli bir şekilde çalışması için boyutu, karmaşıklığı ve nedeni ne olursa olsun ülke çapında tutarlı bir yaklaşım sağlar. Tıbbi dalgalanma kapasitesi ve kabiliyeti (TDKK) yönetim sistemi, yetkiden çok sorumluluğu vurgulayan disiplinler arası bir koordinasyon sistemini tanımlar.
Rol
Bir ASH sisteminin günlük işleyişinde, tıbbi direktör protokol geliştirme, ekipman seçimi ve eğitim gibi şeylerden sorumludur. Aynı şey KZO’lar veya afetler sırasında da geçerlidir. Tıbbi direktör, afetin başlangıcından çok önce günlük sorumluluklarını yerine getirerek, tüm afet döngüsü boyunca (azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme) en etkilidir.
Azaltma ve Hazırlık
Azaltma ve hazırlık stratejileri, bir afet olayından önce sağlık tesislerinin ve personelinin üstlendiği ve olaya etkin bir şekilde müdahale edilmesini ve olaydan sonra kurtarmayı mümkün kılan günlük faaliyetlerdir. Azaltma faaliyetleri, bir afetin meydana gelme potansiyelini azaltmayı veya bir afetin potansiyel etkisini azaltmayı içerir. Hazırlıklı olma, bir organizasyonun bir afet meydana geldiğinde müdahale etme ve kurtarma yeteneklerini geliştiren faaliyetleri ifade eder.
Kilit Personel ve Kaynaklar
Azaltma ve hazırlık stratejilerinin bir parçası olarak, ASH tıbbi direktörleri KZO’lara yanıt verecek kurumlar arasında işbirliğine dayalı ve destekleyici ilişkiler kurmalıdır. Tıbbi direktör, bölgesel hazırlık danışmanı rolünde, hasta bakım zincirinin her bileşenini belirlemeli ve bunlarla işbirliği yapmalıdır.
Politika, Protokol ve Eğitim Geliştirme
Protokoller, kilit kriterleri belirler, rolleri tanımlar ve olay anının sıcaklığında sıklıkla unutulabilecek en iyi uygulamaları belirler. Protokoller yürürlüğe girdikten sonra, tıbbi direktör, yalnızca çeşitli ilk müdahale
kuruluşları ve protokollerin uygulanmasından sorumlu personel değil, aynı zamanda hastaneler, kolluk kuvvetleri ve diğer paydaşlar için tüm kilit sağlayıcılar için protokolün farkındalığından ve eğitiminden sorumludur.
İstihbarat ve İletişim Altyapısı
Harekete geçirilebilir bilgiler sevkiyatla başlayan ve eylem sonrası incelemeyle biten açık, hızlı iletişim, bir KZO müdahalesinin başarısı için hayati önem taşır. Tıbbi direktör, işbirliği yapmak ve yatak mevcudiyeti, kaynak ihtiyacı ve tahsisi ve hasta akışını iletmek için net bir yeteneği geliştirmelidir.
Müdahale
ASH sistemlerinin, tıbbi direktörün KZO yanıtı için oluşturduğu ve personelin eğitildiği protokollere dayanması hayati önem taşımaktadır. Protokoller, bir KZO’nun erken tanınmasını sağlamalıdır, böylece sistem -kaynak mevcudiyeti, acil servis dekompresyonu ve karşılıklı yardım protokolleri dâhil olmak üzere- hızlanabilirken olay yerindeki personel müdahalenin ilk aşamalarındadır.
KZO Yanıtında Tıbbi Direktörün Rolü
Olay yeri komutası ASH operasyonlarına daha uygun özel eğitim ve bilgi sahibi personel tarafından üstlenilmelidir. Buna karşın klinik ortamda nihai otorite olan hekimler için olay yeri komutasını üstlenmenin doğrudan hekimin görev ve sorumluluğunda bir koşul olmadığını görmesi son derece önemlidir. Tıbbi direktör, OKS’de olay komutanına danışmanlık rolünü üstlenmelidir.
Olay Komuta Yapısı
Bir danışman olarak, tıp direktörü muhtemelen en çok OKS’nin tıp dalı ile ilgilenecektir. Tıbbi direktör olarak bir hekimin en fazla fayda sağlama potansiyeline sahip olacağı tıp dalının üç ana bileşeninde -triyaj, tedavi ve nakil- yer alır.
Triyaj
Triyaj, kitlesel zayiat olayı bakımının temel bir işlevidir. Birincil hedefi, hastaları hızlı ve tutarlı bir şekilde değerlendirmek ve kataloglamaktır.
Tedavi
Triyaj ekibi oluşturulduktan ve triyaja başlandıktan sonra odak, hastaların olay yerinde tedavisine kayar. Nihai hedef, hastaların kesin tedavi yerlerine nakledilmesini sağlamak olsa da nakil beklerken hem kritik hem de kritik olmayan hastalar için olay yerinde tedavinin başlatılması gereklidir.
Tahliye
ASH alanının tahliye bölümü en önemlilerinden biridir. Yalnızca, hastaların hızlı bir şekilde uygun yerlere nakledilmesi değil, aynı zamanda genel sağlık sistemi üzerinde en az etkiye sahip olacak şekilde hastaları dağıtmak ve teslim etmek de önemlidir.
Kaynak Artırma
Bir KZO müdahalesi sırasında kaynak kıtlığını ele almanın en etkili stratejisi, günlük faaliyetleri desteklemek ve çeşitli
kurumlarla işbirliğine dayalı ortaklıklar kurmaktır. Kaynak ihtiyacı ve yanıt verme yeteneği yerel bir sistemin kapasitesini aştığında, diğer kurumlardan yardım çağrılabilir.
İyileşme/Kurtarma
İyileşme aşaması, afet olayının hemen ardından da dâhil olmak üzere bir afet olayı ile normal hayata dönüş arasındaki geçiş dönemini işaret eder. Bu süreç, diğer kurumlar ile karşılıklı yardım anlaşmalarını ve bir afet sırasında gelir döngüsünü sürdürmeye yönelik süreçleri içerebilir.
Hasta Takibi ve Aile Birleşimi
Hasta takibi tıbbi direktörün yetki alanı içindedir ve KZO protokolünde izleme mekanizmalarını hesaba katmalıdır. Tıbbi direktör ayrıca aile birleşimine yardımcı olmak için yerel ve ulusal kuruluşlarla -yine zarar azaltma ve hazırlık aşamalarında kurulan ilişkilerle- birlikte çalışmalıdır.
Akıl Sağlığı
Pek çok kamu güvenliği ve acil tıp personeli, bırakın afetler gibi aşırı baskı durumlarını, günlük işle ilgili stresle bile başa çıkmada zorlanmaktadır. Büyük ölçekli bir KZO yanıtı sırasında karşılaşılan stresleri ve sorunları tartışmak için yalnızca olaya ilk müdahale edenlerin katıldığı bir bilgilendirme oturumu yapmak, personelin zihinsel sağlığı için faydalı olabilir.
Eylem Sonrası İnceleme
Eylem sonrası gözden geçirme süreci, KZO’ların kritik bir bileşenidir. Hatalardan ders çıkarmak, gelecekteki eğitimlere rehberlik etmek ve gerektiğinde protokolleri düzeltmek için her bir olayı ayrıntılı olarak gözden geçirmek gerekir. Gözden geçirme sürecinin lideri, özellikle ilk müdahale ekipleri ve hasta kabul eden hastaneler olmak üzere ilgili tüm kuruluşlardan geri bildirim toplamalıdır. Gerçek gözden geçirme, olayın taze olması için bir olaydan hemen sonra yapılmalı, kısa bir giriş ile olay gözden geçirilerek, zorlukların, güçlü yönlerin ve gelecekteki adımların belirlenmesi dahil olmak üzere tanımlanmış bir gündemi takip etmelidir.